La_Boheme

SIR THOMAS ALLEN

                                LET BEAUTY AWAKE

Allen portret gubelkian

In my opinion Thomas Allen is one of the greatest singers of the past half century. His balmy voice with its warmth, colours and nuances makes me happy every time I hear it. It even feels comforting, like a warm bath. The English have the perfect description for this: “meltingly beautiful singing.” Yes, I am a fan!

 

This all-around baritone, equally at home in opera, art song, oratorio, musical theatre and even movies is held in high esteem all over the world. Except in the Netherlands, where he is barely known. Small wonder: apart from a few rare visits to the Concertgebouw he never sang here. The reason is simple: he was never asked.

DON PASQUALE

Allen recording

Recording Don Pasquale in Munich. Sir Thomas Allen, Renato Bruson, Eva Mei, Frank Lopardo © Wernard Neumeister

 

I first met Thomas Allen in December 1993 in London, after his recital in St James’s Church where he sang Die Schöne Müllerin.  We never really talked until a few weeks later in the BMG Studios in Munich, where he was recording Malatesta in Donizetti’s Don Pasquale.

 

I was allowed to attend the recording sessions. In a small corner I looked and listened, deeply admiring this beautiful singer. He sang the hardest coloratura passages in one long breath, and repeated them endlessly. His hands made elegant gestures. Everything about him, in fact, was acting. What a contrast with the recital in London a few weeks earlier, which had moved me to tears. There he stood motionless on stage, focused, acting only with his eyes.

How can he do that?

ACTING

“How I can do that …  “

“When you are recording the visual element is, of course, absent. The only thing you have is your imagination. When I think about Malatesta, I imagine an elegant man in a beautiful suit. My hands then start to move automatically, which helps me find the colours I need to sound convincing.”

 

“It works somewhat differently with art songs, I think. I cannot stand singers who move around too much on stage. It makes me feel uncomfortable. Art songs need to be done with a certain discipline, with restraint. I do not permit myself more than eye expressions. Now you have to understand, this is how I feel, it fits my personality, but it will not work for everybody.

You know what my secret is when I sing art songs? It starts in your heart and then it rises to the head …. it is a combination of heart and brain.  Somewhere in between – through the throat – it comes out….”

FISCHER-DIESKAU

“I learned to sing by looking at my older colleagues. I am like a parrot, I imitate everything. My great example was Dietrich Fischer-Dieskau. In fact, he was more of an idol than an example. In art song, at least. My God, how have I admired that man!”

“Over the times I have come to think a little more nuanced about him. I have more experience now, which has also influenced my thinking. I still admire his Wolf and his Pfitzner. Much more so than his romantic repertoire like Schubert and Schumann.”

“A couple of years ago I first met him, and believe me, I shook in my boots like a complete novice! That man has been an idol and an example to me for years.  And not just to me! For the entire generation of singers of thirty, forty and even fifty years ago he was the ideal. So when critics compared me to him I took that as a huge compliment.”

“In opera I never had a similar role model. I learned the profession, as I said, like a parrot. You start with copying a singer, afterwards you learn to interpret a piece of music. My technique kept improving over the years. There has been a time in my life I was seriously hooked on opera. I hardly sang art songs, never gave recitals. I honestly must say that was the saddest period of my life. It was not healthy for me. Fortunately everything ended well.”

“Singing art songs has in fact helped me with operatic acting. It made me more relaxed and my acting quieter. I used to run from one end of the stage to the other, always moving. Singing art songs gave me greater focus on the opera stage.

DIRECTORS

“Yes, the director is important. How far do I go? Until it becomes ridiculous or clashes with the text. Then I stop. I am not a difficult person, more cooperative, in fact, but I cannot stand people who ignore the libretto simply because of their own ideas. Or because of what they want to see themselves. “

Alen Almaviva

Thomas Allen as Almaviva in Le Nozze di Figaro

“I will give you an example. A few years ago, in Le Nozze di Figaro, I had to disappear through a trapdoor at the moment I sang ‘Son tutti contenti’. That was ridiculous, so I asked the director why. Almaviva is no Don Giovanni, after all. But he did not know himself. „C’est une idée“, he said. So I refused to do it. A director who cannot explain something is reason enough for me to say no.”

“What really upsets me is they believe singers have nothing to say! And that we are manipulated all the time, either by directors or by conductors. But singers are no idiots. They have learned a lot over the years. They have a lot of experience and are very good at their profession. They can contribute a lot to a production. Directors should listen to singers more often.”

REPERTOIRE

Allen als mooie Giovanni

Thomas Allen as Don Giovanni

Over the years Thomas Allen has built up a comprehensive repertoire. He sings Monteverdi, Purcell and Gluck, and contemporary music as well, including world premieres of pieces by Thea Musgrave and John Casken.

He has sung all the great opera roles by Mozart, Strauss, Wagner, Donizetti, Rossini, Verdi and Puccini. His Billy Budd is legendary.

 

He still is one of the most beautiful Hamlets (Thomas) and

 

Evgenij Onegins: both in English and Russian.

 

Thomas Allen has also appeared in Mrs Henderson Presents and other movies.

In 1993 he published his autobiography ‘Foreign Parts – A Singer’s Journal.’

Allen made his professional debut in 1969 at the Welsh National Opera and in October that year he sang his first big role: Figaro in Il Barbiere di Siviglia. In 2009 he celebrated his forty years on stage. For the occasion a fan made a compilation of his greatest roles until then.

English translation: Remko Jas

In Dutch: Let Beauty Awake: SIR THOMAS ALLEN

Advertenties

LA BOHÈME. Discografie

 475048_30X40 LA BOHEME

Een waarschuwing vooraf: u gaat heleboel namen missen. Voor u wellicht dé vertolkers van de hoofdrollen in één van de meest geliefde opera’s aller tijden, maar ik wil eenmaal een keuze maken. Dus: geen Maria Callas, geen Renata Tebaldi en geen Montserrat Caballè. Wie dan wel?

Mirella Freni

 

la-boheme-mirella

Mirella Freni, onder andere. Want over één ding zijn vele operaliefhebbers het waarschijnlijk eens: de beste La Bohème ooit is de in 1973 door Decca opgenomen versie onder von Karajan. Mét Mirella Freni en Luciano Pavarotti.

la-boheme-freni-pa

Rodolfo is altijd een visitekaartje van Pavarotti geweest. Jarenlang gold hij als de beste vertolker van de rol – zijn fantastische legato, soepelheid en natuurlijkheid waarmee hij hoge noten zong, zijn werkelijk exemplarisch. Overigens zong hij, zoals het een beetje Italiaanse tenor uit de tijd betaamde het einde van ‘O soave fanciulla’  op dezelfde hoogte als de sopraan. Niet voorgeschreven, maar vooruit.

Freni was zonder twijfel één van de mooiste Mimi’s uit de geschiedenis. Teer en breekbaar, met haar hartbrekende pianissimi en legatobogen wist ze zelfs de grootste cynici tot tranen toe te roeren.

Von Karajan dirigeerde theatraal en hartstochtelijk, met voldoende aandacht voor de klankschoonheid van de partituur. Zoals de Duitsers zouden zeggen ”das gab’s nur einmal”.

In 2008 vierden we niet alleen de 150-ste verjaardag van Puccini maar ook de honderdste van von Karajan. Het was bovendien 35 jaar geleden dat de befaamde dirigent La bohéme heeft opgenomen: een reden voor een feestje! En zie daar – Decca heeft de opera in een gelimiteerde luxe editie uitgebracht (Decca 4780254). Op de bonus-cd vertelt Mirella Freni o.a. over haar relatie met von Karajan en het zingen van Puccini-rollen, fascinerend.

Aria’s en duet uit de eerste akte:

la-boheme-freni-dvd

Haar debuut als Mimì bij de Metropolitan Opera maakte Mirella Freni in september 1965. Tegenover haar stond een andere debutant: de (hoe onterecht!) tegenwoordig vrijwel helemaal vergeten Italiaanse tenor Gianni Raimondi. Voor mij is hij te prefereren boven Pavarotti. Ik vind zijn stem aangenamer en eleganter. En hij kon acteren!

Freni’s en Raimondi’s vertolkingen zijn vastgelegd op een prachtige film, geregisseerd door Franco Zeffirelli en gedirigeerd door Herbert von Karajan. Een absolute must (DG 0476709).

‘O Soave Fanciulla’ met Freni en Raimondi:

Renata Scotto

la-boheme-renata

Met La Bohème uit de Met 1977 (DG 0734025) werd er geschiedenis geschreven: het was de allereerste rechtstreekse transmissie uit het Newyorkse operahuis op TV. De productie was in handen van Pier Luigi Pizzi, die toen nog niet geobsedeerd was door overmaat aan ballet en de kleur rood.

la-boheme-scotto

Hoewel ik nooit een groot fan van Pavarotti was, kan ik niet ontkennen dat hij hier een fris geluid produceert en dat zijn hoge noten staan als een huis. Acteren was nooit zijn ‘cup of tea’, maar hier doet hij zijn best.

Echt spannend wordt het bij de binnenkomst van Mimì: in 1977 was Renata Scotto op haar ongekende hoogtepunt. Zij spint de mooiste pianissimi en haar legato en mezza voce zijn om te huilen zo mooi. De rest van de cast is niet meer dan adequaat, maar de jonge James Levine dirigeert alsof zijn leven ervan afhangt!

Scotto in ‘Si mi chiamano Mimì’

 

 

la-boheme-stratas

Musetta was niet echt een rol waar we Scotto mee associëren. Zij zelf eigenlijk ook niet, maar ze nam de uitdaging met beide handen aan. In de Zefirelli Met-productie uit 1982 zong zij een Musetta uit duizenden. Naast de zeer ontroerende José Carreras en Teresa Stratas was zij de onbetwiste ster van deze opname (DG 073 4539 9)

Scotto als Musetta:

 


Cristina Gallardo-Domâs

la-boheme-domas

Soms vraag ik mij af hoe pervers het is als mensen veel geld betalen om, gekleed in bontjassen, naar de misère van kou lijdende arme kunstenaars te gaan kijken?

 boheme-gallardo-domas-scala

Zelf beleefde ik veel plezier bij de aanblik van al dat bont dragende publiek, op weg naar een voorstelling van La bohème in La Scala in 2003 (Arthouse 107119). De toen al 40 jaar oude Zefirelli productie werd een beetje aangepast, maar de prachtige, realistische decors en de schitterende belichting zijn hetzelfde gebleven. De sneeuwvlokken, het uit de herberg stralende licht die de witte aarde warm kleurt, het besneeuwde bankje en het betraand gezichtje van Mimi: het heeft iets magisch en lijkt meer op een film dan op een voorstelling in het theater. Het laat je niet onberoerd, des te meer omdat alle protagonisten werkelijk  superbe zijn.

Cristina Gallardo-Domâs is een tere, door emoties verscheurde Mimì. Haar lyrische sopraan doet een beetje aan Freni denken. Malcero Álvarez overtuigt met een (toen nog) prachtig lyrisch gezongen Rodolfo en Hei-Kyung Hong zet, duidelijk geïnspireerd door Scotto, een kittige Musetta neer. Bruno Bartolletti dirigeert levendig, zonder het sentiment te schuwen.

Hieronder ‘O Soave Fanciulla’ met Gallardo-Domâs en Álvarez:

 

 boheme-emi

Gallardo-Domâs was twee jaar later ook van de partij in Zürich. Met deze zeer realistisch geënsceneerde Bohème maakte Philippe Sireuil een denderend debuut in het Zürchner operahuis (ooit EMI 3774529). Verwacht echter geen Zeffirelli-achtige taferelen met neerdwarrelende sneeuwvlokjes.

Sireuil’s opvatting is zeer “down to earth” en als zodanig meer veristisch-getrouw dan welke andere mij bekende productie. Met veel liefde voor details tekent hij het leven van het viertal kunstenaarsvrienden: hun mansarde is piepklein en benauwd, en hun drang om er iets van te maken levensecht. De kostuums (tweedehands kleding uit kringloop winkels) is hedendaags, maar tegelijk ook tijdloos.

Waar Mimi aan lijdt (in ieder geval niet aan tuberculose – van de regisseur mag ze niet eens hoesten) doet er eigenlijk niet toe, al lijkt het er op dat het om drugs gaat. Gelijk een ziek vogeltje (wat lijkt zij toch op Edith Piaf!) glijdt zij langzaam de afgrond in, en door haar dood worden de anderen gedwongen om na te denken, voor het eerst. De derde acte, gesitueerd op een mistroostig station, is bijzonder sterk en pijnlijk aangrijpend.

Ook de hele cast, met naast de hartverscheurende Gallardo-Domâs een ontroerend mooie Marcello Giordani en een zeer viriele Michael Volle (Marcello) voorop, is voortreffelijk. De zeer betreurde László Polgár zingt Colline. Geloof me: deze La Bohème mag u echt niet missen.

Hieronder Marcello Giordani en Michael Volle in ‘Marcello finalmente’:

 

Anna Netrebko

la-boheme-netrebko

De voorstelling van La Bohème in 2012 in Salzburg was “talk of the town”. Het is bijna niet te geloven, maar het was de allereerste keer dat Puccini’s meesterwerk ook de chique Festspiele heeft bereikt.

la-boheme-beczala

De productie (regie Damiano Michieletto) is een beetje bizar, maar niet onlogisch en de moderne setting doet geen geweld aan de muziek. Het libretto is nog steeds herkenbar, al vind ik de ‘Momus scène’ iets te veel van het goede

Derde acte speelt zich grotendeels bij een soort snackbar aan de besneeuwde snelweg en voor de rest: denk aan Googlemaps als plaatsaanduiding, Parijse huisjes en gebouwen als decor en rekwisieten en een gedoofde sigaret in plaats van een kaars.

Anna Netrebko is geen ballerina meer. Ze is een vrouw geworden en dat doet haar goed. Niet alleen haar uiterlijk, ook haar stem heeft er baat bij. Ik hoor er de warmte in die er eerder niet was. Meer diepte, meer diepgang.

Piotr Beczala is een meer dan voortreffelijke Rodolfo. Zijn techniek is zo perfect dat hij zich goed op het acteren kan concentreren. Ik zou waarlijk geen andere zanger van zijn generatie kennen die de rol beter kan neerzetten.

Nino Machaidze is een in alle opzichten adembenemende Musetta en Massimo Cavalletti een schitterende Marcello. Carlo Colombara neemt als Colline zeer ontroerend afscheid van zijn jas. Ook de orkestklank is prachtig; Daniele Gatti heeft duidelijk affiniteit met Puccini! (DG 0734773).

Hieronder Netrebko, Beczala, Machaidze en Cavalletti in ‘Addio’:

Cheryl Barker

la-boheme-barker

Even terug in de tijd, naar Sydney, Australie, 1993. Voor het eerst zag ik de productie op TV (ja, kinderen: ooit waren er tijden dat een opera gewoon rechtstreeks uit een operahuis op TV werd uitgezonden!) en niet gauw zal ik die avond vergeten. Ik kende geen van de zangers, het was de naam van de regisseur (Baz Luhrmann), die mijn aandacht op de productie liet vestigen.

 la-boheme-luhrmann

De zangers waren voornamelijk jong – een pré, aangezien de opera over jonge, verliefde mensen gaat. Zingen konden ze ook en met hun uiterlijk van heuse filmsterren konden ze zo op het filmdoek. Vreemd eigenlijk, dat op Cheryl Barker (Mimi) na, niemand een grote carrière heeft gemaakt. Dat Luhrmann geobsedeerd was door de opera kunnen ook de filmliefhebbers beamen: zijn Moulin Rouge lijkt er als twee druppels water op, inclusief het rood verlichtte “L’amour” op het dak. (Arthaus Musik 100 954)

Scène uit de productie:

Ileana Cotrubas

la-boheme-ileana

Maar, met de hand op het hart, als ik met maar één opname van La Bohème door het leven moest gaan… dan kies ik voor de 43 jaar oude productie van John Copley gemaakt voor het Royal Opera House.

bo

Mijn ‘onbewoond-eiland-opname’ werd in 1983 door NVC Arts (Warner 4509 99222-2) op dvd vastgelegd en – hoe vaak ik er niet naar kijk, nooit krijg ik er genoeg van. En nog steeds, na al die jaren, moet ik er bij janken. De productie was dit jaar voor het laatst gezien, jammer. Sommige dingen verouderen nooit.

Dat geldt ook voor de cast van toe: Ileana Cotrubas als mijn geliefde Mimì, de onweerstaanbare jonge Neil Shicoff als Rodolfo en Thomas Allen als een zeer erotische Marcello.

Einde van de opera:

 

Discografie LA BOHÈME deel twee
LA BOHÈME Amsterdam december 2017
CIBOULETTE. Hoe het Rodolfo verging