orkestraal/concerten

Weinberg en Kremer: match made in heaven?

Gidon Kremer behoort niet tot de violisten die beroemd zijn geworden om hun zoete vioolklank, zoals Itzhak Perlman. Of Michael Rabin. Hij klinkt vaak krasserig en zijn spel is vaak feller dan fel. Het pakt niet altijd goed uit, maar in geval van Weinberg kun je je, denk ik, geen betere vertolker bedenken.

Kremer was één van de eersten die de muziek van Weinberg op de kaart heft gebracht en sindsdien is hij de grootste pleitbezorger van de componist. Aan hem danken we o.a. de onvergetelijke opname van Weinbergs kamersymfonieën en diens pianokwintet (nog niet in huis? Meteen bestellen! ECM 2538/39 4814604).

Zijn enige vioolconcert componeerde Weinberg in 1959 voor Leonid Kogan, maar de eerste uitvoering vond pas twee jaar later plaats. Kogan speelde en Rozjdestvenski dirigeerde. Er zijn maar bar weinig opnamen van het concert (die van Kogan is uit de catalogus) en ik zou hier graag een 10 voor hebben gegeven als ik de opname met Ilya Gringolts onder Jacek Kaspszyk niet kende (Warner 0825646224838). Die is net zo onstuimig, maar hij heeft meer aandacht voor het Joodse sentiment in deel twee.

Madara Pëtersone vergezelt Kremer in de uit 1960 stammende sonate voor twee violen. Het was opgedragen aan de zus van Emil Gilels. Pedersone’s vioolklank is meer dan symbiotisch met die van Kremer waardoor je op bepaald moment naar meer rust verlangt. Maar wie echt fenomenaal is, is de dirigent. Daniele Gatti snapt de muziek wel.

MIECZYSŁAW WEINBERG
Vioolconcert op. 67; Sonate voor twee violen op. 69
Gidon Kremer, Madara Petersone (viool), Gewandhausorchester Leipzig o.l.v. Daniele Gatti
Accentus ACC30518

Perséphone van Stravinsky. Michael Tilson Thomas of Kent Nagano?

Dat Michael Tilson Thomas affiniteit heeft met de muziek van Stravinsky dat wisten wij al lang. In een interview zei hij ooit zich het leven zonder muziek van Stravinsky niet te kunnen herinneren Niet gek als je bedenkt dat hij op een zeer jonge leeftijd bevriend raakte met de componist. Onder Stravinsky’s supervisie nam hij al de vierhandige versie van Le Sacre du printemps op en zijn cd getiteld ‘Stravinsky in America’ werd overal (terecht!) bejubeld. Dat hij ooit ook de bekendste werken van zijn held zou dirigeren was dus niet meer dan logisch.

Nu doet zich een probleem voor: hoeveel nieuwe opnamen van Het Lenteoffer en De Vuurvogel hebben wij nog nodig? En: wordt er iets wezenlijks aan de al bestaande toegevoegd? Tilson Thomas dirigeert spiritueel en met schwung maar de echte waarde van de box ligt voornamelijk in het derde stuk: Perséphone.

Stravinsky schreef de muziek bij de tekst van André Gide in 1933 op bestelling van Ida Rubinstein. Hij noemde het zelf een melodrama. Het verhaal van Persephone, dochter van Demeter, die in de Hades belandt na het ruiken van de geur van een narcis en één keer per jaar naar de aarde mag terugkeren wordt hier verteld door een spreekster, tenor en verschillende koren en bij de live uitvoeringen komen er nog ballet en pantomime bij.

Perséphone uit Teatro Real de Madrid:



Het stuk wordt nog maar zelden uitgevoerd en er zijn weinig opnamen van. Na Stravinsky zelf, Craft en Kent Nagano is dit de vierde. Vergelijking met Nagano heeft eigenlijk geen zin want beide orkesten zij aan elkaar gewaagd en de koren en de beide dames doen voor elkaar niet onder. Alleen de tenor (Anthony Rolfe-Johnson) vind ik bij Nagano beter.

Tilson Thomas:

Nagano:

L’oiseau de feu, Le Sacre du printemps, Perséphone
Stephanie Cosserat recitante, Stuart Neill tenor,
San Francisco Symphony Chorus, San Francisco Girls Chorus, Ragazzi, The Peninsula Boys Chorus, San Francisco Symphony olv Michael Tilson Thomas

A fascinating introduction to Yitzhak Yedid

YItzhak Yedid cd

A word of warning: it starts with a ‘bang’. If you are not prepared for that, you may get quite a shock. It almost knocked me out of my chair, but the landing afterwards was fortunately on the soft side. Let me put it this way: the ‘bang’ – I assume it is the ‘killul’ (the ‘curse”’) of the title – was a prelude to an interesting story. So you have been warned.

Chad Gadia (the little goat) for clarinet, violin, cello and piano is different. Let me put it this way: the title is an ept one. Delightful. It put a smile on my face.

The piano concerto is different again. I don’t know if I like it, but it is certainly worthwhile, mainly because of the excellent performance. The pianist Michael Kieran Harvey deserves a big compliment for his insanely good execution of the piece. You can hear it best in the very classicist- sounding third movement.

Yitzhak Yedid
Israeli composer Yitzhak Yedid was born in Jerusalem in 1971; his parents were Jewish refugees from Syria. In his music, you can hear the influences of Arab and Jewish rhythms, all combined with free jazz. This is especially evident in the (for me the best and also the most interesting) title composition, Angels Revolt, a chaconne for piano.

But if I may be very honest: I found the introduction absolutely fascinating, but will I ever play the CD again, just for my own pleasure? My advice is: take your time, listen and … who knows?



YITZHAK YEDID
Angels Revolt
Kiddushim ve´killulim, Chad Gadya, Concerto for piano and strings, Angel´s Revolt
Rachael Shipard, Michael Kieran Harvey (piano)
Christian Lindberg, Graeme Jenkins (conductor)
Betweenthelines BTLCHR71246

Isata Kanneh-Mason honours Clara Schumann

Schumann Isata

To me, ‘diversity’ is just a buzzword that has nothing to do with reality. But because it is almost obligatory now and quotas still have to be met, the classical music business too has had to conform. And I am not talking here about opera characters like Aida or Otello, who contrarily need to be ‘decolorized.’ That is why orchestras and record companies are almost desperately looking for people of colour.

Now don’t understand me wrong: I think diversity is a good thing and I applaud it wholeheartedly, but on one condition: there must be quality! And the quality of the English pianist Isata Kanneh-Mason is high, very high. She is the eldest of the seven Kanneh-Mason children. They are all musicians: four of her siblings study at The Royal Academy of Music, where 22-year-old Isata herself still takes lessons. Her cellist brother Sheku has already preceded her in fame.

Clara Wieck-Schumann was a child prodigy who grew into a piano virtuoso. The fact that she also composed was ignored for a long time: as a mother of eight she was expected to look after them, as well as take care of her famous husband.
On her first CD recording, Isata Kanneh-Mason plays the works that dominated almost all of Clara’s life. She begins, for instance, with the piano concerto that Clara composed when she was just thirteen years old. She played the premiere when she was sixteen, on which occasion Mendelssohn conducted.

Isata Kanneh-Mason plays it with virtuosity and makes the most of it: which is not very much, actually. That is not a bad thing, because when played this way, the concerto is lifted to higher realms. She is excellently accompanied by the Liverpool Orchestra. However, I like the violin romances best, they were composed for Joseph Joachim. Together with violinist Elena Urioste, Kanneh-Mason provides us with an unforgettable experience. Top!


Domingo and Wagner

TANNHÄUSER

domingo tannhauser

I have never been a ‘Wagnerian’. I could never muster the patience to sit through hours of his operas. I found them bombastic. Pathetic. And even though I had to admit that there were some beautiful melodies, I felt that I really needed a pair of scissors and radically shorten them

That this feeling has totally changed, I owe to Domingo. In my collector’s mania (I had to have everything he had done), I bought the recently released Tannhäuser (DG 4276252) in 1989. And then it happened: I became addicted.

At first, it was mainly Domingo who was to ‘blame’, whose deeply human interpretation of the title role gave me the goose bumps. His words:  “Wie sagst du, Wofram? Bist du denn nicht mein Feind?” (sung with emphasis on ‘mein’ and ‘Feind’ and with a childish question mark at the end of the phrase) caused me to burst into tears.

Later, I learned to appreciate the music for itself and to this day, Tannhäuser is not only a very beloved Wagner opera, but also one of my absolute favourites.

I still consider this recording, conducted very sensually by Giueseppe Sinopoli, to be one of the best ever. Also because all the roles (Cheryl Studer as Elisabeth and Agnes Baltsa as Venus, such wealth!) are excellently cast. At the time, in the eighties and early nineties, this was not necessarily a given.



ERIK

Fliegende Hollander Sinopoli
For the 1998 recording of Der Fliegende Holländer (DG 4377782), Domingo added the role of Erik to his repertoire. His Erik is attractive and charming, he sings the role not only with great commitment but also very idiomatically.

This recording is particularly dear to me, not only because of Domingo, but also because of Cheryl Studer, at the time perhaps the most beautiful Senta imaginable. Her delightful lyrical soprano with its easy and sensual height is perfect for the role.

The Holländer is sung by Bernd Weikl. A little past his prime, but the role suits him and Peter Seiffert is wonderful as Der Steuerman.



LOHENGRIN

domingo lohengrin-solti
Despite all the swans, Lohengrins do not usually fall out of the sky. Before officially recording the role in 1985 (Decca 4210532), Domingo had been preparing for it for almost twenty years. And the result was worth it.

At the time, the Puritans were all up in arms: a Germanic hero performed by a Spanish bel canto singer, and with an accent too – no, that was unacceptable. I can still vividly remember the reviews from those days, written by the renowned music critics (no, I’m not going to mention any names). They not only cried shame, but also knew for sure that his career was about to end, because this was destroying his voice. Well…

Today, almost 40 years later, we know better.  Not only is his voice undamaged, but nowadays it is readily admitted that this was a formidable presentation, by one of the best tenors of the last century. His Lohengrin is not only heroic, but loving and warm-blooded, less god, more of a man.

Jessye Norman was the perfect Elsa in those days: young and innocent. And when you know that the conductor is called Solti…. Simply wonderful!



 

domingo lohengrin hamburg

Domingo’s baptism of fire in the role of Lohengrin was in Hamburg in 1968. He was then 27 (!) years old. It was not only his first Wagner, it was also the very first time he sang an opera in German, a language he did not yet master.

Fragments of the performance have been preserved (e.g. Melodram MEL 26510). His voice sounds like a bell, with a lot of bronze and a golden shine. The high notes are high and sung in full. Where can you still experience a Lohengrin like this? So beautiful that it makes you want to cry.

His Elsa was Arlene Saunders, at that time a much-loved prima donna in Hamburg, today she is totally forgotten. How unjust! Saunders was not only an amazingly good singer, she was also a beautiful woman and an exemplary actress.

Below Placido Domingo and Arlene Saunders in ‘Das süße Lied…Wie hehr erkenn’ ich’:

PARSIFAL

domingo parsifal-0028947760067

In 2006, Domingo sang his last Parsifal (officially at least). It was recorded live in Vienna by Deutsche Grammophon (DG 4776006). Although he is audibly not a spring chicken anymore, he still manages to be utterly convincing, which is actually also true of Waltraud Meier’s Kundry.

Franz-Josef Selig is a fantastic Gurnemanz. His warm bass with its splendid legato seems created for all the long monologues. Falk Struckmann also is a splendid Amfortas.

It has been said of the conductor Christian Thielemann that he is a worthy successor to Furtwängler, and there is a lot of truth in that. He makes no secret of his predilection for the great German composers and his interpretations of them are rightly praised.

He also shares his capriciousness and wilfulness with his illustrious predecessor. His interpretations are therefore often controversial. I like that, because it forces the listener to listen attentively. In Parsifal, he emphasises the human aspect of the work rather than its mysticism. The truly brilliant orchestra follows closely behind.



domingo parsifal heilie graal
In 1998 Tony Palmer made a very fascinating film titled Parsifal – The Search for the Grail (Arthaus 100610). Domingo is our host and he explains not only the work, but he also tells us the history of the Holy Grail.

It is a very fascinating and enjoyable quest, illustrated by excerpts from Indiana Jones and Monty Python, among others, and from a performance in the Mariinski Theatre, with, alongside Domingo, Violeta Urmana as Kundry and Matti Salminen as Gurnemanz. Gergiev conducts.

TRISTAN

untitled

In the winter of 2004/2005 the moment had finally come: the crowning glory of Domingo’s long career. Tristan had been on his wish list for a long time and twice it had almost come true (Bayreuth and Vienna), but in the end he dared not go through with it. But he seized the opportunity to record it with both hands.

EMI (now Warner Classics 5099996686423) immediately made a true feast of it and went all out – it is said that the project cost almost a million euros!

The result is overwhelming. Nina Stemme sings a young and vulnerable Isolde and René Pape is one of the best Markes I have ever heard. His monologue ‘Tatest du’s wirklich’ is among the most beautiful and moving moments of the opera.

Domingo is a Tristan to fall in love with. He is a man, a human being of flesh and blood, if necessary heroic and strong, but also weak and fragile. He is loyal, but mostly in love, until, finally, death comes for him.

His interpretation bears little resemblance to that of other great Tristans in history. That is not surprising: he is not a heroic tenor. But singing is what matters most to me, and does he sing! Peter Alward (EMI’s outgoing A&R producer and the mastermind behind the recording) in an interview once said, that he would not be surprised if a whole future generation of Wagner tenors committed mass harakiri after listening to Domingo in the role.



SIEGMUND

domingo siegmund                                             Domingo als Siegmund in Washington in 2007.

By now, Domingo pretty much identifies himself with Siegmund (Die Walküre), and it was also his most frequently performed Wagner role. I heard him sing it in London, at the Proms, an experience never to be forgotten.

There are plenty of recordings in circulation, official and less official, so I assume you will have at least one of them. If you are interested, that is.

fragment of his debut in the role (Vienna 1992) with Waltraud Meier as Sieglinde:

SIEGFRIED

domingo ring scenes

No. He has never tried Siegfried, at least not on the stage, and it is very unlikely that he will do so in the future, but with Domingo you never know. After all he surprises us every year with at least one new role, no small feat when you turn 80!

On a CD with the title Scenes from the Ring (once EMI 5572422, probably not available anymore) he sings all the great music from both Siegfried and Götterdämmerung and he is doing it great. Just listen to ‘Nothung’ or ‘Dass mein Vater nicht ist’, not to mention ‘Brünnhilde! Heilige Braut!’. Can it get any more impressive? What a pleasure to hear him in this role.



Basia con fuoco’s Top tien 2020

Het blijft een hels karwei om de mooiste en de beste tien cd’s van het jaar te kiezen. Ten eerste: ook een recensent is maar een mens en gaat meestal subjectief te werk. Al doe ik werkelijk mijn best om objectief te blijven. Ook het aanbod is enorm, nog steeds, al moet je het nog maar zelden van ‘majors’, de grote labels hebben. En toch: dit jaar hebben ‘ze’ ook mij verrast met een paar gewaagde uitgaven.

Ik moet ook toegeven: niet alles heb ik beluisterd en dat speet mij zeer. Er liggen nog een heleboel cd’s die ik had moeten beluisteren en er niet aan toe kwam. Wie weet, waren ze ook op mijn lijst gekomen?Er zijn ook cd’s die ik al beluisterd had en ze schitterend bevonden maar door omstandigheden nog niet aan toe kwam om er over te schijven. Die titels hebben jullie nog te goed.

Het lijstje is opgesteld in alfabetische volgorde naar de componist, uitvoerende of de titel.

1. Thomas Àdes

Ades picos

De voorliggende opname werd in Boston in 2016 live gemaakt en ik kan mij niet voorstellen dat er een betere uitvoering mogelijk is.

https://basiaconfuoco.com/2020/03/21/thomas-ades-door-thomas-ades-beter-krijgt-u-het-niet/

In English:

https://basiaconfuoco.com/2020/11/26/thomas-ades-by-thomas-ades-you-cant-get-it-any-better/

2. Samuel Barber: Vanessa

Vanessa dvd

De productie die in Glyndebourne in 2018 voor dvd werd opgenomen kan ik niet anders dan als een absolute top beschouwen

https://basiaconfuoco.com/2020/01/20/barbers-vanessa-uit-glyndebourne-beter-bestaat-niet/

3. Frederic Chopin: piano concerto’s

Chopin Grosvenor

Waar hij het vandaan haalt weet ik niet, maar zijn spel maakt dat het voelt alsof ik de concerten voor het eerst hoor, terwijl ik ze eigenlijk kan dromen.

https://basiaconfuoco.com/2020/03/19/verfrissenede-chopin-door-benjamin-grosvenor/

4. Haydn: Scottish songs

CD

Ik moet eerlijk bekennen: toen ik die cd in mijn speler duwde hoopte ik dat ik het zou overleven. De verrassing – en dat plezier – kon niet groter zijn geweest. Wat een cd!

https://basiaconfuoco.com/2020/04/05/the-poker-club-band-zingt-haydn-wat-een-cd/

5. Walter Kaufmann: Chamberworks

Nee, het is niet zo dat je meteen aan Ravi Shankar moet denken, maar de Indiase invloed is onmiskenbaar. En dat, terwijl je overduidelijk met de westerse muziek uit de jaren twintig/dertig te maken hebt.

https://basiaconfuoco.com/2020/10/29/walter-kaufmann-bombay-meets-berlin/

In English:

https://basiaconfuoco.com/2020/11/08/discovering-walter-kaufmann-when-bombay-meets-berlin/

6. Nikolai Medtner: Incantation

Medtner zingen is niet makkelijk! Dat komt door de complexiteit van de muziek. De pianopartij is nadrukkelijk aanwezig en dat terwijl zanglijnen voornamelijk lyrisch en ingetogen zijn en dat is wat de muziek van Medtner aantrekkelijk én uitdagend maakt.

https://basiaconfuoco.com/2020/12/01/nikolai-medtner-een-malle-sentimentalist/

In English:

https://basiaconfuoco.com/2020/12/21/nikolai-medtner-a-silly-sentimentalist/

7. Poulenc en Français: kamermuziek

Neem alleen de fluitsonate van Poulenc, als je daar niet blij van wordt dan weet ik het niet. […] Dat ze ontzettend veel plezier hebben in hun spel is nogal wiedes en dat plezier geven ze door aan de luisteraars. Heerlijke cd!

https://basiaconfuoco.com/2020/11/02/kamermuziekwerken-van-francaix-en-poulenc-muziek-om-blij-van-te-worden/

8. Regards sur l’Infin

De Amerikaanse, in Nederland wonende Katharine Dain beschikt over een heldere sopraan en haar voordracht is niet alleen zeer expressief maar ook warm. In haar uitvoering zijn al de liederen niets minder dan kleine drama’s. Drama’s die passen in een afgesloten kamer die je voorlopig niet mag verlaten en waar geen buiten bestaat.

https://basiaconfuoco.com/2020/12/22/regards-sur-linfini-een-les-in-loslaten/

9. Vincerò!

Beczala Vincero

Beczala benadert zijn helden emotioneel en schuwt het sentiment niet, want niet inhoudt dat hij schmiert.

https://basiaconfuoco.com/2020/06/08/piotr-beczala-en-zijn-nieuwe-helden/

In English:

https://basiaconfuoco.com/2020/08/11/piotr-beczala-and-his-new-heroes/

10. Marcel Worms: Pianoworks by Jewish composers

Worms pianowerkem

Waar ik wel kapot van ben is het onweerstaanbare spel van de pianist. Marcel Worms speelt alsof zijn leven er van afhangt. Vol overtuiging en een echt pianistiek elan.

https://basiaconfuoco.com/2020/06/22/marcel-worms-ontfermt-zich-over-pianowerken-van-joodse-componisten/

In English:

https://basiaconfuoco.com/2020/07/12/marcel-worms-takes-care-of-piano-works-by-jewish-composers/

Thomas Adès by Thomas Adès: You can’t get it any better

Ades picos

Thomas Àdes (1971) is one of my beloved contemporary composers. In contrast to many of his (older, I admit) colleagues, he writes music that is not too complicated, without it becoming a tapestry of sound. His music is exciting, stimulating, progressive and yet accessible. In one sentence, he has brought the ‘classic’ and the ‘innovative’ to each other and melted them together. In addition, he does not shy away from horror-like outbursts and even dodecaphony, which makes his music extremely visual and often terrifying.

This is also the case with Totentanz, a composition for mezzo-soprano, baritone and orchestra based on an anonymous text from the fifteenth century, a story about the struggle between Life and Death. The latter always wins. Adès dedicated the work to Witold Lustoslawski and his wife. It was first performed at the Proms in 2013, with Christianne Stotijn and Simon Keenlyside.

This recording was made live in Boston in 2016 and I can’t imagine a better performance is possible. Mark Stone (Death) and Christianne Stotijn sing their roles chilling, melancholic, provocative and resigned. Just listen to the last two parts: it’s as if Schubert and Mahler run into each other and find each other in a deadly embrace. With the dying copper sound like the exhaling of the last breath.

Adès composed his piano concerto for the Russian master pianist Kirill Gerstein, an unprecedented virtuoso who combines his romantic beat with an enormous gift for improvisation. I had to listen to it a few times because the concert does not show itself quickly. Mainly because of the many colors and ‘intermediate colors’, which means more than just nuances.

The transitions between the parts are great, so the tension makes you gasp for breath. The fact that the composer himself stands in front of the really impressive performing orchestra from Boston can only be regarded as an enormous advantage. What a CD!

English translation: Frans Wentholt

THOMAS ADÈS
Concerto for Piano and Orchestra; Totentanz
Kirill Gerstein (piano)
Christianne Stotijn (mezzo-soprano)
Mark Stone (baritone)
Boston Symphony Orchestra conducted by Thomas Adès
DG 48379989

Marc Albrecht en de zeemeermin van Zemlinsky

Het tijdperk dat we interbellum noemen is aan Marc Albrecht toevertrouwd. Specifieker: Richard Strauss, daar is hij een kei in. Of het ook andere Strauss’ tijdgenoten geldt? Vaak wel. Zeker als de partituur een Duitse nuchterheid ademt. Maar nuchterheid, dat is juist iets wat je bij Zemlinsky niet tegenkomt, het is alsof hij nog nooit van dat woord heeft gehoord.

Zijn symfonische gedicht Die Seejungfrau, naar het sprookje van Hans Christian Andersen is meer dan een sprookje in notenschrift. Zemlinsky zou Zemlinsky niet zijn geweest als hij er geen extra lagen aan toe had gevoegd. Sehnzucht, om te beginnen. En de onverhulde erotiek.

De partituur was in de oorlog kwijtgeraakt. Althans: de drie delen werden van elkaar gescheiden en pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw teruggevonden en aan elkaar toegevoegd. In 1986 werd de complete partituur door het Concertgebouworkest olv Riccardo Chailly uitgevoerd (het is toen ook door Decca opgenomen) en die uitvoering is voor mij nog steeds het ijkpunt. James Conlon met zijn toenmalige Gürzenich-Orchester uit Köln staat voor mij als de goede tweede.

Om te zeggen dat Albrecht daar niet in de buurt komt is misschien kort door de bocht, maar zijn lezing, hoe goed ook, kan mij nergens raken. De uitvoering is in 2018 live opgenomen en nu op SACD uitgebracht. Alles goed en wel, maar een schijfje met maar 47 minuten muziek???

ALEXANDER VON ZEMLINSKY
Die Seejungfrau
Netherlands Philharmonisch Orchestra olv Marc Albrecht
Pentatone PTC • SACD – 47′

La Passione gaat over de dunne scheidingslijn tussen het leven en de dood

La Passione

Ik weet niet of ik het zo fijn vind om de symfonie van Haydn tussen Luigi Nono en Gérard Grisey gepropt te zien. Afgezien van het feit dat ik er niets mee heb (goed, dat ligt dan aan mij): waarom? Voor mij is het een spelbreker en hoe goed het ook gespeeld wordt (heel erg goed) het haalt mij uit mijn concentratie en verstoort de verhoudingen. Wellicht is het vanwege zijn bijnaam, La Passione, waar de hele cd zijn titel aan dankt? Maar genoeg gezeurd want er valt natuurlijk voldoende te genieten.

Nono’s Djamila Boupacha is een eerbetoon aan de Algerijnse vrijheidsstrijdster die in 1961 werd gearresteerd, verkracht, gemarteld en ter dood veroordeeld. In 1962 werd zij vrijgelaten. Het vijf minuten durende hartekreet (met de nadruk op kreet) voor sopraansolo is gebaseerd op het gedicht ‘Esta Noche’ van Jesús Lopéz Pecheco en het wordt zeer ontroerend gezongen door Barbara Hannigan. Hartverscheurend en tegelijkertijd wiegend.

Dat wiegende, dat komt terug in Berceuse, het laatste deel van Griseys Quatre chants pour franchir (Vier liederen om over de drempel te stappen), liederencyclus voor sopraan en orkest die zich niet makkelijk prijsgeeft. Je moet er voor gaat zitten en het tot je laten komen. Dan kan je niet anders dan het adembenemend te vinden. En als je beseft dat het zijn laatste compositie was (Grisey heeft vlak na het voltooien van dit werk in 1998 een hersenbloeding gehad en overleden, hij was toen nog maar 52) dan krijgt dat ‘over de drempel te stappen’ iets lugubers mee. Zeker ook omdat het ‘over de drempel’ over de scheidingslijn tussen het leven en de dood gaat.

De compositie is zeer theatraal en eigenlijk zou je het live moeten meemaken. Gelukkig weten zowel Barbara Hannigan als het door haar gedirigeerde Ludwig Orchestra de sfeer perfect over te brengen. De orkestrale klanken met de vele diverse kleuren worden perfect gemengd met de vocale bijdrage van de zangeres.


 

La Passione
Luigi Nono: Djamila Boupacha
Franz Joseph Haydn: Symfonie nr. 49 in f (La Passione)
Gérard Grisey: Quatre chants pour franchir
Barbara Hannigan (sopraan en dirigent), Ludwig Orchestra
Alpha 586

Zemlinsky versus Zemlinsky

Zemlinsky Malkki

Niet schrikken! Het is geen vreemde uitvoering van – of een variatie op – de vijfde symfonie van Beethoven maar het begin van de uit 1934 stammende Sinfonietta van Zemlinsky, een werk waarin je de componist amper kunt herkennen. Ergens las ik dat hij met dat werk zijn grootste critici wilde bewijzen dat hij het in het symfonische genre niet onderdoet voor de drie grote B’s: Beethoven, Brahms en Bruckner.

Totale onzin natuurlijk want zijn grootste aantrekkingskracht ligt in zijn eigen idioom: de broeierige, nauwelijks te betamen erotische spanning. En laat de Sinfonietta nou juist die wezenlijke elementen te ontberen. Ik heb het werk niet eerder gehoord en ik denk niet dat ik er vaker naar ga luisteren, wat niet aan de uitstekende uitvoering ligt: de Finse dirigente Susanna Mälkki heeft er duidelijk affiniteit mee.

Jammer genoeg is de uitvoering van de Sechs Maeterlinck Gesänge niet van hetzelfde niveau. Het ligt voornamelijk aan Petra Lang. Ik ben nooit een groot fan van haar geweest, maar nu klinkt zij, hoe zal ik het zeggen… alles behalve erotisch? Jammer.

Als een soort ‘toetje’ krijgen we het voorspel en de monoloog uit de derde acte van König Kandaules, een opera die Zemlinsky heeft nooit afgemaakt. De monoloog wordt zeer indrukwekkend gezongen door Siegfried Lorenz en het orkest onder leiding van de in 2014 gestorven Gerd Albrecht klinkt gewoon hemels. De opname dateert uit 1992.


Alexander Zemlinsky
Sinfonietta, op. 23, Six Maeterlinck-Songs Op. 13
Petra Lang (sopraan)
ORF Vienna Radio Symphony Orchestra olv Susanna Mälkki

Der König Kandaules (twee fragmenten)
Siegfried Lorenz (bariton),
ORF Vienna Radio Symphony Orchestra olv Gerd Albrecht
Capriccio C5377

EINE (AUTO)BIOGRAFISCHE TRAGÖDIE: ALEXANDER ZEMLINSKY. Deel 1: de man

EINE (AUTO)BIOGRAFISCHE TRAGÖDIE: ALEXANDER ZEMLINSKY. Deel 2: ‘Du bist mein Eigen’

EINE (AUTO)BIOGRAFISCHE TRAGÖDIE: ALEXANDER ZEMLINSKY. Deel 3: dromen en het geluk dat verborgen dient te worden

EINE (AUTO)BIOGRAFISCHE TRAGÖDIE : ALEXANDER ZEMLINSKY. Deel 4: ‘Warum hast du mir nicht gesagt..’