La Bohéme…. something from the old days


First, attention for two live recordings from the New York Met: from 1947, under Giuseppe Antonicelli and from1958, conducted by Thomas Schippers. Both were released on Sony some time ago and both are well worth listening to.

Bidú Sayão 1947

Brazilian Bidú Sayão was considered one of the most beautiful sopranos at the Met, and not just literally. Her voice is feathery light and reminiscent of women’s voices in the old movies from the early days of the “talking movies,” which definitely suits the role of Mimi.

Personally, I prefer rounder voices with slightly dramatic undertones, but this really makes me happy. Combined with the young Richard Tucker, she sounds very delicate and needy. Giuseppe Antonicelli’s conduction is fast-paced (Sony 74646762)

Below Richard Tucker, Bidu Sayao, Mimi Benzell and Frank Valentino in the quartet “Dunque e proprio finita” from the third act:

Licia Albanese 1958

A warning is in order: the sound is not great. It is sharp and dull and occasionally the radio waves are humming rebelliously, but it also has something quite endearing. As if a time machine takes you back to the afternoons of yore, when the whole family settled down in front of the radio to listen to the latest invention, the live broadcast.

The performance, too, is old-fashionedly delicious. Not that the voices are all that exceptional, apart from Carlo Bergonzi who is at his finest, the other roles could have been better cast.

Licia Albanese (almost fifty by then, which is not at all audible) was a real crowd pleaser, especially in New York. Thomas Schippers conducts very vividly (Sony 8697804632)


Victoria de los Angeles 1956

Do you want to cry, from the very beginning? If so, you have come to the right place. Thomas Beecham really does his best to make the RCA orchestra sound a little detached, but the musicians are real human beings and they have no reservations concerning true love. Completely unashamedly, they allow all feelings, including a healthy dose of sentimentality. So you may cry all you want to!

The first meeting between Rodolfo and Mimi already… his ‘così’ when pouring his ‘po’ di vino’ and then her ‘grazie, buona sera’…. Folks, anyone here who doesn’t instantly forget about the rest of the world has no heart!

Jussi Björling is a dream Rodolfo: sensitive, sensible, sweet and so damn attractive! That Victoria de los Angeles (Mimi) falls for him we can’t blame her for, after all, so do we. But we grant him to her wholeheartedly because of her voice, it is so terribly beautiful that it almost hurts. As if she were the Madonna herself who has her extinguished candle lit by her neighbor. In which we conveniently forget that she probably blew out the candle herself. That, then, is the only downside of the recording: Mimi was no Madonna.

For the rest: a must. Also because of the irresistible Marcello by Robert Merrill (Naxos 8.111249/50)

Maria Callas 1956

This recording will not go with me to the “desert island.” It is not because of the conductor, nor the splendidly playing orchestra from La Scala: Antonino Votto conducts smoothly and excitingly and his attention to all the details is truly brilliant,

Rolando Panerai (Marcello) and Giuseppe di Stefano (Rodolfo) are a match for each other, their voices suit each other excellently, although I find di Stefano a bit on the screaming side at times. I also like young Anna Moffo’s very sensual Musetta. The problem – at least for me – lies with La Divina.

Mimi is not a role with which we associate Callas, and rightly so. She has therefore – wisely enough – never sung her on stage. No matter how hard she tries (and she really does!) nowhere does she manage to convince me that she is a poor seamstress, her voice is just too regal for that. Frantically she tries to keep her voice small which makes her sound quite artificial. But I’m sure her fans would disagree with me.

The recording still sounds surprisingly good (Warner Classics 0825646341078)

Renata Tebaldi 1958

Actually, I also find Tebaldi’s voice a bit too heavy for Mimi, a tad too dramatic too, but there is no denying that her interpretation is very exciting. You have to keep listening to it.

Carlo Bergonzi is an insanely beautiful Rodolfo; secretly, I think he is the real star of the recording. Ettore Bastianini is a very charming Marcello, but Gianna d’Angelo is not a beautiful Musetta. Her singing has nothing sensual and is vulgar at times.

Tulio Serafin conducts more than superbly and the orchestral sound is brilliant. Remarkable actually how wonderful that recording still sounds! (Decca 4487252)

Cesira Ferrani

Would you like to know what the first Mimi sounded like? You can. Cesira Ferrani who created the role in 1896 recorded two minutes from Mimi’ in 1903 (Creators’ Records SRO 818-2).

Cesira Ferrani (Mimi) and Evan Gorga (Rodolfo) at the premiére 1 februari 1896

It still sounds surprisingly good, thus we know that Mimi’s soprano was very light, but far from soubrette. Ferrani was also the first Manon Lescaut, Micaela and Melisande, so you can suspect some deeper things under the veneer of an “innocent” girl. As it should be.

Also on Spotify, are a few of her recordings taken from The Harold Wayne Collection and released on Symposium. Here, in addition to “Si mi chiamamo Mimi,” you will also find “Donde lieta usci. And – a real oddity! – an aria from Lohengrin sung in Italian.


And then there’s (go ahead, it’s almost Christmas anyway) one of all-time’s greatest feel-good movies: Moonstruck.

The story itself has little to do with the real opera, except that the main characters attend a performance of La Boheme at the Metropolitan – it’s good old Zeffirelli – after which we fast-forward to the movie’s happy ending. But in that scene, we too, along with both protagonists are allowed to shed a few tears. The fact that Puccini’s music resounds not only at the credits but also throughout the film is a nice touch.

Trivia: the old man (Loretta’s grandfather) is played by Feodor Chaliapin junior, the son of the great Russian bass.

Scene in the opera. The voices you hear are those of Renata Tebaldi and Carlo Bergonzi.

About Victoria de los Angeles, a Madonna among opera singers.

de los Angeles

Victoria de los Angeles was without a doubt one of the most beautiful lyrical sopranos of her generation. She made her debut in 1945 at the Liceu in Barcelona as the Gräfin in Le Nozze di Figaro. Her international breakthrough came when she sang Salud in La vida breve by Manuel de Falla in 1948 for the BBC, a role she first performed in a staged performance at the Holland Festival in 1953.

de los angeles Salud

One year later she sang Marguerite in Gounod’s Faust in Paris and after that all the major stages in the world followed.

Her real name was Victoria Lopez Garcia. Why did she choose ‘de los Angeles’ as her stage name? It is not that important, but it fitted her like a glove. Not only did she look like a Spanish Madonna, but her voice was angelic too: gorgeous and of an innocent beauty. Something that made her less suitable for certain roles, such as Violetta. Not that she was bad, but she sounded very chaste.

And yet she was one of the best Manons (Massenet), also not exactly an example of a ‘decent’ woman:

Her interpretation of Carmen is also incredibly good. Not slutty and not too confident, but oh so attractive!

Her voice was not just lyrical, warm and delicate but also very aristocratic, so her Mimi and Cio Cio San were not only fragile and helpless but also got something royal and even Santuzza was enriched with a bit of nobility.

But de los Angeles was more than just an opera diva. In addition to performing in operas, she frequently performed as a concert singer and was a very gifted song singer. It is said that at the beginning of her career, before performing in an opera, she insisted on giving a song recital first. In this way she could first introduce herself to the public as the real Victoria and not as an opera character.

For Spanish songs she has meant as much as Fischer-Dieskau for German songs or Peter Pears for English. She sang everything which was composed in her native country: starting with the medieval songs and the Sephardic romanceros and ending with zarzuelas and contemporary compositions.

Her repertoire was incredibly large. She sang Italian, Spanish, French and German songs and knew better than anyone how to make her own mark on everything she sang. Her Brahms and Mendelssohn are irresistible, and one cannot help falling in love with her ‘Ich Liebe Dich’ by Grieg.

Her loving, somewhat sweet timbre, her suppleness and her ability to colour words made her particularly suitable for the French repertoire. Her Debussy, her Ravel, her Delibes (just listen to ‘Les filles de Cadiz’!) are truly unrivalled.

Hopefully this album is still for sale.

Victoria de los Angeles
The very best of
Warner Classics 5758882 (2 CDs)

Translated with (free version)

Over Victoria de los Angeles, madonna onder operazangeressen.

de los Angeles

Victoria de los Angeles was zonder twijfel één van de mooiste lyrische sopranen van haar generatie. Zij debuteerde in 1945 in het Liceu in Barcelona als de Grafin in Le Nozze di Figaro. Haar internationale doorbraak kwam toen zij in 1948 voor de BBC optrad als Salud in La vida breve van Manuel de Falla, een rol die ze voor het eerst scenisch vertolkte tijdens het Holland Festival in 1953.

de los angeles Salud

Eén jaar later zong zij Marguerite in Faust van Gounod in Parijs en daarna kwamen alle grote podia in de hele wereld

Haar echte naam was Victoria Lopez Garcia. Waarom ze ‘de los Angeles’ als haar toneelnaam had gekozen? Ach, zo belangrijk is het ook weer niet, maar het paste haar als een handschoen. Niet alleen zag ze eruit als een Spaanse Madonna, ook haar stem was engelachtig: bloedmooi en van een onschuldige schoonheid. Iets wat haar minder geschikt maakte voor sommige rollen, zoals bij voorbeeld Violetta. Niet dat het slecht was, maar het klonk wel heel erg kuis.


En toch was zij één van de beste Manons (Massenet), ook niet het voorbeeld van een ‘fatsoenlijke’ vrouw:

Ook haar vertolking van Carmen is waanzinnig goed. Niet hoerig en niet zo zelfverzekerd, maar o zo aantrekkelijk!

Haar stem was niet alleen lyrisch, warm en delicaat maar ook zeer aristocratisch, waardoor haar Mimi en Cio Cio San behalve broos en hulpeloos iets koninklijks kregen en zelfs Santuzza verrijkt werd met een beetje nobiliteit.

Maar de los Angeles was meer dan alleen een operadiva. Behalve in opera’s trad zij veelvuldig op als concertzangeres op en was een zeer begenadigd liedzangeres. Er wordt over haar verteld, dat zij aan het begin van haar carrière, vóór ze in een opera ging optreden, erop stond om eerst een liedrecital te geven. Zo kon zij zich eerst aan het publiek voorstellen als de echte Victoria en niet als een operapersonage.

Haar repertoire was onvoorstelbaar groot. Zij zong Italiaanse, Spaanse, Franse en Duitse liederen en wist als geen ander op alles wat zij zong een eigen stempel te drukken. Haar Brahms en Mendelssohn zijn onweerstaanbaar, en bij haar ‘Ich Liebe Dich’ van Grieg wordt men vanzelf verliefd.

Haar liefdevolle, ietwat zoetige timbre, haar souplesse en haar vermogen om woorden te kleuren maakten haar bijzonder geschikt voor het Franse repertoire. Haar Debussy, haar Ravel, haar Delibes (luister maar even naar ‘Les filles de Cadiz’!) zijn werkelijk ongeëvenaard.

Voor het Spaanse lied had ze net zoveel betekend als Fischer-Dieskau voor het Duitse of  Peter Pears voor het Engelse. Zij zong werkelijk alles, wat in haar vaderland werd gecomponeerd: beginnend met de middeleeuwse liederen en sefardische romanceros en eindigend in zarzuelas en hedendaagse composities.

Hopelijk is deze album nog steeds te koop.

Victoria de los Angeles
The very best of
Warner Classics 5758882 (2 cd’s)

Het leven is kort! Over La vida breve van Manuel de Falla

La Vida Breve

Hij heeft maar één opera geschreven, maar: wat voor één! La Vida Breve van Manuel de Falla verenigt alles waar een echte kunstliefhebber van kan dromen. Klassieke noten worden gecombineerd met rauwe gitaarklanken en flamenco gaat hand in hand met het Italiaanse verisme. Wat je krijgt is een Spaanse Cavalleria Rusticana, alleen de in de steek gelaten Santuzza heet nu Salud en zij is het die het verraad van haar geliefde met de dood moet bekopen.

Ik kende de opera van de oude opname onder Rafael Frühbeck de Burgos met Victoria de los Angeles als Salud. Een uitvoering de ik altijd als de ultieme vertolking van de opera heb beschouwd.

Daar brengt de nieuwe uitgave op Chandos niet echt verandering in mee. Toegegeven: geluidskwaliteit is waanzinnig goed, de gitarist (Vicente Coves) onnavolgbaar, de koren rauw en het orkest meer dan meeslepend. Maar …

Maar Salud is geen Santuzza. Salud zij is in feite een klein en broos meisje en de werkelijk fantastisch zingende Nancy Fabiola Herrera heeft te veel kracht in haar stem. Waardoor het kwetsbare naar de achtergrond verdwijnt.

Aquiles Machado is geen subtiele tenor, veel van wat hij zingt ontaardt in schreeuwerig ‘machismo’, maar in de rol van Paco is hij voortreffelijk op zijn plaats.

La Vida Breve
Nancy Fabiola Herrera, Aquiles Machado, Cristina Faus, José Antonio López, Raquel Lojendio, Josep Miquel Ramon
Vicente Coves (gitaar)
RTVE Symphony Chorus, BBC Philharmonic olv Juanjo Mena
Chandos CHAN 20032

Madama Butterfly: drie (cd) opnamen waar ik niet zonder kan


Female Attendant Helps Madama Butterfly to Dress Giclee Print by C.d. Weldon |

Het leven van een operaliefhebber is incompleet zonder minstens één Madama Butterfly op de plank – tenzij u natuurlijk een Puccini-hater bent (ze bestaan echt!), maar in dit geval leest u het toch niet….


Butterfly Scotto

Voor mij een absolute ‘numero uno’ is de in 1966 bij EMI (tegenwoordig Warner 0190295735913) verschenen opname onder Sir John Barbirolli. Renata Scotto bewonder ik niet alleen vanwege haar prachtige stem, maar ook (en misschien voornamelijk) vanwege haar totale identificatie met iedere rol die ze ooit gezongen heeft.

Begonnen als een lyrische coloratuursopraan, schitterde ze voornamelijk in opera’s van Bellini en Donizetti, om in de jaren zestig langzamerhand ook zwaardere rollen op haar repertoire te zetten. Madama Butterfly was er één van, en daarmee zette ze een standaard die nog steeds niet is geëvenaard.

Hieronder: privé opname van het liefdesduet met Renata Scotto en Giacomo Giacomini

Je kan je een lyrischer of juist een meer dramatische Cio Cio San indenken; eentje met minder metaal in haar stem of eentje met kinderlijker stem. Maar geen andere zangeres wist zo het complexe wezen van het meisje te doorgronden en haar verandering van een naïef kind in een volwassen, door immens verdriet gebroken vrouw zo te karakteriseren.

Hieronder: Scotto zing ‘Con onor muero’ in Arena di Verona in 1987

Vijftien is Cio Cio San als de opera begint en nog maar achttien bij haar tragische einde, maar in die drie jaar heeft zij een ontwikkeling doorgemaakt, waar een gewoon iemand een heel leven voor nodig heeft. En dat alles hoor ik in Scotto’s interpretatie.

Carlo Bergonzi is een prachtig gezongen, een ietwat afstandelijke Pinkerton en Rolando Panerai een zeer warme Sharpless.


Butterfly Petralla

Op nummer twee op mijn lijstje staat een Italiaanse Rai-opname uit 1953 (Urania URN22.311) met in de hoofdrol Clara Petrella. Deze verschrikkelijk ondergewaardeerde sopraan is een zeer dramatische Butterfly, met een intensiteit die je bij het beluisteren gewoon pijn doet.

Feruccio Tagliavini roept met zijn zoete, lyrische stem een sfeer van liederen van Tosti op: dit is een Pinkerton om verliefd op te worden.


Butterfly de los Angels

Op nummer drie ook een oudje: een in 1954 door EMI opgenomen en inmiddels op Regis (RRC 2070) heruitgebrachte opname met Victoria de los Angeles en Giuseppe di Stefano. De los Angeles is een Butterfly met een kinderlijke warmte, broos, breekbaar. Haar te kwetsen voelt alsof je de Madonna zelf gekwetst hebt. Daar past Giuseppe di Stefano met zijn zeer macho tenor wonderwel bij.