Madama_Butterfly

Mooie Butterfly van Opera Odessa in het Zuiderstrandtheater

Tekst: Peter Franken

SAG_4141 butterfly

In de schaduw van de reeks voorstellingen in Amsterdam maakt Opera Odessa een mini tournee met Madame Butterfly langs drie Nederlandse theaters. De reeks werd afgesloten met een geslaagde uitvoering in Scheveningen.

De Opera van Odessa is inmiddels geen onbekende meer in het circuit van rondreizende buitenlandse gezelschappen. De afgelopen seizoenen vielen er al geslaagde uitvoeringen te noteren van Turandot en Pique Dame. De getoonde ensceneringen houden het midden tussen kostuumdrama en eigentijds theater, zo ook deze Butterfly.

Regisseur Anatol Preissler en zijn belichter David Albert hadden zich duidelijk laten inspireren door de klassieke productie van Robert Wilson, zij het dat de belichting hier zo nu en dan een beetje zwaar werd aangezet. Dan weer baadde het toneel in paars licht om een ogenblik later groen of blauw te zijn. Het lichtontwerp was inventief maar trad als theatraal middel teveel op de voorgrond in mijn beleving.

SAG_4085 - butterfly

Op het toneel een eenvoudige balkenconstructie die effectief een huisje wist te suggereren. Door middel van goed uitgevoerde bewegingen met schuifwanden werd een geloofwaardig Japans onderkomen gecreëerd. Kostuums waren daarmee in overeenstemming met een speciale vermelding voor de boze oom Bonzo die bij opkomst een schrikeffect teweeg wist te brengen.

Het libretto werd keurig gevolgd. Toeschouwers die vroeg waren gearriveerd konden het van scène tot scène als het ware meelezen in het zeer uitgebreide programmablad. Een service die zeer welkom is voor diegenen die minder goed thuis zijn in het repertoire en daarom zeker navolging verdient.

Wat me ook al in Londen overkwam enige tijd geleden gebeurde nu weer. Een deel van het publiek had zich zozeer met het droeve lot van de arme Cio-Cio-San vereenzelvigd dat de zanger die Pinkerton vertolkte na afloop behalve applaus ook enig boegeroep in ontvangst mocht nemen. Aan zijn zang heeft het niet gelegen, Eduard Martyniuk had een prima avond. Hij heeft een mooie slanke stem die goed samenging met die van zijn tegenspeelster. Wel vond ik dat de regie hem wat minder langdurig naar het publiek had mogen laten zingen, gefixeerd met de benen enigszins gespreid, nog net niet in de houding.

Victor Mitiushkin was zeer geloofwaardig als de Amerikaanse consul die het naderend onheil al van verre ziet aankomen maar niet in staat is het tijdig af te wenden. Pinkertons uit jeugdig bravoure voortkomend bedrog straalt in negatieve zin af op zijn oudere landgenoot en met zijn vertolking wist deze Sharpless dat goed over het voetlicht te brengen.

SAG_4108 - butterfly

Pavlo Smyrnov slaagde er in zijn huwelijksmakelaar Goro de vereiste kruiperige gladheid mee te geven en Bogdan Panchenko was heel aardig als de rijke sukkel Yamadori. De overige bijrollen waren adequaat bezet, ook van Kate Pinkerton (Taisia Safranskaya).

Zeker in de tweede en derde akte gaat de aandacht vooral uit naar de vrouwen. Het lawaai en gekijf, de vervloeking en de loze beloften van Pinkerton, het is allemaal verstomd. De focus ligt geheel en al op het persoonlijke drama van Cio-Cio-San dat zijn onvermijdelijke einde zal krijgen in haar zelfmoord. De voorstelling bereikte na de pauze een hoog niveau doordat de titelhelding volledig opgewassen bleek tegen haar taak de dramatiek die dit werk tot zo’n ongekend fenomeen maakt, tot uitdrukking te brengen.

SAG_4211 butterfky

Ondersteund door een prachtige Suzuki, een fraaie rol van de uitstekend zingende Kateryna Lian, wist Hanna Litvinova een zeer aanraakbare Butterfly neer te zetten. Dus niet afstandelijk, gestileerd met geabstraheerde gevoelens, maar een levensechte jonge vrouw die zich vastklampt aan de illusie dat haar geliefde zal terugkeren. Het is het kleine vlot dat haar moet redden van de emotionele verdrinkingsdood. Litvinova klonk bij opkomst niet geheel zoals ik zou wensen maar zeer snel werd dat beter. In haar duet met Pinkerton was ze al goed op dreef maar zeker na de pauze was ze absoluut top. Een schitterende Butterfly.

De muzikale leiding was in handen van Igor Chernetski. Hij liet het overigens goed spelende orkest van de Opera Odessa aanvankelijk wat gejaagd klinken, bijna schichtig. Dat zit hem ook wel een beetje in de partituur natuurlijk, maar het had toch wel iets welluidender gekund. Dat werd snel beter en zeker tijdens het tussenspel dat de overgang van de tweede naar de derde akte markeert was duidelijk te horen hoeveel kwaliteit er in de orkestbak zat.

De tournees van dit gezelschap zijn kort doordat men vooral in België optreedt maar Opera Odessa is zeker de moeite waard om de komende seizoen goed in de gaten te houden.

Bezocht op 15 mei in het Zuiderstrandtheater.

Madama Butterfly: drie (cd) opnamen waar ik niet zonder kan

Advertenties

Madama Butterfly: drie (cd) opnamen waar ik niet zonder kan

Butterfly

Female Attendant Helps Madama Butterfly to Dress Giclee Print by C.d. Weldon | Art.com

Het leven van een operaliefhebber is incompleet zonder minstens één Madama Butterfly op de plank – tenzij u natuurlijk een Puccini-hater bent (ze bestaan echt!), maar in dit geval leest u het toch niet….

RENATA SCOTTO

Butterfly Scotto

Voor mij een absolute ‘numero uno’ is de in 1966 bij EMI (tegenwoordig Warner 0190295735913) verschenen opname onder Sir John Barbirolli. Renata Scotto bewonder ik niet alleen vanwege haar prachtige stem, maar ook (en misschien voornamelijk) vanwege haar totale identificatie met iedere rol die ze ooit gezongen heeft.

Begonnen als een lyrische coloratuursopraan, schitterde ze voornamelijk in opera’s van Bellini en Donizetti, om in de jaren zestig langzamerhand ook zwaardere rollen op haar repertoire te zetten. Madama Butterfly was er één van, en daarmee zette ze een standaard die nog steeds niet is geëvenaard.

Hieronder: privé opname van het liefdesduet met Renata Scotto en Giacomo Giacomini

Je kan je een lyrischer of juist een meer dramatische Cio Cio San indenken; eentje met minder metaal in haar stem of eentje met kinderlijker stem. Maar geen andere zangeres wist zo het complexe wezen van het meisje te doorgronden en haar verandering van een naïef kind in een volwassen, door immens verdriet gebroken vrouw zo te karakteriseren.

Hieronder: Scotto zing ‘Con onor muero’ in Arena di Verona in 1987

Vijftien is Cio Cio San als de opera begint en nog maar achttien bij haar tragische einde, maar in die drie jaar heeft zij een ontwikkeling doorgemaakt, waar een gewoon iemand een heel leven voor nodig heeft. En dat alles hoor ik in Scotto’s interpretatie.

Carlo Bergonzi is een prachtig gezongen, een ietwat afstandelijke Pinkerton en Rolando Panerai een zeer warme Sharpless.


CLARA PETRELLA

Butterfly Petralla

Op nummer twee op mijn lijstje staat een Italiaanse Rai-opname uit 1953 (Urania URN22.311) met in de hoofdrol Clara Petrella. Deze verschrikkelijk ondergewaardeerde sopraan is een zeer dramatische Butterfly, met een intensiteit die je bij het beluisteren gewoon pijn doet.

Feruccio Tagliavini roept met zijn zoete, lyrische stem een sfeer van liederen van Tosti op: dit is een Pinkerton om verliefd op te worden.


VICTORIA DE LOS ANGELES

Butterfly de los Angels

Op nummer drie ook een oudje: een in 1954 door EMI opgenomen en inmiddels op Regis (RRC 2070) heruitgebrachte opname met Victoria de los Angeles en Giuseppe di Stefano. De los Angeles is een Butterfly met een kinderlijke warmte, broos, breekbaar. Haar te kwetsen voelt alsof je de Madonna zelf gekwetst hebt. Daar past Giuseppe di Stefano met zijn zeer macho tenor wonderwel bij.