opera/operette/liederenrecitals

Transparante La Clemenza di Tito uit Edinburgh

mozart-la-clemenza-di-tito-0028947757924

La Clemenza di Tito is in veel opzichten zeer opvallend. Lange tijd werd Mozarts zwanenzang als tijdgebonden en verouderd beschouwd, en als zodanig nergens meer opgevoerd. De omwenteling kwam in de jaren tachtig toen de moderne regisseurs er interessant materiaal voor een spannend muziektheater in zagen. Tegenwoordig kun je (bij wijze van spreken) je kont niet keren zonder die opera ergens tegen te komen. Waar zou het aan liggen?

Op muzikaal gebied is het vooral de orkestratie die opvalt. De blazers (voornamelijk bassethoorns en klarinetten) krijgen een prominente rol, met name in de aria’s van Vitellia en Sesto. Mozart componeerde het speciaal voor de klarinettist Anton Stadler die het instrument wist te verrijken met vier extra lage tonen.

In augustus 2005 werd de opera tijdens het festival in Edinburgh concertante uitgevoerd en daarna voor DG (4775792) opgenomen. De instrumenten van het Scottish Chamber Orchestra zijn modern, maar Sir Charles Mackerras houdt alles, geheel volgens de verwachtingen, licht en strak, waardoor het geheel voornamelijk een transparante indruk maakt.

De opera valt of staat met de bezetting van Sesto, die, met zijn gamma aan emoties, eigenlijk de hoofdrol vervult. Magdalena Kožená kwijt zich voorbeeldig aan haar rol, maar het is duidelijk dat zij daar nog in zal gaan groeien.

Hillevi Martinpelto is een lekker hysterische Vitellia: zinnend op wraak, maar bij vlagen ook verliefd en schuldbewust. Rainer Trost, die op het laatste moment voor Ian Bostridge was ingesprongen, zet een fantastische Titus neer.


Renée Fleming en belcanto

Fleming Belcanto

Renée Fleming en belcanto? Toen de cd in 2010 uitkwam werd het met behoorlijk veel argwaan begroet, maar de combinatie is echt minder vreemd dan u denkt. Wordt zij tegenwoordig voornamelijk geassocieerd met Mozart en Strauss, haar carrière is zij begonnen met het zingen van (o.a.) Bellini, Donizetti en Rossini.

Fleming groeide op in een muzikale familie, haar beide ouders waren zangpedagogen. Het was ook haar moeder, die haar haar eerste zanglessen gaf. Haar eerste grote succes boekte zij 1988 in Houston, als de Contessa in Nozze di Figaro, maar haar internationale doorbraak kwam in 1993, toen zij Armida vertolkte op het Rossini festival in Pesaro. Een rol die zij daarna nog in Carnegie Hall herhaalde. Zij heeft ook de rollen in Maria Padilla, La Sonnambula, Il Pirata en Lucrezia Borgia niet alleen maar opgenomen maar ook scenisch vertolkt.

“Toen ik begon met zingen dacht ik dat de belcanto-opera’s dé basis waren van het repertoire van iedere zanger. Alle zangeressen die ik toen bewonderde: Sutherland, Callas, Caballé, Sills, Scotto zongen het. Het was best schokkend om te ontdekken dat in de professionele wereld van de opera zoiets bestond als een ‘Mozart/Strauss sopraan’, en dat die nooit belcanto zong.”

 “Als ik moest tellen dan kom ik op zeven complete belcanto rollen die ik live heb gezongen. De meesten leerde ik in de beginjaren van mijn carrière, toen ik veel met Eve Queler samenwerkte. Maar ook van Montserrat Caballé heb ik veel geleerd. Wij zongen samen in Il Viaggio a Reims en wij hebben veel over het repertoire gediscussieerd. Ook Marilyn Horne betekende veel voor mij en mijn hoge noten leerde ik van Joan Sutherland bij haar thuis”.

De Bel Canto- cd is gewoon prachtig. De muziek is schitterend en Flemings vertolkingen superieur. Haar romige sopraan en haar prachtige hoogte mogen alom bekend zijn, haar coloraturen en expressiviteit doen er niet voor onder. Door haar fabelachtige ademhalingstechniek kan zij de lange bogen uitspinnen, tot in het fijnste pianissimo.

Philip Gossett is een specialist op het gebied van de negentiende-eeuwse opera. Hij heeft al vaker met Renée Fleming al vaker samengewerkt en speciaal voor haar ‘reconstrueerde’ hij ornamentiek in de welbekende cabaletta’s, o.a. die uit La Sonnambula. Het resultaat is zeer verrassend en spannend, al moet men aan die andere noten heel erg wennen (Decca 4571012)


Ladies and Gentlemen, Miss Renée Fleming

Opera Rara en vijf vergeten Donizetti’s

LUCREZIA BORGIA Fleming

Marina Rebeka en Mozart: mooi, maar niet helemaal overtuigend

Rebeka

Hoe zou het komen dat er de laatste tijd zo veel coloratuursopranen hun intrede in onze operahuizen, opnamestudio’s en daarmee ook in onze huizen doen? Is het de Schepper zelf, die een ‘coloratuur wolkje’ boven ons uitgeschud heeft

Nou is de ene coloratuursopraan de andere niet, je hebt ze in alle soorten en maten: van zeer licht en heel hoog tot dramatisch en ondersteund door een solide laagte. Marina Rebeka zit er – alsnog? – ergens tussenin. De jonge Letse sopraan is in ons land voornamelijk bekend van haar rol van Mathilde in Rossini’s Guillaume Tell die zij bij de Nationale Opera in januari/februari 2013 vertolkte.

Datzelfde jaar nam zij bij Warner haar eerste solo-cd met Mozart aria’s. Echt enthousiast ben ik niet, maar het is zeer zeker een mooie cd waar je met plezier naar kunt luisteren

Haar hoogte is voorbeeldig en zuiver maar niet zo duizelingwekkend als bij veel van haar collega’s. Zij heeft een sterk vermogen om het drama in de door haar gezongen aria’s te benadrukken, maar haar laagte behoeft nog wat meer ‘body’. Iets wat met leeftijd en ervaring nog kan komen.

Met ‘O smania! O Furie’ (Idomeneo) geeft zij haar visitekaartje af, de rol van Elettra lijkt haar op het lijf geschreven. Furieus, maar ook teleurgesteld en nog steeds liefhebbend verpersoonlijkt zij het leed haar aangedaan. Mooi.

Haar donna Anna vind ik iets minder intens maar desalniettemin zeer ontroerend, haar Elvira overtuigt mij meer al is het niet honderd procent. Op haar mooist vind ik haar in ‘Martern alle Arten’ (Entführung aus dem Serail), het zou mij verbazen als Konstanze haar paradepaardje niet werd.


Wolfgang Amadeus Mozart
Aria’s uit diverse opera’s
Marina Rebeka (sopraan), Royal Liverpool Philharmonic Orchestra olv Speranza Scapucci
Warner Classiscs 50999 6154972

Nieuwe Luisa Miller overtuigt mondjesmaat

Voor Fryderyk Chopin, omdat hij bijna jarig is

Chopin-liederen

Liederen van Chopin… Menig liedliefhebber kijkt er neerbuigend tegenaan. Ze lijken zo simpel, zo ‘niets aan de hand’. Men doet zijn strot open en voila, daar komen ze vanzelfsprekend uit.

Dat niets minder waar is bewees niet zo lang geleden Dawn Upshaw, toch één van de beste liedzangeressen van onze tijd. Zij pakte ze totaal verkeerd aan, waardoor een onverstaanbaar brij ontstond dat niets met de prachtige melodieën van het Poolse genie te maken had.

Dat je niet echt Pools hoeft te zijn om ze te begrijpen (moet Schubert uitsluitend gezongen worden door de Oostenrijkers en Rachmaninoff door de Russen?), heeft één van de beste vertolksters van de liederen, Elisabeth Söderstrom, al lang geleden bewezen. Ook Layla Gencer (toegegeven, zij was half Pools) deed het voortreffelijk.

In 2010, het ‘Chopin-jaar’ (hij werd in maart 1810 geboren), werd een opname van al zijn liederen door het Fryderyk Chopin Instituut ((NIFCCD 016) gemaakt. Als vertolkers werden twee van de meest succesvolle Poolse zangers (waarom heeft niemand aan Piotr Beczala gedacht?) wereldwijd geëngageerd: Aleksandra Kurzak en Ryszard Kwiecien.

Het eerste wat opvalt is hun vanzelfsprekende, natuurlijke manier van zingen. De zeer irritante gewoonte van hun Poolse voorgangers om op de consonanten te drukken – voornamelijk de letter “Ł” (spreek uit as het Engelse “W”) werd altijd zeer onnatuurlijk, op zijn Russisch, uitgesproken – hebben ze achter zich gelaten. Gelukkig.

Ik heb altijd mijn twijfels gehad of Kwiecien een echte liedzanger is (hij treedt wel eens met liedrecitals op) en die twijfels blijf ik nog steeds houden. Hij is een voortreffelijke acteur en doet ook fantastische dingen met zijn stem, maar soms is het een beetje te veel. En ik mis lyriek. Hij kleurt ook te weinig en gaat soms als een hele cavalerie soldaten eroverheen.

Maar Aleksandra Kurzak is simpelweg onweerstaanbaar. Haar prachtige, lyrische sopraan heeft een glans van zilver, en daar word je blij van. Haar meisjesachtige timbre lijkt geschapen voor het zingen van de eenvoudig klinkende melodieën van Chopin en haar voordracht is voortreffelijk. En haar stem… Ach, mooier kan gewoon niet! Daar wordt een mens gelukkig van.

Maar vergeet ook de pianist niet: de Argentijnse Nelson Goerner is een uitstekende Chopin-interpreet en een voortreffelijke begeleider

Basia con fuoco’s  Top Tien (+) 2019

Top tien 2019

2019 loopt ten einde en daar ben ik maar al te blij om. Het was geen goed jaar, althans niet voor mij: door omstandigheden heb ik veel moeten missen en kwam ik niet aan alle cd’s en dvd’s toe die ik wilde beluisteren/bekijken/er over schrijven. Over een paar dagen begint een nieuw decennium, en, wie weet? Vol goede moed zit ik op alles wat komen gaat te wachten en met veel plezier kijk ik terug op al die prachtige opnamen die mij gelukkig hebben gemaakt.

Mijn lijstje is -uiteraard – zeer subjectief maar zeer zeker gemeend. Ik heb het opgesteld in de alfabetische volgorde naar de componist, uitvoerende of de titel.

1. AFTER THE DARKNESS (HAAGS STRIJKTRIO)

Haags strijktrio cover

De titel van deze cd is ontleend aan het gelijknamige boek van Auschwitz- overlevende Elie Wiesel, ‘After the Darkness: Reflections on the Holocaust’. […] In het tekstboekje vertellen de uitvoerenden dat After The Darkness een project is dat ze na aan het hart ligt en dat is toren.

https://basiaconfuoco.com/2019/04/26/after-the-darkness/

in English:

https://basiaconfuoco.com/2019/05/02/after-the-darkness-the-hague-string-trio-brings-suppressed-composers-back-to-life/

2.  LUDWIG VAN BEETHOVEN: ALLE PIANOSONATAS DOOR IGOR LEVIT

Levit

Levits interpretaties van Beethoven zijn zeer eigenzinnig, dat wel, maar o zo spannend! Levit is dan ook zeer uitgesproken over wat de rol van de vertolker is: “ik voel me niet als een dienaar, maar ook niet als een meester van wie dan ook”.

https://basiaconfuoco.com/2019/09/13/igor-levit-neemt-alle-pianosonates-van-beethoven-op-ik-voel-me-niet-als-een-dienaar-maar-ook-niet-als-een-meester-van-wie-dan-ook/

in English:

https://basiaconfuoco.com/2019/11/13/igor-levit-and-his-beethoven-project-i-do-not-feel-like-a-servant-but-i-do-not-feel-like-anybodys-master-either/

3. GAETANO DONIZETTI: ENRICO DE BORGOGNA (dvd)

Donizetti Enrico

Wat de opname werkelijk onweerstaanbaar maakt is de enscenering. Die is werkelijk briljant […]  maar het is niet alleen de enscenering, ook de zangers zijn zonder meer goed.

https://basiaconfuoco.com/2019/09/10/donizettis-enrico-di-borgogna-na-200-jaar-herontdekt-en-hoe/

4. REYNALDO HAHN: ALLE LIEDEREN DOOR TASSIS CHRISTOYANNIS

https://avatars.yandex.net/get-music-content/2390047/84cb4b62.a.9023076-1/m1000x1000

 

Aanvankelijk was ik bang dat het eentonig kon worden, vier cd’s en maar één stem, maar ik werd prettig verrast. De Griekse bariton Tassis Christoyannis heeft precies het timbre om de liederen recht te doen: licht, elegant en sensueel […] Mijn God wat is het mooi!

https://basiaconfuoco.com/2019/10/27/weergaloze-leideren-van-reynaldo-hahn-weergaloos-uitgevoerd-door-tassis-christoyannis-en-jeff-cohen/

in English:

https://basiaconfuoco.com/2019/11/11/the-songs-of-reynaldo-hahn-on-palazzetto-bru-zane/

5. ERICH WOLFGANG KORNGOLD: DAS WUNDER DER HELIANE (dvd)

Heliane dvd

Naar deze voorstelling heb ik met ingehouden adem gekeken. En geluisterd, want de zangers zijn allemaal gewoon onvoorstelbaar goed.

https://basiaconfuoco.com/2019/09/27/wonderlijke-productie-van-das-wunder-der-heliane-uit-berlijn/

6. FRANZ LISZT DOOR BORIS GILTBURG

Liszt Giltburg

Het spettert de boxen uit, maar wat nog belangrijker is: Giltburg neemt ruimschoots de tijd om de poëtische, salon-achtige zo je wilt, kant van Liszt naar boven te brengen.

https://basiaconfuoco.com/2019/03/14/weergaloze-liszt-recital-door-boris-giltburg/

7. KAROL RATHAUS DOOR DANIEL WNUKOWSKI

Rathaus cd

Voor zo ver ik weet is deze cd de allereerste opname van pianowerken van Rathaus. […] Het zijn fascinerende werken met zeer geprononceerde ritmes. Harmonisch, maar wel met nodige dissonanten. Oneerbiedig gezegd: Bartók meets Szymanowski.

https://basiaconfuoco.com/2019/05/23/karol-rathaus-herontdekt/

in English:

https://basiaconfuoco.com/2019/04/30/discovering-karol-rathaus/

8. CLARA SCHUMANN DOOR ISATA KANNEH-MASON

Schumann Isata

Op haar eerste cd-opname speelt Isata Kanneh-Mason werken die zowat het hele leven van Clara beheersen […] Kanneh-Mason speelt het zeer virtuoos en haalt er alles van wat er uit te halen is: niet veel eigenlijk. Wat niet erg is, want zo gespeeld wordt het concerto naar hogere regionen opgetild en dat mag.

https://basiaconfuoco.com/2019/07/28/isata-kanneh-mason-eert-clara-schumann/

9. SYMBIOSIS. MEREL VERCAMMEN EN DINA IVANOVA

Symbiosis cover

Merel Vercammens stokvoering is zacht en liefdevol en haar toon zoet. Toverachtig, eigenlijk. […]  Daarin wordt ze fenomenaal bijgestaan door Dina Ivanova, één van de prijswinnaars op het laatste Liszt-Concours. Over symbiose gesproken!

https://basiaconfuoco.com/2019/03/12/merel-vercammen-en-dina-ivanova-sprookjesachtig-cd-debuut/

10. MIECZYSŁAW WEINBERG : SYMFONIE NR.2 EN 21

Weinberg Grazynite

Over de uitvoering kan ik kort zijn. Briljant. Mirga Gražinytė-Tyla bevestigt haar naam als één van de beste jonge dirigenten van tegenwoordig. Onder haar leiding klinkt het City of Birmingham Symphony Orchestra zoals ik ze al jaren niet meer heb gehoord

https://basiaconfuoco.com/2019/06/11/mirga-grazinyte-tyla-tilt-weinbergs-autobiografie-tot-de-ongekende-hoogten/

in English:

https://basiaconfuoco.com/2019/06/14/mirga-grazinyte-tyla-lifts-weinbergs-autobiography-to-unprecedented-heights/

En, omdat ik het niet kan nalaten:

10+ THE YIDDISCH CABARET

Jiddish Cabaret

Het Jerusalem Strijkkwartet stelt nooit teleur. […] Maar met deze album zijn ze ver boven zichzelf en hun eigen norm gestegen. […] Met hun keuze hebben ze ook een statement gemaakt. Iets wat we eigenlijk allemaal weten maar nog steeds niet hardop willen toegeven want daar voelen we ons ongemakkelijk over? Over de invloed van Joden en hun aandeel in onze Westerse cultuur?

https://basiaconfuoco.com/2019/08/20/the-yiddish-cabaret-jerusalem-quartets-hommage-aan-hun-grootouders/

in English:

https://basiaconfuoco.com/2019/08/23/the-yiddish-cabaret-jerusalem-quartets-tribute-to-their-grandparents/

About Victoria de los Angeles, a Madonna among opera singers.

de los Angeles

Victoria de los Angeles was without a doubt one of the most beautiful lyrical sopranos of her generation. She made her debut in 1945 at the Liceu in Barcelona as the Gräfin in Le Nozze di Figaro. Her international breakthrough came when she sang Salud in La vida breve by Manuel de Falla in 1948 for the BBC, a role she first performed in a staged performance at the Holland Festival in 1953.

de los angeles Salud

One year later she sang Marguerite in Gounod’s Faust in Paris and after that all the major stages in the world followed.

Her real name was Victoria Lopez Garcia. Why did she choose ‘de los Angeles’ as her stage name? It is not that important, but it fitted her like a glove. Not only did she look like a Spanish Madonna, but her voice was angelic too: gorgeous and of an innocent beauty. Something that made her less suitable for certain roles, such as Violetta. Not that she was bad, but she sounded very chaste.

And yet she was one of the best Manons (Massenet), also not exactly an example of a ‘decent’ woman:

Her interpretation of Carmen is also incredibly good. Not slutty and not too confident, but oh so attractive!

Her voice was not just lyrical, warm and delicate but also very aristocratic, so her Mimi and Cio Cio San were not only fragile and helpless but also got something royal and even Santuzza was enriched with a bit of nobility.

But the Los Angeles was more than just an opera diva. In addition to performing in operas, she frequently performed as a concert singer and was a very gifted song singer. It is said that at the beginning of her career, before performing in an opera, she insisted on giving a song recital first. In this way she could first introduce herself to the public as the real Victoria and not as an opera character.

For Spanish songs she has meant as much as Fischer-Dieskau for German songs or Peter Pears for English. She sang everything which was composed in her native country: starting with the medieval songs and the Sephardic romanceros and ending with zarzuelas and contemporary compositions.

Her repertoire was incredibly large. She sang Italian, Spanish, French and German songs and knew better than anyone how to make her own mark on everything she sang. Her Brahms and Mendelssohn are irresistible, and one cannot help falling in love with her ‘Ich Liebe Dich’ by Grieg.

Her loving, somewhat sweet timbre, her suppleness and her ability to colour words made her particularly suitable for the French repertoire. Her Debussy, her Ravel, her Delibes (just listen to ‘Les filles de Cadiz’!) are truly unrivalled.

Hopefully this album is still for sale.

Victoria de los Angeles
The very best of
Warner Classics 5758882 (2 CDs)

Translated with http://www.DeepL.com/Translator (free version)

 

Over Victoria de los Angeles, madonna onder operazangeressen.

de los Angeles

Victoria de los Angeles was zonder twijfel één van de mooiste lyrische sopranen van haar generatie. Zij debuteerde in 1945 in het Liceu in Barcelona als de Grafin in Le Nozze di Figaro. Haar internationale doorbraak kwam toen zij in 1948 voor de BBC optrad als Salud in La vida breve van Manuel de Falla, een rol die ze voor het eerst scenisch vertolkte tijdens het Holland Festival in 1953.

de los angeles Salud

Eén jaar later zong zij Marguerite in Faust van Gounod in Parijs en daarna kwamen alle grote podia in de hele wereld

Haar echte naam was Victoria Lopez Garcia. Waarom ze ‘de los Angeles’ als haar toneelnaam had gekozen? Ach, zo belangrijk is het ook weer niet, maar het paste haar als een handschoen. Niet alleen zag ze eruit als een Spaanse Madonna, ook haar stem was engelachtig: bloedmooi en van een onschuldige schoonheid. Iets wat haar minder geschikt maakte voor sommige rollen, zoals bij voorbeeld Violetta. Niet dat het slecht was, maar het klonk wel heel erg kuis.

En toch was zij één van de beste Manons (Massenet), ook niet het voorbeeld van een ‘fatsoenlijke’ vrouw:

Ook haar vertolking van Carmen is waanzinnig goed. Niet hoerig en niet zo zelfverzekerd, maar o zo aantrekkelijk!

Haar stem was niet alleen lyrisch, warm en delicaat maar ook zeer aristocratisch, waardoor haar Mimi en Cio Cio San behalve broos en hulpeloos iets koninklijks kregen en zelfs Santuzza verrijkt werd met een beetje nobiliteit.

Maar de los Angeles was meer dan alleen een operadiva. Behalve in opera’s trad zij veelvuldig op als concertzangeres op en was een zeer begenadigd liedzangeres. Er wordt over haar verteld, dat zij aan het begin van haar carrière, vóór ze in een opera ging optreden, erop stond om eerst een liedrecital te geven. Zo kon zij zich eerst aan het publiek voorstellen als de echte Victoria en niet als een operapersonage.

Haar repertoire was onvoorstelbaar groot. Zij zong Italiaanse, Spaanse, Franse en Duitse liederen en wist als geen ander op alles wat zij zong een eigen stempel te drukken. Haar Brahms en Mendelssohn zijn onweerstaanbaar, en bij haar ‘Ich Liebe Dich’ van Grieg wordt men vanzelf verliefd.

Haar liefdevolle, ietwat zoetige timbre, haar souplesse en haar vermogen om woorden te kleuren maakten haar bijzonder geschikt voor het Franse repertoire. Haar Debussy, haar Ravel, haar Delibes (luister maar even naar ‘Les filles de Cadiz’!) zijn werkelijk ongeëvenaard.

Voor het Spaanse lied had ze net zoveel betekend als Fischer-Dieskau voor het Duitse of  Peter Pears voor het Engelse. Zij zong werkelijk alles, wat in haar vaderland werd gecomponeerd: beginnend met de middeleeuwse liederen en sefardische romanceros en eindigend in zarzuelas en hedendaagse composities.

Hopelijk is deze album nog steeds te koop.


Victoria de los Angeles
The very best of
Warner Classics 5758882 (2 cd’s)