opera/operette/liederenrecitals
Diana Damrau zingt Meyerbeer
Ik zit in dubio en kom er niet uit. Ik ben dol op Giacomo Meyerbeer, een componist die al sinds de jaren dertig van de vorige eeuw niet alleen gruwelijk ondergewaardeerd, maar ook smartelijk vergeten was. Een volle 81 minuten met zijn muziek voelt dan ook als een duur geschenk. Zeker als de uitgave zo verzorgd is en de aria’s gezongen worden door één van ’s werelds grootste coloratuursopranen.
Daar komt nog bij dat veel van de aria’s vrijwel onbekend zijn en als je geen diehard Meyerbeer-verzamelaar bent dan heb je er waarschijnlijk niet eens van gehoord. Maar er is meer: aria’s uit Alimelek, oder Die beiden Kalifen en Ein Feldlager in Schlesien beleven hier hun plaatpremière. En toch….
Ik heb het echt geprobeerd en er mijn best voor gedaan en toch kan ik die cd niet mooi vinden. Ligt het aan Diana Damrau of aan mij dat ‘Robert toi que j’aime’, het zielsroerende aria van Isabelle (Robert le Diable) niet smekend genoeg klinkt en mij onberoerd laat? Of dat ik, luisterend naar ‘Ombre légère’ (Le pardon de Ploërmel) mij erop betrap dat ik naar Natalie Dessay verlang?
Het is allemaal verschrikkelijk virtuoos en bewonderenswaardig wat Damrau doet maar het laat mij volstrekt koud. . . En toch maakt de uitgave mij gelukkig.
Schitterende Robert le Diable uit de Royal Opera op BluRay
L’Africaine. Hoe de liefde voor Vasco da Gama een Afrikaanse koningin fataal werd
GIACOMO MEYERBEER
Grand Opera
Diana Damrau (sopraan)
Orchestre et Choeur de l’Opera National de Lyon olv Emmanuel Villaume
Erato 0190295848996 • 81’
Le rossignol et la rose : interview with Chen Reiss
© Paul Marc Mitchell
In march 2015 Chen Reiss appeared on the stage of the National Opera in Amsterdam. She kindly took some time off from her heavy rehearsal schedule to answer my questions.
The evening we meet in the canteen of the National Opera, Chen Reiss is tired, very tired. It was a long day of rehearsals, from 10:30 until 18:00!!! With a break, but nonetheless…
She had arrived in Amsterdam six weeks earlier to study Pamina in Die Zauberflöte, and Simon McBurney’s staging requires great physical efforts of the entire cast.
Not easy, especially not if you happen to be a mother as well, travelling with a daughter who is almost two years old. It is impossible to keep up with the daily news this way, which is a blessing, in a way, because most of that news does not exactly cheer Reiss up.
© Paul Marc Mitchell
“I am extremely pessimistic and scared. As a Jewish and an Israeli woman I feel less and less at home in Europe. I am deeply worried, and fear everything will go awry. Not a very nice perspective, certainly not for a parent. Fortunately enough I am too busy to listen to the news. I have breakfast at eight, with my daughter, after which rehearsals start. In the evening, when I get home, it is simply too late. I am tired, and often I need to study…”
“I love Mozart with all of my heart: his sacred music perhaps even more than his operas. Those works I love singing above everything else, the music is so beautiful! Full of passion, but stylish and elegant at the same time. Which Mozart roles I love the most? Ilia (Idomeneo), I think, but in fact I love them all equally!”
Chen Reiss reveales her Top 5 Mozart soprano arias:
“Pamina passive? I don’t believe so, on the contrary! She is extremely brave and full of initiative. So much is happening to her. First she is kidnapped, then almost raped. Then her mother tells her to kill her own father. When she refuses she is scorned and cursed. She then escapes rape for a second time… Just when you think not much else could happen to her the man she loves no longer wants to speak to her! She goes to hell and back and gets so desperate she can only think of suicide. The decision to undergo the trials and follow the man she loves to the end was made entirely by herself. She is a hard act to follow!”
Wolfgang Ablinger-Sperrhacke (Monostatos), Chen Reiss (Pamina) © Hans van den Bogaard
Is it eternal love, I ask?
My question makes her laugh out loud. In opera, which love is not eternal, after all?
Reiss finds the Amsterdam production by Simon McBurney truly charming. “It all looks very exciting and beautiful, and in addition I work with fantastic colleagues. And this is the third time I get to fly!
Maximilian Schmitt (Tamino), Chen Reiss (Pamina) © Hans van den Boogaard
In Vienna I was a very high flying Waldvogel in Siegfried, which not only gave me high anxiety quite a bit but made it hard for me to follow the conductor as well …. In my last Idomeneo production I was lifted into the air for a moment, which was rather fun.
Trailer of the Viennese Idomeneo:
“Do I ever refuse a role? Yes, surely, but only when it does not suit my voice. It is harder to decide which productions you should avoid. Often you do not know the concept until a week before rehearsals start. Then it is too late to refuse. Refusing anyhow is difficult, because you no longer will be booked, especially if you are a young singer.
This also happens to great stars, by the way. Anna Netrebko recently left a production because she could not agree with the director. Apparently it is easier to replace a world famous singer than a director. The director is felt to be the most important figure, and everything revolves around him or her.”
“I was once made to wear a very heavy hat, which physically I could not do. Not even a letter from my doctor helped: I was fired, and the concept remained. Will this ever change? Who knows. Perhaps if people would stop buying tickets?”
Chen Reiss is also very popular with audiences who never go to the opera or to classical concerts. She sang Et Incarnatus Est in 2014 in front of the Pope during the Christmas Eve Mass in the Vatican. One of the papers the next day came up with the following headline: ‘How a Jewish Israeli soprano found holiness in front of the Pope’.
Chen Reiss performing at the Christmas Mass at the Vatican’s St. Peter Basilica.
“It was a special experience, yes. I only met the Pope very briefly, not longer than thirty seconds, but he sent me a long thank you letter afterwards. Really special. It moved me a lot, and gave me a warm feeling. I also believe the Pope genuinely loves music, he knows so much about it!”
“Why I was invited? Two years ago I sang that piece during the Sacred Music Weeks in Vienna, and I believe he heard me there. Or someone told him about me, because shortly afterwards I got the news I was selected to sing during the mass.”
Reiss singing during the Christmas Eve Mass:
Reiss’s discography includes five solo albums, amongst others. One of them is Le Rossignol et la Rose. I tell her how incredibly beautiful and moving I find that CD. She is genuinely happy with the compliment.
“I selected the songs and made the program myself, which is all about love, pain and sadness, but about happiness as well. When I was selecting the program I was happily in love, but during the recording sessions my partner and I broke up. I was devastated, and even thought of giving up entirely, but I did finish the recording. That was the right decision, because the recording sessions had a therapeutic effect on me which was beneficial. They helped me so much, in fact, that I opened up to something new and met my current husband. So things have come full circle. For this reason, the CD is very dear to me.
I would love to record more, which is something I will soon do, in fact: first Bach cantates, followed by more Lieder. Yes, all for Onyx. Such a great company! They are very helpful and sweet, they simply let me do whatever I wanted for the Rossignol disc.
In the future I intend to focus more on concerts and recitals. I have discovered that that is what I love doing the most. I will sing the Sieben frühe Lieder by Berg soon, and then perhaps the Vier Letzte Lieder by Strauss.”
© artefact-berlin.de
“I love Amsterdam dearly. On my first visit here I sang Mahler’s Fourth Symphony, with the Radio Philharmonic Orchestra under Markus Stenz. He is such an incredibly lovely conductor!
Chen Reiss in Mahler’s Fourth Symphony:
At that time I already wished I could stay a little longer in the city. It is so strikingly beautiful, for me it is the most beautiful city in Europe, perhaps even in the world. There is so much culture too: the Concertgebouw, the museums…. And the people here are very friendly. I enjoy all of that very much.
Le rossignol et la rose
This recital-cd is a fine example of a perfectly put together recital. Like a nightingale and a rose, it is a match made in heaven.
The recital’s motto: “The nightingale has sung throughout the night, making the roses spring up by the sweet sound of her echoing song” introduces a story in five chapters; a story of love, longing, loneliness and sorrow. And humor too, because even in foggy romanticism funny things do occur occasionally.
The title of the CD is taken from Saint Saëns’s vocalise. In this song Reiss presents her full potential on a platter, which is quite something.
‘Le rossignol et la rose’ by Saint-Saens, illustrated with fragments from old movies:
I was particularly moved by ‘Die Nachtigall’ by Krenek, a song I did not know, and would not associate with this composer straight away. The beautiful text is by Karl Kraus, a poet who, according to Krenek, had a great influence on him. Reiss makes you gasp in admiration, her high notes are both impeccable and sweet.
Bellini’s ‘Vanne o rosa fortunata’ is a lovely piece of fluff, but it is impossible not to be moved by ‘La Rosa y el sauce’ by Guastavino. It is a song about a rose which blossomed in the shadow of a willow, but which was plucked by a young girl, leaving the willow to mourn. Reiss grieves with the willow, and so do we.
In ‘Shnei shoshanim’ by Mordechai Zeira Reiss shows the darker side of her voice. She reminds me a little of Nethania Devrath, one of the most famous Israeli sopranos from the sixties, with Victoria de los Angeles not looming far in the background.
Pianist Charles Spencer is truly the saving angel here. He is much more than just an accompanist. Listen to his intro to Krenek’s ‘Die Nachtigall’ or to his pearly notes in Meyerbeer’s ‘Rosenblätter’. BRAVI!
Le Rossignol et la Rose
Purcell, Hahn, Mahler, Meyerbeer, Strauss, Bellini, Guastavino, Berg a.o.
Chen Reiss (soprano), Charles Spencer (piano)
Onyx 4104 • 72’
English translation: Remko Jas
Meraviglia d’amore: lang leve de liefde!
De stem van de Italiaanse tenor Marco Beasley behoort tot de categorie ‘lighter than light’. Daar moet je van houden, maar met zijn zeer natuurlijk timbre en zijn fijngevoelige en liefdevolle voordracht klinkt hij zeer aangenaam in de oren. Toch valt er niet te ontkennen dat het op den duur een beetje monochroom kan worden.
Gelukkig staat hij daar niet in zijn eentje. Bij die opname van de vroeg zeventiende-eeuwse Italiaanse liefdesliedjes wordt hij bijgestaan door een ensemble van uiterst bekwame musici. Samen bereiken ze een zowat volmaakte schoonheid, helemaal naar de idealen van de late renaissance. Luister naar ‘O del cielo amor’ van Sigismondo d’India of ‘Alma mia’ van Girolamo Kapsberger en waan je in de zevende hemel.
Het boekje is helaas aan de summiere kant. Er staat een geanimeerd gesprek in tussen ene Bernardo en ene Pietro, maar nergens staat vermeld wie de heren zijn. De liedteksten zijn dan wel in twee talen afgedrukt, maar er is geen informatie te vinden over de voortreffelijke musici, die bij mij een gevoelige snaar weten te raken.
Prachtige cd, zeer geschikt voor de lange avonden bij de ondergaande zon, hand in hand met je geliefde.
Meraviglia d’amore
Love Songs from 17th-century Italy
Sigismondo D’India, Girolamo Kapsberger, Biagio Marini e.a.
Marco Beasley (tenor)
Private Musicke: Luciano Contini (archlute, theorba), Hugh Sandilands (baroque guitar), Claire Pottinger-Schmidt (violoncello) olv Pierre Pitzl (baroque guitar, viola da gamba)
Accent Acc 24330
Roberta Alexander zingt Leonard Bernstein
In de vijftien jaar dat Roberta Alexander met de in 2001 overleden Klaas Posthuma samenwerkte, nam ze maar liefst twaalf recitals voor de door hem opgerichte firma Et’Cetera op, waaronder die met liederen van Leonard Bernstein.
Het recital werd al in 1986 opgenomen, maar bijna twintig jaar later, in 2004 beleefde het zijn tweede jeugd, want toen werd het door Et’cetera heruitgebracht als een eerbetoon voor zijn oprichter. Wat voor reden dan ook: het allerbelangrijkste is dat de cd opnieuw in de schappen was beland, want het is waarachtig een prachtig recital.
Waar het aan ligt (té Amerikaans?) weet ik niet, maar de liederen van Bernstein worden nog steeds te weinig uitgevoerd en te weinig opgenomen. Jammer! Ze zijn geestig en mooi, en – mits goed en met gevoel voor ritme en humor uitgevoerd, maar geldt dat eigenlijk niet voor alles? – bezorgen ze de luisteraar geweldig veel plezier.
Roberta Alexander beschikt over een kernvolle, lyrische sopraan met een hoge dosis dramatiek, wat haar ooit buitengewoon geschikt maakte voor rollen zoals Vitellia in La Clemenze di Tito, Elvira in Don Giovanni en Jenůfa. Haar affiniteit met het Amerikaanse lied toonde ze al eerder in haar opnamen van onder anderen Ives, Copland en Barber
Roberta Alexander, begeleid door het Nederlands Radio Philharmonic zingt ‘Sure on this shining night’ van Samuel Barber:
Ook de Songs van Bernstein passen haar als een handschoen. Ze is meisjesachtig naïef in de ‘Five Kid Songs’ en grappig in ‘La Bonne Cuisine’ (viertal gezongen recepten, hier tweemaal opgenomen: in het oorspronkelijke Frans, en de Engelse vertaling ervan).
Leonard Bernstein
Songs
Roberta Alexander (sopraan), Tan Crone (piano)
Et’cetera KTC 1037
Elisabeth Söderström: één van de meest muzikale en veelzijdige zangeressen ooit
Geloof het of niet, maar het gros van de mooiste stemmen komt uit Scandinavië. Ze hebben daar een zangcultuur waar wij alleen maar van kunnen dromen. Geen wonder dat een groot aantal van de wereldberoemde zangers daar vandaan komt.
Van al haar land- en tijdgenotes was de Zweedse Elisabeth Söderström wellicht de meest muzikale. De meest veelzijdige ook, haar repertoire vermeldt een schare van uiteenlopende rollen in opera’s, beginnend met Monteverdi en eindigend met Henze.
Dankzij haar Russische moeder beheerste ze niet alleen de taal, maar had een bijzonder gevoel voor het Slavisch repertoire ontwikkeld. Ooit nam ze alle liederen van Tsjaikovski en Rachmaninoff op, en werd beroemd als de vertolkster van de opera’s van Janaček.
Er is iets ouderwets in Söderström’s manier van zingen, en het voelt niet onprettig. Integendeel. Het klinkt zelfs opwindend. Die lange frasen, die omhoog bloeiende noten, haar sensuele uitspraak en een licht metaal in haar volle, warme en uitgesproken vrouwelijke stem.
Af en toe doet ze aan haar (onterecht veel bekender geworden) illustere voornaamgenote denken, wellicht omdat beiden hun grootste triomfen in de opera’s van Mozart en Strauss vierden? Maar de verschillen zijn groter dan de overeenkomsten: Söderström klinkt zelden zelfverzekerd. Haar zingen wordt ook nooit ondergeschikt gemaakt aan de woorden, al was zij altijd bijzonder taalgevoelig en zong zij perfect in vele talen
Begin deze eeuw heeft BBC Legends twee uitgaven aan haar Söderström opgedragen. Op BBC L 4132-2 verschenen twee van haar recitals: uit 1971 en 1984. Tijdens de laatste was ze bijna 60 jaar oud, maar dat is absoluut niet te horen. Nog steeds is haar stem stralend, jeugdig en zeer vrouwelijk.
Tijdens beide recitals laat ze haar volledige kunnen horen en bij beide zingt ze liederen uit verschillende culturen en in verschillende talen. Dat de tweede iets boeiender is uitgevallen, is in grote mate aan pianist Roger Vignoles te danken. En aan de selectie Russische liederen, waar zij de grootste meesteres in was
Op BBCL 4153-2 werden drie verschillende recitals uit de Royal Festival Hall vastgelegd. De Vier Letzte Lieder en de slotscène uit Capricio van Richard Strauss zong ze in oktober 1976 onder begeleiding van Antal Dorati.
De Shéhérezade van Ravel werd in 1971 opgenomen met het BBC Orchestra die onder leiding stond van Pierre Boulez:
De twee aria’s uit Le Nozze di Figaro stammen uit 1960. Söderström laat een vertwijfelde gravin horen, en ze doet het zo mooi dat het naar meer smaakt.
Maar het allermooist zijn de liederen van Strauss, gezongen zonder vocaal krachtsvertoon en gekoketteer met hoge noten.
Die Schöne Magelone door Christian Gerhaher is genadeloos zwaar
Die Schöne Magelone van Johannes Brahms is niet zomaar een liedcyclus. Simplistisch gezegd: het is geen vanzelfsprekende Schubert, maar ook geen neurotisch sensuele Schumann. Je kunt niet zo maar met je ogen dicht er ‘gewoon’ van zitten genieten want van de muziek sec moet je het niet hebben.
De liedcyclus volgt het roman ‘Die Wundersame Liebesgeschichte der schönen Magelone und des Grafen Peter aus der Provence’ van Ludwig Tieck op de voet en de gedichten en de verhalen in proza wisselen elkaar af. Om het allemaal te kunnen begrijpen en om te snappen waar het over gaat moet het verhaal dus ook verteld worden en in deze opname heeft de beroemde Duitse schrijver Martin Walser er voor gezorgd. De door hemzelf geschreven ‘tussenstukjes’ baseerde hij op de oude teksten van Tieck en hij draagt ze ook zelf voor.
Hier is geen ontsnappen aan mogelijk: je moet er goed voor gaan zitten, de tekst pakken en …. Nu ja, de tekst pakken… Dat lukt dus niet, er is namelijk geen tekst bijgeleverd. Althans niet van de gesproken tussenstukken.
Christian Gerhaher is zonder enige twijfel één van de grootste liedzangers van nu, maar hoe goed ik mijn best ook doe: warm word ik er niet van. Niet dat er iets mis is met de deze opname. Integendeel, het is zeer intelligent en genadeloos perfect, met de nadruk op genadeloos. En zwaar, heel erg zwaar. Af en toe een pas op de plaats nemen en rustig doorademen zou in de beleving van de luisteraar wonderen kunnen doen.
De bijdrage van de pianist daarentegen is meer dan fenomenaal. Zodra Gerold Huber met zijn introductie begint hoop ik dat hij door mag gaan zonder door de zanger ‘gestoord’ te worden. Ik denk niet dat ik ooit nog eens naar die cd’s zal luisteren.
JOHANNES BRAHMS
Die Schöne Magelone
15 Romanzen aus Ludwig Tiecks Magelone, op.33
Zwischentexte von Martin Malser
Christian Gerhaher (bariton), Gerold Huber (piano), Martin Walser (voordracht)
Sony 8985311022 • 93’ (2cd’s)
Meer Gerhaher:
CHRISTIAN GERHAHER zingt MAHLER
FolksLied. Christian Gerhaher
SCENEN AUS GOETHES FAUST
Jonas Kaufmann zingt WAGNER & VERDI
RICHARD WAGNER
Een tenor die de Wessendonck-Lieder van Wagner zingt? Gebruikelijk is het niet. Maar ook niet zo raar; René Kollo ging Jonas Kaufmann al voor. Nou ken ik Kollo’s opname niet, maar ik kan mij niet voorstellen dat het mooier zou kunnen klinken dan bij Kaufmann. Mooier kan gewoon niet!
Ook samenstelling van de cd is bijzonder. Kaufmann heeft een zestal aria’s uitgezocht (lees een zeer interessant interview in het tekstboekje), die gaan van Rienzi tot Siegfried, opera’s die Kaufmann (vooralsnog?) niet heeft gezongen. Er is ook nog één rariteit op dit recital: de oorspronkelijke versie van ‘In fernen Land’ uit Lohengrin
Dat de cd zo ontzettend prachtig is geworden, ligt in de eerste plaats natuurlijk aan Kaufmann. Aan zijn briljante voordracht, zijn taalbegrip en zijn acteren met zijn niet minder dan geweldige stem. Maar laten we de dirigent, Donald Runnicles, en de spelers van het Deutsche Oper-orkest niet vergeten!
Hieronder een mooie trailer van de opname, waarin Kaufmann ook veel over zijn nieuwe cd vertelt:
Aria’s uit Die Walküre, Siegfried, Rienzi, Tannhäuser; Die Meistersinger von Nürnberg en Lohengrin; Wessendonck-Lieder
Jonas Kaufmann
Orchester der Deutschen Oper Berlin olv Donald Runnicles
Decca 4785189
GIUSEPPE VERDI
Jonas Kaufmann is hot, heel erg hot. ‘Der begehrste Tenor der Welt’ heeft dan ook alles mee: een stem uit duizenden, charisma, intelligentie, muzikaliteit, buitengewone acteerkwaliteiten en, eerlijk is eerlijk, hij heeft de ‘looks’. Met veel verschillende rollen op zijn repertoire, van Massenet tot Wagner, is hij ook zeer veelzijdig.
Maar kan hij dan ook alles zingen? Zijn eerste recital met uitsluitend Verdi aria’s, waarvoor hij zijn vertrouwde Decca voor Sony heeft ingeruild laat mij in twijfel achter.
Duca (Rigoletto) en Macduff (Macbeth) heeft hij al ver achter zich gelaten en aan Otello is hij nog duidelijk niet aan toe. Niet dat het hem aan kracht ontbreekt, het is meer dat hij nog te ver van de rol afstaat. Ook van zijn Radames (Aida) ben ik niet kapot, al vind ik zijn diminuendo aan het eind van ‘Celeste Aida’ heel erg mooi.
Daarentegen is zijn Don Carlo van een ongekende schoonheid en zijn Alvaro (La Forza del Destino) smaakt naar meer. Ook Manrico (Il Trovatore) ligt hem goed al klinkt zijn hoge C in ‘Di quella Pira’ een beetje geknepen.
Maar het meest weet hij mij in ‘Destatevi, o pietre’ (I Masnadieri) te overtuigen.
De dirigent legt een vreemde voorkeur voor de tempi neer: eerst hollen en dan radicaal remmen…
Aria’s uit diverse opera’s van Giuseppe Verdi
Jonas Kaufmann
Orchestra dell’Opera di Parma olv Pier Giorgio Morandi
Sony 88765492042
Meer Jonas Kaufmann:
JONAS KAUFMANN: verismo
JONAS KAUFMANN zingt PUCCINI
DU BIST DIE WELT FÜR MICH. Jonas Kaufmann zingt operette.
DAS LIED VON DER ERDE door Jonas Kaufmann
DON CARLO van Peter Stein. Een mijlpaal
EVA-MARIA WESTBROEK als Sieglinde.
Stoyanova zingt liedjes van Puccini
Basia con fuoco 