Markus_Eiche

Marek Janowski dirigeert Der Freischütz. En hoe!

Freischutz pentatoneptc5186788

Het is niet de eerste keer dat Marek Janowski zich over de partituur van Der Freischütz ontfermt. Al 25 jaar geleden nam hij de opera voor RCA op en het resultaat was zonder meer goed, maar niet echt uitzonderlijk. Er waren betere uitvoeringen te vinden: Colin Davis bij voorbeeld. Of Harnoncourt. Maar nu, 25 jaar later schrijft hij er geschiedenis mee.

Dat is aan meer factoren te danken. Allereest is er de opnametechniek, iets wat voor mij niet als de grootste prioriteit geldt maar nu werd ik er door totaal overrompeld. Het voelde alsof de hele cast, inclusief het orkest zo maar in mijn kamer stond en ik op een live concert werd getrakteerd. Ook nog eens voor mij alleen. Een weelde. En dan de zangers!

De jonge Noorse sopraan Lise Davidsen is een Agathe uit duizenden. Haar vertolking is alleen maar met die van Birgit Nilsson te vergelijken. Overweldigend. Andreas Schager is een zeer tot de verbeelding sprekende Max en Alan Held een duivelse Kaspar. Ook Markus Eiche (Ottokar) en Sofia Fomina (Änchen) kunnen mij zeer bekoren.

Maar vergeet de dirigent niet! Hoe hij zijn orkest door de partituur weet te leiden is niet minder dan briljant. De eerste maat alleen al… wow!


CARL MARIA VON WEBER
Der Freischütz
Andreas Schager, Lise Davidsen, Alan Held, Sofia Fomina, Markus Eiche, Christoph Filler, Andreas Bauer, Franz Josef Selig, Corinna Kirchhoff, Peter Simonischek
Frankfurt Radio Symphony; MDR Rundfunkchor Leipzig olv Marek Janowski,
Pentatone PTC 5186788

Advertenties

‘Zij was toch de mijne, of was zij het niet’?

Gez poster

Aan het woord is de mismaakte rijke edelman Alviano Salvago. Liefde heeft hij afgezworen, want er is geen vrouw ter wereld die haar leven met hem zou willen delen. En toch: daar komt hij Carlotta tegen, een bloedmooie vrouw die hem haar liefde verklaart. Tegen beter weten in trapt hij er in. Wat hij niet weet is dat de fascinatie van Carlotta, die zelf ook als ‘getekend’ door het leven gaat (zij heeft een hartkwaal waardoor zij alle emoties, zeker de erotische moet vermijden) alles te maken heeft met haar streven om een ‘ziel’, in dit geval zijn ziel in haar schilderij te vangen. Dat lukt haar wonderwel, waarna ze alle belangstelling voor hem verliest.

Maar ook Carlotta is niet tegen het verlangen bestand, in haar geval het verlangen naar de erotiek en de extase, iets wat zij met de buitengewoon aantrekkelijke graaf Tamare wil beleven. Dat zij het juist op het eiland ‘Elysium’ doet, de plek waar Alviano zijn idealen van schoonheid en volmaaktheid dacht te verwezenlijken en waar hij dacht met haar verbonden te kunnen worden maakt het verhaal extra wrang. Afijn: Carlotta overleeft de extase niet, waarna de tot de waanzin gedreven Alviano zijn rivaal vermoordt.

Het libretto van de hand van Franz Schreker zelf is niet op een bestaand verhaal, boek of zelfs een gedicht gebaseerd. Mocht je toch op zoek willen gaan naar invloeden – niets staat immers op zichzelf – denk dan aan Oscar Wilde meets André Gide.

Op zaterdag 1 juni 2019 werd de bedwelmende opera van Schreker op een onnavolgbare wijze tijdens de NTR ZaterdagMatinee uitgevoerd en als u er niet bij was dan mag u er oprecht spijt van hebben. Zo onvoorstelbaar goed heb ik de partituur nog niet eerder uitgevoerd horen worden. Markus Stenz had er niet alleen affiniteit mee, hij leek er midden in te wonen. Alsof hij het zelf had gecomponeerd.

GezDSC08779

Markus Stenz © Lieneke Effern

Stenz leek de muziek te aaien, nee, dat is het woord niet.. te omhelzen? Liefhebben? Liefde mee bedrijven? De volmaakte klank waar Schreker altijd op zoek naar was, die klank, die heb ik voor het eerst in het echt gehoord. Toen de muziek aan het einde van de eerste acte zachtjes vervaagde, leek het het meest op een stervensproces. Daarin hoorde je al wat er komen gaat. Wat ook gebeurde. En omdat er geen regisseur tussen de muziek en het libretto zat kon het publiek zich aan de pure schoonheid van de opera laven.

Ook de zangers waren allemaal voortreffelijk. Allemaal. Aanvankelijk had ik een beetje (let op: een beetje!) moeite met Marco Jentzsch (Alviano): hij klonk te mooi en te krachtig, waardoor dat lelijke en kreupele enigszins verloren ging. Gelukkig is de zware rol zijn tol gaan eisen waardoor zij stem vermoeid werd. Aan het eind was hij oprecht gebroken.

Markus Eiche was een meer dan uitstekende Vitelozzo Tamare. Zijn zeer aantrekkelijke bariton klonk buitengewoon erotisch. Geen wonder dat Carlotta zich aan hem wilde geven.

gez Eiche-Markus-04

Markus Eiche © Konstantin Unger Artists. Michael Poeh

Carlotta werd gezongen door de Engelse sopraan Allison Oakes. Zij gaf de rol alles wat het nodig had: schoonheid, breekbaarheid en het ongekende verlangen, zelfs als het haar dood zou betekenen.

GezDSC08758

Allison Oakes © Lieneke Effern

Steven Humes (Lodovico Nardi, de vader van Carlotta) was voor mij een ware ontdekking en Michael Kupfer-Radecky was een perfecte Hertog Adorno. Ook alle kleine rollen waren tot in de puntjes verzorgd. Het is onmogelijk om ze allemaal te noemen, maar voor één wil ik wel een uitzondering maken, de Egyptische mezzosopraan Gala El Hadidi (Martuccia) die mijn hart wist te stelen. Van haar gaan we veel meer horen, wat een zangeres!

Gez DSC08738

Gala El Hadidi © Lieneke Effern

De partituur werd helemaal compleet uitgevoerd, er waren geen coupures. Dat alleen, plus de fenomenale uitvoering maakte de Matinee tot ‘once in the lifetime” ervaring. Vandaar dat ik meer dan verbaasd was dat ik, op één of twee na mijn schrijfcollega’s heb gemist, hun gebruikelijke persplaatsen waren leeg. Ik neem aan dat ze allemaal voor een spektakel hadden gekozen en in de helikopters zaten. Ze hebben heel erg veel gemist.

 

Allison Oakes, Michael Kupfer-Radecky, Markus Eiche, Steven Humes, Marco Jentzsch, Lucas van Lierop, Emilio Pons, Gurgen Baveyan, Miljenko Turk, Nikki Treurniet, Gala El Hadidi, Wiebe-Pier Cnossen, Jeannette van Schaik, Henk Neven, Martijn Sanders, Ruben Budding e.a.
Groot Omroepkoor (koordirigent Peter Dijkstra)
Radio Filharmonisch Orkest olv Markus Stenz

Gehoord op 1 juni 2019 in het Concertgebouw in Amsterdam

De uitzending is terug te beluisteren op:

https://www.nporadio4.nl/gids-gemist/2019-06-1

Foto’s van het slotapplaus © Lieneke Effern

De bedwelmende klank van Franz Schreker

DIE GEZEICHNETEN. Discografie