cd/dvd recensies

Louis Lortie speelt CHOPIN Deel 5: Mazurkas, Polonaises, Allegro de concert

 

Chopin Lortie

Louis Lortie behoort tot de kleine schare meesterpianisten die ik het meest bewonder. Zijn spel is voornamelijk elegant en zijn techniek vanzelfsprekend. Hij moet het niet hebben van een louter uiterlijke vertoon waardoor zijn kunnen zowat grenzeloos lijkt. Helaas: met de vijfde deel van zijn Chopin-cyclus laat hij horen dat er ook grenzen zijn aan zijn grenzeloosheid.

Eerlijk gezegd verbaast het mij zeer: juist Lortie lijkt de pianist bij uitstek om de schijnbaar eenvoudige taal van Chopin goed te kunnen vertolken. De meeste pianisten vertillen zich er aan door te veel rubato, te veel pedaal te gebruiken en dat doet Lortie nu ook.

Mazurka is een zwierige dans. Je moet je voeten wel stevig op de grond zetten, maar de rest van je lichaam hoort sierlijk in beweging te blijven. Hier gaat Lortie de mist in: het staat te stevig vast, het mist de lichtheid, het beweegt niet.

Ook de Polonaises gaan er aan ten onder: in op.26 no. 2 slaat Lortie zo wild om zich heen dat het niet leuk meer is. Waarom? Zou hij hiermee willen bewijzen dat Chopin geen muziek is voor ‘mietjes”? Dat er meer in zit dat een slappe salongepingel?

Met dat laatste heeft hij ongetwijfeld gelijk, maar ik denk dat je Chopin het grootste eer bewijst om hem te spelen comme scrito: zoals het staat. Eenvoudig, zonder schmuck. Zoals Rubinstein het deed.


FRYDERYK CHOPIN
Mazurkas, Polonaises, Allegro de concert
Louis Lortie
Chandos 10943 • 71′

Meer Louis Lortie:
Louis Lortie speelt FAURÉ

 

EVOCACIÓN. Mengjie Han speelt Albéniz en Ravel

 

Evocaciom Mengije Han

De titel van het album,‘Evocación’, daar is goed over nagedacht. Het woord ‘evocatie’ betekent het  oproepen van beelden. Of gevoelens, en dat is precies wat deze cd met je doet. Het is tevens ook de titel van één van de stukken uit de pianosuite ‘Iberia‘ van Isaac Albéniz. De anderhalf uur durende cyclus is ontstaan als een hommage aan het geboorteland van de componist.

De – zeer impressionistische – compositie combineert Spaanse volksmuziek met het transcendentale idioom van Liszt. Koren op de molen van Mengjie Han, de jonge Nederlandse pianist die in 2014 één van de winnaars was van het Liszt-concours.

Hieronder het optreden van Mengjie Han tijdens het Finale-Gala van de Liszt Competitie op 8 november 2014:

Maar ook achter Ravels ‘Le tombeau de Couperin‘ staat een verhaal. Of eigenlijk: zes verhalen, want elk deel van dit werk is opgedragen aan een van de zes vrienden van de componist die tijdens de Eerste Wereldoorlog waren gesneuveld.

Han is een zeer tot de verbeelding sprekende pianist, iets wat zonder meer door zijn kleurrijke, fantasievolle spel komt. Doordat hij het technisch volkomen beheerst kan hij zich op de verhalen achter de noten concentreren en ze – ogenschijnlijk moeiteloos – naar de luisteraar overbrengen.

Zijn spel is zo uitermate boeiend dat ik er eindeloos naar zou kunnen luisteren. Iets, wat ik ook doe: de ‘reapeat-knop’ staat aan.


EVOCACIÓN
ISAAC ALBÉNIZ: Selection from Iberia
MAURICE RAVEL: Le Tombeau de Couperin
Mengjie Han
Cobra Records 0058 • 63′

THE PATH TO PARADISE

Path to Paradise

Ook de klassieke muziek-business is niet vies van de commercie. Niet echt een ramp, maar soms krijg ik het gevoel dat alles en iedereen, de grootste componisten incluis onder de uiterlijke vernislaag worden verstopt om maar beter te kunnen verkopen.

Ik weet niet waar u aan denkt als u naar de muziek van Thomas Tallis, William Byrd of Orlando di Lasso luistert maar ik denk niet dat het een lange, uitgestrekte en deprimerende sneeuw- (maar het kan ook een woestijn zijn, hoor!) vlakte is. Daar word ik behoorlijk neerslachtig van.

De titel van de cd: ‘The Path to Paradise’ is hoogstwaarschijnlijk overgenomen van een cultfilm uit 1997 over de aanslag op World Trade Center. Iets wat mijn unheimlische gevoel alleen maar versterkt.

De naam van countertenor Daniel Taylor staat prominent op de cover, meteen onder de titel van het album, maar eigenlijk is hij niet meer dan de dirigent van het koor. Goed: hij heeft The Trinity Choir opgericht en zingt met de alten mee, maar toch….

Maar de muziek zelf – en daar gaat het tenslotte om – is goddelijk mooi. Het is van die esoterische schoonheid die je inderdaad – dichter bij het paradijs kan brengen.

Er is ook niets mis met de uitvoering, al kunnen de Trinity-zangers mij de Tallis Scholars niet doen vergeten.


Path to Paradise
Werken van Thomas Tallis, John Sheppard, Orlando di Lassus, Arvo Pärt, Gregorio Allegri, William Byrd, Nicolas Gombert
Daniel Taylor
The Trinity Choir
Sony  19075801822

BASIA CON FUOCO’S TOP TIEN 2017

toptien basiaconfuoco

En zo zijn we aan het eind van het jaar 2017 beland. Het was een mooi jaar, vol prachtige opera’s en concerten, een jaar waar ik met plezier op terug kijk.

In 2017 zijn onmetelijk veel nieuwe cd’s en dvd’s uitgekomen: veel goede, slechte en middelmatige. Maar er waren ook ontzaglijk veel echte uitschieters, zo veel dat ze niet in eens in een eng lijstje van maar tien titels pasten.

Ik heb maar één keer gesmokkeld door twee nieuwe cd’s van Veronique Gens als één te laten gelden: ze staan immers broederlijk in dezelfde bespreking

Hier is mijn lijstje, in ALFABETISCHE volgorde naar de componist – of de uitvoerende

 

 

1. JOSEPH BEER: POLNISCHE HOCHZEIT

 

top beerPolnische Hochzeit is een heerlijke operette in de rijke Weense traditie. Je hoort er flarden van  Emmerich Kálmán en Paul Abraham (Victoria und ihr Husar!), maar de partituur is rijkelijk gelardeerd met Poolse volksdansen en Joodse volksmelodieën. Plus de in de tijd veel gebruikte jazzinvloeden […]Het is bijna niet te geloven, maar Beer componeerde Polnische Hochzeit in slechts drie weken. De première in 1937 in Zurich was een enorm succes. […] Onder de titel Les Noces Polonaises zou de operette op 1 oktober 1939 worden opgevoerd in Théâtre du Châtelet. De hoofdrollen zouden gezongen worden door Jan Kiepura en Martha Eggerth, maar een maand daarvoor zijn de Nazi’s de tweede Wereldoorlog begonnen.

https://basiaconfuoco.com/2017/04/23/polnische-hochzeit-van-joseph-beer/

 

2. SERGIEI BORTKIEWICZ: PIANO WORKS

 

top BortkiewitzCD50Lieve mensen: deze cd is gewoon grandioos! Stiekem betrap ik mij op de gedachte dat het wellicht één van de mooiste pianorecitals van de laatste tijd is. […] Daar zat ik dan op mijn bank, met ingehouden adem schaamteloos te genieten.

 

 

 

 

https://basiaconfuoco.com/2017/10/16/sergei-bortkiewicz-piano-works/

 

 

 

 3. MAX BRUCH: TWEEDE VIOOLCONCERT

top bruchIk kan mij geen beter pleidooi voor al dat moois voorstellen dan die van de jonge Engelse violist Jack Liebeck. […]Liebecks viool (een Guadagnini uit 1785) zingt, fluistert en gromt waar nodig. Zijn fluwelen toon en zijn fenomenale strijkvoering doen mij aan die van Perlman denken. Virtuoos en zeer liefdevol.

 

 

 

https://basiaconfuoco.com/2017/05/30/max-bruch-violin-concerto-no-2/

 

4. SABINE DEVIEILHE: MIRAGES

Top MiragesSabine Devieilhe heeft een prachtige, onaards hoge stem waarmee ze veel suggereert maar nog meer aan je verbeelding overlaat. Klasse! Ik kan mij niet heugen wanneer ik voor het laatst zo ontzettend enthousiast was over zowel de zangeres als door de door haar opgenomen repertoire.

 

 

 

https://basiaconfuoco.com/2017/12/24/sabine-devieilhe-mirages/

 

5. VERONIQUE GENS: NÉÈRE EN VISIONS

 

top neereVoor haar album Néère heeft Véronique Gens een meer dan schitterende selectie gemaakt uit de mooiste liederen van Reynaldo Hahn, Henri Duparc en Ernest Chausson. De prachtige mélodies passen Gens’ donker getinte en licht gevoileerde stem met sensuele ondertonen als een fluwelen handschoen. […] Niets anders dan lof ook voor de pianiste. Zeldzaam mooi.

top Visions_Gens_279Om deze cd kan niemand heen […] Visions overstijgt alle verwachtingen en wensen. De cd zit barstensvol onbekende aria’s uit onbekende opera’s en oratoria van de grotendeels minder bekende en/of vergeten componisten. [..] Hierin voldoet Véronique Gens meer dan uitstekend. Dat niet alleen vanwege haar voorbeeldige dictie en verstaanbaarheid, maar ook omdat haar stem zich tot een echte ‘Falcon sopraan’ heeft ontwikkeld en een niveau had bereikt dat zich voor dit repertoire meer dan uitstekend leent.

 

https://basiaconfuoco.com/2017/09/25/van-tragediennes-naar-visioenen-veronique-gens-een-mini-portret/

 

6. SZYMON LAKS: CHAMBER WORKS. ARC ENSEMBLE

top laksBijna alle werken beleven hier hun cd-première maar dat deze opname echt een must have is ligt aan meer factoren. Dat de kwaliteit van de zo lang zo verwaarloosde muziek hoog is staat buiten kijf, alsook de uitstekende prestaties van de musici. Beschouw het kopen van deze cd als een verlate genoegdoening voor de componist die meer was dan een ‘kapelmeester van Auschwitz’.

 

 

https://basiaconfuoco.com/2017/09/28/szymon-laks-muziek-uit-een-andere-wereld/

 

7. EKATERINA LEVENTAL: SILVER AGE

top leventalDaar waar de meeste vertolkers het lied als een timide fluisterverzoek inzetten, zet Levendal haar stembanden open in een soort pijnlijke schreeuw om aandacht. Daar voel je je ongemakkelijk bij en dat is denk ik ook de bedoeling. […] Dat ongemakkelijke gevoel blijf ik de hele recital houden: ik ken de liederen heel erg goed en toch is het alsof ik ze nu voor het eerst hoor. Dat noem ik werkelijk grote kunst.

 

https://basiaconfuoco.com/2017/12/17/the-silver-age/

 

8. GUSTAV MAHLER: ORKESTLIEDEREN DOOR ALICE COOTE

top mahlerAlice Coote […] is zo ontzettend betrokken dat het pijn doet. Alsof zij je haar beleveniswereld in meesleurt, de afgrond in. Niet dat het allemaal perfect is wat zij doet […] maar dat geeft allemaal niet. […] Over ‘Ich bin der Welt abhanden gekommen’ zei Mahler ooit: ‘Dit ben ik ten voeten uit.’ Hier hoor je het.

 

 

https://basiaconfuoco.com/2017/09/18/alice-coote-zingt-orkestliederen-van-gustav-mahler/

 

9. KAROL SZYMANOWSKI: STABAT MATER

top Szymanowski_sy3_90295864507Stabat Mater  van Szymanowski vind ik de mooiste Stabat Mater ooit gecomponeerd, misschien alleen te vergelijken met die van Poulenc. Bizar eigenlijk dat het werk nog steeds zo weinig wordt uitgevoerd. […] Of de nieuwe opname door het door Jacek Kaspszyk geleide koor en het Filharmonisch Orkest uit Warschau met een viertal solisten van naam hier iets aan kan veranderen? Dat hoop ik. De uitvoering is schitterend en het werk, dat niet minder dan een echte meesterwerk is verdient het.

https://basiaconfuoco.com/2017/04/27/szymanowski-stabat-mater/

 

 

10. ERNST TOCH: PIANO SOLO WORKS

top tochAlle werken, gecomponeerd tussen 1923 en 1931 [..] zijn buitengewoon fascinerend, want bij al zijn zakelijkheid wist Toch de emoties niet uit de weg te gaan. Zoals hij het zelf zo mooi formuleerde: “we kunnen niet ontkennen dat de muziek in essentie romantisch is. Waarbij we de emoties niet mogen verwarren met sentimentaliteit“. […] En dat is precies wat Kokitis ook doet. Haar spel is niet alleen virtuoos […] maar ook bijna kinderlijk lief. Een aanwinst.

https://basiaconfuoco.com/2017/08/04/ernst-toch-solo-piano-pieces/

 

 

 

 

SABINE DEVIEILHE: Mirages

Mirages Devieilhe

In geen ander land was de Oriënt-obsessie zo sterk ontwikkeld als in Frankrijk, denk ik. Die aantrekkingskracht op de Franse kunstenaars in de jaren 1850-1920 was zo groot dat er in die tijd zowat geen gedicht, tekening of een lied werd gecreëerd dat er niet door was geïnspireerd. Daar hoorde een mysterieuze vrouw bij, die – lonkend vanachter haar voiles – niet alleen de mannen maar ook zichzelf de afgrond in hielp.

Om haar schoonheid te benadrukken schreven de componisten haar stratosferische hoge noten voor, waardoor ze, ongeacht of zij de hindoepriesteres Lakmé, de courtisane Thaïs of de übermysterieuse vondeling Melisande was, nog sterker de realiteit ontsteeg.

Sabine Devieilhe heeft een prachtige, onaards hoge stem waarmee ze veel suggereert maar nog meer aan je verbeelding overlaat. Klasse! Ik kan mij niet heugen wanneer ik voor het laatst zo ontzettend enthousiast was over zowel de zangeres als door de door haar opgenomen repertoire.

Trailer van de opname:

Het ‘Bloemenduet’  uit Lakmé – gezongen met de mezzo Marianne Crebassa – ontbreekt uiteraard niet, net zo min als ‘À vos yeaux, mes amis’ (Hamlet van Thomas) en ‘Chanson de Rossignol van Stravinsky.

In ‘La Romance d’Ariel’ van Debussy wordt Devieilhe prachtig begeleid door niemand minder dan Alexandre Tharaud, maar het is vanwege de ‘Quatre poèmes Hindous’ van Maurice Delage dat die cd een must is. Hierin wordt de zangeres begeleid door de musici van Les Siècle die met hun instrumentarium voor een onvervalst Indiaas geluid zorgen.


Mirages: Opera arias and songs
Messager, Debussy, Delibes, Delage, Stravinsky, Thomas, Berlioz, Massenet, Koechlin
Sabine Devieilhe (sopraan), Marianne Crebassa (mezzosopraan)
Alexandre Tharaud (piano)
Les Siècle olv François-Xavier Roth

‘Der Rosenkavalier’ uit Amsterdam

 

Rosenkavalier Albrecht

Deze productie van Der Rosenkavalier door de Nationale Opera in Amsterdam (regie: Jan Philippe Glogger) heb ik live in het huis gezien en ik was er zeer over te spreken. Ook visueel viel het best mee, al vond ik de laatste acte behoorlijk uit de toon vallen.

Hieronder trailer van de productie:

Ik was toen zeer onder de indruk van Paula Murrihy en Hanna-Elisabeth Müller (resp. Octavian en Sophie) maar zonder beeld vind ik ze iets minder fantastisch. Hun stemmen zijn fraai en zeer jeugdig maar ze kleuren niet echt mooi bij elkaar. Daar lijdt de overhandiging van de roos, ‘Mir ist die de Ehre’ een beetje onder. Het klinkt gewoon iets minder hemels dan ik gewend ben.

Camilla Nylund was toen een perfecte Marschallin: mooi en ogenschijnlijk afstandelijk en koel; en dat is zij zonder visie ook.

Het is een puur plezier om naar Peter Rose (Baron Ochs) te luisteren, nou eens geen afgezongen bas maar een man in de kracht van zijn leven. Wat eigenlijk ook best klopt: de baron is nog geen veertig! Zijn ‘walsjes’ zijn gewoon verrukkelijk en hoe hij met zijn stem acteert! Niks geen karikatuur, gewoon een lomperik en een boerenlul.

Maar het mooist vind ik het Nederlands Filharmonisch Orkest. Onder leiding van hun chef dirigent Marc Albrecht hebben ze hun Strauss goed ‘under the skin’!

De opname klinkt buitengewoon fraai.


RICHARD STRAUSS
Der Rosenkavalier
Camilla Nylund, Paula Murrihy, Peter Rose, Martin Gantner, Hanna-Elisabeth Müller
Netherlands Philharmonic Orchestra olv Marc Albrecht
Challenge Classics CC72741

Zie ook: DER ROSENKAVALIER: discografie

THE SILVER AGE

 

Levental

Ekaterina Levental is niet zo maar een zangeres. Zij is ook harpiste, actrice, theaterperformer en … wat eigenlijk niet? De mezzosopraan ontvluchtte haar geboorteplaats Tashkent (Oezbekistan) toen ze nog maar een tiener was en sindsdien heeft zij een carrière opgebouwd in haar nieuwe vaderland, Nederland.

De titel van haar nieuwste cd slaat op de zogenaamde ‘Russischede Zilveren Tijd’ oftewel op de mooiste liederen uit de laat-romantische periode waarvan Tsjaikovski en Rachmaninoff zo niet de beste dan zeker de bekendste vertegenwoordigers waren.

Het juweeltje ‘Nye poy krassavitza pri mnye’ (Zing niet voor mij, mijn schoonheid) van Rachmaninoff behoort zonder twijfel tot één van zijn meest gezongen liederen, hier ontbreekt het dan ook niet. Maar Levental zingt het anders dan anderen. Minder verstild, minder ingehouden…

Daar waar de meeste vertolkers het lied als een timide fluisterverzoek inzetten, zet Levendal haar stembanden open in een soort pijnlijke schreeuw om aandacht. Daar voel je je ongemakkelijk bij en dat is denk ik ook de bedoeling. Mij laat het in ieder geval niet koud, ik krijg er dan ook tranen van in mijn ogen.

Dat ongemakkelijke gevoel blijf ik de hele recital houden: ik ken de liederen heel erg goed en toch is het alsof ik ze nu voor het eerst hoor. Dat noem ik werkelijk grote kunst.

Maurice Lammerts van Bueren weet dat gevoel niet alleen te ondersteunen maar ook te versterken, top. Het tekstboekje bevat alle liedteksten en een zeer goede toelichting, ook in het Nederlands. Niet te missen.

Trailer van de cd:

THE SILVER AGE
Sergei Rachmaninoff, Peter Tchaikovsky, Modest Moussorgsky
Liederen
Ekaterina Levental (mezzosopraan)
Maurice Lammerts van Bueren (piano)
Quintone Q1703