Kirill_Gerstein

Thomas Adès door Thomas Adès: beter krijgt u het niet

Ades picos

Thomas Àdes (1971) behoort tot mijn geliefde hedendaagse componisten. In tegenstelling tot veel van zijn (oudere, dat geef ik toe) collega’s schrijft hij muziek dat niet te ingewikkeld is, zonder dat het tot klanktapijt verwordt. Zijn muziek is spannend, prikkelend, vooruitstrevend en toch toegankelijk. In één zin: hij heeft het ’klassieke’ en het ‘vernieuwende’ naar elkaar toegebracht en ze in elkaar laten smelten. Daarbij schuwt hij horror-achtige uithalen en zelfs de dodecafonie niet waardoor zijn muziek uiterst beeldend en vaak angstaanjagend is.

Zo ook Totentanz, een compositie voor mezzosopraan, bariton en orkest die gebaseerd is op een anonieme tekst uit de vijftiende eeuw, een verhaal over de strijd tussen Leven en Dood. Waarbij de laatste het altijd wint. Adès droeg het werk op aan Witold Lustoslawski en zijn vrouw. Het werd op de Proms in 2013 voor het eerst uitgevoerd, met Christianne Stotijn en Simon Keenlyside.

De voorliggende opname werd in Boston in 2016 live gemaakt en ik kan mij niet voorstellen dat er een betere uitvoering mogelijk is. Mark Stone (de Dood) en Christianne Stotijn zingen hun rollen ijzingwekkend, melancholiek, uitdagend en berustend. Luister even naar de laatste twee delen: het is alsof Schubert en Mahler elkaar tegenkomen en elkaar vinden in een dodelijke omhelzing. Met de stervende koperklank als het uitblazen van de laatste adem.

Zijn pianoconcert componeerde Adès voor de Russische meesterpianist Kirill Gerstein, een ongekende virtuoos die zijn romantische slag combineert met een enorme improvisatiegave. Ik moest er een paar keer naar luisteren want het concert laat zich niet snel kennen. Voornamelijk vanwege de vele kleuren en ‘tussenkleuren’, wat meer inhoudt dan alleen maar nuancen.

De overgangen tussen de delen zijn groot, waardoor de spanning je naar adem doet happen. Dat de componist zelf voor het, werkelijk imponerend spelend orkest uit Boston staat kan alleen maar als een enorme pre worden beschouwd. Wat een cd!


THOMAS ADÈS
Concerto for Piano and Orchestra; Totentanz
Kirill Gerstein (piano)
Christianne Stotijn (mezzosopraan)
Mark Stone (bariton)
Boston Symphony Orchestra olv Thomas Adès
DG 48379989

THE GERSHWIN MOMENT

Gershwin Gerstein

Het is zo ontzettend virtuoos wat Kirill Gerstein doet! Het swingt met de hoogste snelheid de snelkookpan uit en dat is niet altijd even fijn. Gerstein neemt zulke duizelingwekkende tempi aan dat je de muziek achter de noten niet meer kunt herkennen. En dat is echt jammer want zodra hij een beetje gas terugneemt hoor je wat voor waanzinnig goede pianist hij is.

Kirill Gerstein in ‘I Got Rhythm’ (Earl Wild)

Het beste hoor je het in de pianosolostukken want ook het Concerto in F moet onder de waanzinnige tempi behoorlijk lijden. Had de dirigent niets te vertellen? Of was iedereen er te trots op dat ze met die snelheid zonder brokken bij het goede eind konden komen? Rhapsody in Blue wordt hier gespeeld in de originele versie voor een jazzband uit 1924, altijd een pre.

De vocale bijdrage van Storm Large in Summertime kan mij niet echt bekoren, maar misschien heb ik te veel naar Ella Fitzgerald geluisterd? Hierin toont Gerstein zich een begenadigde improvisator, al moet ik zeggen dat het voor mij iets te gepolijst is.

Alle werken op deze cd zijn – op ‘Blame it on my youth’ en ‘Summertime’ na – live in Powell Hall in St. Louis in 2017 opgenomen. Goed idee trouwens om ‘Embrecable you’ als een echte uitsmijter aan het eind te programmeren.


GEORGE GERSHWIN
Rhapsody in Blue & Concerto in F
EARL WILD, OSCAR LEVANT
Gershwin transcripties
Kirill Gerstein (piano), St.Louis Symphony Orchestra olv David Robertson
Myrios Classics MYRO22– 73’