Plácido Domingo in his lesser-known recordings

Isaac Albéniz Merlin

The present recording offers a great opportunity for a musical game. The composer came from Spain, the orchestral sound is Wagnerian and the sung text is in (Old) English: who, oh who?

Isaac Albéniz (because this is about him) lived for quite some time in London where he befriended Lord Francis Burdett Money-Coutts, a wealthy banker with great ambitions and literary aspirations. His greatest dream was creation of an English counterpart to the Ring of the Nibelungen, and the story of King Arthur lent itself perfectly to that.

Albéniz received all possible support from the librettist/commissioner and in 1897 Merlin was created, which should have been the first part of the trilogy. The opera was never performed in its entirety and the score lay scattered between Madrid and London. That it was found and restored is thanks to conductor José De Eusebio, who, bolstered by a star-studded cast, was also allowed to record it for Decca.

The truly great cast is led by Plácido Domingo at his best as Arthur. As Merlin, we hear Carlos Álvarez: a dream of a baritone, warm, round and blessed with an almost old-fashioned morbidezza

Beethoven Fidelio

If you want thunder and lightning in your Fidelio: choose for Daniel Barenboim’s

recording. Here, not only is the orchestra (Staatskapelle Berlin) of almost Wagnerian proportions, so are the singers: Waltraud Meier (Leonore), Plácido Domingo (Florestan), Falk Struckman (Don Pizarrro), René Pape (Rocco), Kwangchul Youn (Don Fernando).

On the other hand the roles of Jaquino (Werner Güra) and Marzelline (Soile Isokoski) are wonderfully lyrical (although more heavily cast than usual). The tempi are solid but never punishing, and Barenboim conducts with verve.

Bretón La Dolores

I know Tomas Bretón as one of the best zarzuela composers and his La Verbena de la Paloma regularly ends up in my CD player. From La Dolores, I knew – until not so long ago – only one aria and a single duet, as those belong to my Domingo collection.

Plácido Domingo sings ‘Jota’ from La Dolores:

This CD was a very exciting and very pleasant first encounter with the complete work and I sat up straight at the very first notes. The beautiful colours that the orchestra here displayed could only be the work of an important maestro.

The prelude strongly reminded me of Cavalleria Rusticana, which was only reinforced by the choral part that followed. But just when I thought I had heard it all before (besides the already mentioned ‘Cavalleria’, I also thought I recognised ‘Carmen’), it took a totally different turn.

Yes, it is unmistakably Spanish and often I was also reminded of El Gato Montés by Manuel Penella Moreno, especially in the brilliant scenes preceding the bullfight. But what most surprised me: why was La Dolores not recorded earlier? The first performance in 1895 was a huge success and the opera was even filmed.

Manuel Lanza (no relation) has a beautiful baritone voice that reminded me strongly of Carlos Álvarez.

Tito Beltrán has recorded a few solo CDs since 1993, when he won the Cardiff Competition, and it felt good to hear him in a complete opera recording.

And Plácido Domingo is, as (almost) always, superior.

Alberto Ginastera

The music of Alberto Ginastera, arguably the most important Argentine composer, is still terra incognita for most of us. Warner Classics has collected several of his vocal works on a new CD, with shining contributions from Plácido Domingo and Virginia Tola.
The scenes from ‘Don Rodrigo’ are no less than a gift, but: why only these two scenes? There is still no official recording of the opera, which is best described – in terms of musical structure – as the Argentine Wozzeck.

Plácido Domingo already sang the lead role at the opera’s US premiere in 1966 (!), at the New York City Opera. It is hard to compare his voice then and now, but his great aria “Señor del Perdón”, still rings as clear as a bell.

Domingo sings”Señor del Perdón”, recording from 22 February 1966:

In 1966, the role of Rodrigo’s beloved Florinda was sung by Jeannine Crader, an American soprano who was also the first to record Ginestera’s cantata Milena.

In the new recording, Domingo is joined by the brilliant Argentine soprano Virginia Tola. Her voice is childlike naïve and dramatic at the same time. Her last words after Rodrigo’s death will continue to haunt you.

Händel Tamerlano

A production directed by Graham Vick and conducted by Paul McCreesh was recorded at the Teatro Real in Madrid in 2008 (Opus Arte OA Bd7022 D). The cast was undoubtedly good, with Sara Mingardo leading the way as an outstanding Andronico.

Plácido Domingo (Bajazet) was making his debut in a baroque opera, but even he, my great idol, could not prevent me from falling asleep all the time. At his ‘Figlia mia non pianger’, I woke up and was momentarily moved, but that was it.

Much of the boredom is undoubtedly down to the director. Vick’s production is bare, bleak and (I assume?) aesthetically pleasing.

Below, Domingo in ‘Figlia mia non pianger’

Mare Nostrum: Plácido Domingo honours the Mediterranean Sea

Plácido Domingo recorded this CD in 2016. The ‘Mar’ in this case is the Mediterranean Sea. The singer who never takes a break, as Domingo is widely known, has collected songs from numerous Mediterranean countries. A surprising selection…

The Romans called the Mediterranean Sea ‘Mare Nostrum’, our sea. And that is true: the sea belongs to all of us. Domingo states on the album: “I bow before your grandeur. I am deeply grateful for the privilege of having been born in Spain, the land that is always caressed by your waters. I honour you in the only way I can: by singing your songs.”

The countries that surround the sea are all different and you can hear that in their songs. Domingo’s choice is surprising. Besides the not very exciting ‘Torna a Surriento’ and ‘Plaisir d’Amour’ (both in a new arrangement by Robert Sadin), he sings, among others, the Spanish classic ‘Del Cabello Más Sutil’ by Fernando Obradors, one of the most beautiful songs ever.

Very exciting and surprising are the Corsican polyphonic ‘Anghjulina’, sung with Barbara Fortuna and ‘Potho Reposare’, a beautiful love song from Sardinia.

I am less happy with ‘Aranjuez’, which in my opinion has already been completely milked dry, although the arrangement here is very refreshing. In its place I would have liked to hear something from Greece, because the traditional Cypriot song ‘To Yasemi’ certainly tastes like more.

There are more things of beauty on the CD. ‘Adio Kerida’ for example, sung in Ladino, one of the best known songs of the Spanish Jews.

Or the Israeli ‘Layla Layla’ by poet Natan Alterman, sung in perfect Ivrit. Or ‘Lamma Bada Yatathana’, a ‘muwashshah’ from Arab Andalusia, from the 12th century, with a typical North African rhythm (samai thaqil).


Mozart Idomeneo

In 1996, Deutsche Grammophon (4477372) recorded the opera conducted by Maestro James Levine with just about the Metropolitan Opera’s biggest stars of the time. No idea if it is idiomatic, but I find it HUGE!

Levine’s muscular conducting brings out hidden treasures and in no other performance can you hear how progressive the music is! The tempi are obviously brisk, but nowhere rushed, and most of the voices are overwhelming.

Plácido Domingo’s Idomeneo is exactly what we expect from him: with his beautiful, warm tenor, his regal recitation and his commitment, he makes Idomeneo a very emotional and mostly very humane king.

Rossini Barbiere di Sevilglia

In 1992, Deutsche Grammophon (4357632) presented a very special recording of the work: in fact, the role of Figaro was sung by none other than Plácido Domingo.

He does it very convincingly, proving that he has not only a beautiful voice but also a comical talent.

Arias by Verdi, but now as a baritone

The Domingo phenomenon …. No, I am not going to bombard you with facts and trivia, all of which you will have known for a long time because the press can’t get enough of them.

It so happens that, besides being a real fan, I am also a critical listener and I do my best not to let my ratio and my anima get in each other’s way. Whether I succeed is up to you, my reader, to judge.

Shaking my head, I read what some of my colleagues write about Domingo. He is blamed for singing baritone roles when he is not a real baritone. No, he is not (do I hear anything about Ramon Vinay?), but what bothers me most is that those are the same critics who have never even considered Domingo to be a real tenor. Everything, and certainly a human voice is mostly a matter of taste. But how you construct your criticism (or not) is more than that, it’s also about decency.
And now back to what this is all about: CD of baritone-Verdi arias by tenor/baritone Plácido Domingo.

Domingo has a Verdi curriculum to match, so he had already sung live in most of Verdi’s operas. But there is more, as he has also recorded all his major tenor arias.

It is a bit of an unreal experience to hear him now; singing his former rivals or the fathers in the same operas. His advantage: he knows the operas inside out. Your advantage as a listener: a totally different approach to those roles than you are used to. He understands the other side too!

That his Simon Boccanegra makes the most impression is not surprising: he has had that role in his repertoire for a few years now and has performed it all over the world (no, not in the Netherlands, somehow the Netherlands no longer count as part of “the world”).

Domingo sings ‘Plebe! Patrizi’ from Simon Boccanegra (Met 2010):

‘Ecco la spada’ is of such intensity that it renders me breathless. In this, he is assisted by (among others) Angel Joy Blue, a soprano who also partnered him at the Ziggo Dome in Amsterdam. We are going to hear more from that lady.

His father Germont (La Traviata) and Rigoletto also betray a his powerful experience of the stage: in ‘Cortigiani, vil razza dannata’ he sounds no less than heartbreaking.
He has also made Luna (Il Trovatore) his own by now. ‘Il balen’ already sounds impressive, but in ‘Qual suono’, with the more than excellent contribution of the Valencia choir, he lets himself go all the way and the result is stunning.

The Orquesta de la Comunitat Valenciana conducted by Pablo Heras-Casado sounds very competent and it gives the star all the space he needs to shine, which he amply does.
The making of:


Plácido Domingo in “The Enchanted Island” (2011): “Who dares to call me? – Gone forever”

One more bonus:

Plácido Domingo in Ziggo Dome, Amsterdam 2013

Domingo affiche

Veni vidi vici. Plácido Domingo had het na donderdagavond 13 juni 2013 kunnen zeggen. De uitverkochte Ziggo Dome (ja, u leest het goed, de enorme zaal was vol!) ging los als was het een popconcert. Terecht. Al is de maestro de jongste niet meer, zijn stem wil niets van ouder worden weten.

Domingo arena

© Vera Klijn

De avond telde allerlei verrassingen, wat de pret eigenlijk alleen maar vergrootte:

1. Ondanks de wanhopige berichten in de kranten was de zaal vrijwel helemaal vol.

2. Er was geen programmaboekje. De namen van de twee gastsopranen werden geprojecteerd op het scherm, voor de rest mocht je lekker gissen wat ze aan het zingen waren.

3. Het Orkest der Lage Landen, een orkest waar ik nog nooit eerder van had gehoord, deed mij verbaasd staan. Onder leiding van Walter Proost speelden ze de sterren naar beneden.

Domingo m

© Vera Klijn

Al bij het allereerste nummer, de ouverture van Der fliegende Holländer, zat ik op het puntje van mijn stoel. De Nabucco-ouverture was meer dan meeslepend en in het lichtere genre (Leichte Kavallerie van Franz von Suppé) werd ook het publiek erbij betrokken. Proost draaide zich om en dirigeerde de zaal, die met het orkest mee klapte. In het ritme.Ik was hoogst verbaasd hoeveel mensen zich er echt op gekleed hadden! Natuurlijk, de obligate spijkerbroeken waren meer dan vertegenwoordigd, maar ik merkte ook dames in avondkledij op. Of je het wilt of niet: het is altijd sfeerverhogend.

4. Het repertoire. Niemand maakte zich er met een jantje-van-leiden vanaf. Van Wagner gingen we naar Verdi en via de operette en de zarzuela belandden we bij musicals. En dat alles op topniveau. Doe ze het na!

5. Het was een avondje uit in een tempel van de lichte muze, dus kregen we er ook iets van een show bij. Lichten, lichstralen, noem maar op.

Domingo zaal

Is Domingo ’s werelds beste tenor? Voor mij wel, zeker als ik het over de laatste dertig jaar van de vorige en de eerste tien van deze eeuw heb. Nu zijn hoge noten het laten afweten heeft hij zich op baritonrollen gericht en dat doet hij met de hem gebruikelijke overgave en muzikaliteit.

Domingo EPA


Nee, hij is geen bariton, zijn timbre is nog steeds dat van een tenor, maar hij weet hierin meer te overtuigen. Misschien moeten we gewoon constateren dat hij de muzikaalste van alle tenoren is? Een fenomeen dat maar eens in de honderd jaar wordt geboren?

Zijn Siegmund staat nog steeds als een huis en de Verdi-duetten (La Traviata en Il Trovatore, geen makkelijke kost voor een bariton) bewezen niet alleen zijn muzikaliteit, maar ook de humane kant van de mens en artiest Domingo. Iedere keer als zijn partner ‘aan het woord’ was, nam hij een stapje terug en liet haar in de schijnwerpers schitteren.


© Vera Klijn

Na de pauze werd het tijd voor de licht(ere) muze. ‘Dein is mein ganzes herz’ werd al bij de eerste maten op gejuich van het publiek getrakteerd en toen was de pret niet meer te stuiten.

‘So muss allein ich bleiben’ uit Die Fledermaus was zowat de koddigste dat ik ooit heb gehoord en daar gingen ook nog eens de beentjes omhoog. Ook die van de toeschouwers.

Na het wonderschoon mooi door Angel Blue gezongen ‘De España vengo’ (El niño Judío van Pablo Luna) en een duet uit Luisa Fernanda kwamen we via de heerlijke ‘Tarantula’ uit La Tempranica bij ‘Amor, vida de mi vida’ (Maravilla van Moreno) terecht. Toen moest ik even een traan wegpinken, maar dat duurde niet lang, want daarna kwamen de encores.

Plácido Domingo zingt ‘Besame mucho’:


‘I could have danced all night’, ‘Besame mucho’ (hmm… daar zou ik niets op tegen hebben), ‘Yes I can, no you can’t’ uit Annie get your gun en als afsluiting het door alle drie de solisten gezongen ‘If I loved you’ uit Carrousel – ik vond het heerlijk.

Placido Domingo zingt “If I loved you” met Angel Joy Blue en Micaëla Oeste, Amsterdam June 2013

De twee jonge sopranen die Domingo begeleidden, Angel Blue en Micaëla Oeste, waren een lust voor het oog. Mijn voorkeur ging uit naar de zeer charismatische Blue. Zij wist me niet alleen in het lichtere genre maar ook in ‘Dich, teure Halle’ uit Tannhaüser te overtuigen. Van haar horen we meer

Who is afraid of Ziggo Dome? Ik in ieder geval niet meer. De zaal is inderdaad immens, maar op de een of andere manier doet hij intiem aan en de akoestiek is er werkelijk heel goed. Natuurlijk zongen ze met een microfoon – dat kan ook niet anders – maar merkwaardig genoeg had je er amper last van. Het geluid kwam heel natuurlijk over.

Domingo b

© Vera Klijn

Angel Blue

Verdi aria’s voor bariton door de tenor/bariton Plácido Domingo.


Het fenomeen Domingo …. Nee, ik ga u niet doodgooien met feiten en weetjes, die u allemaal al lang weet want de pers kan er niet genoeg van krijgen.

Nu is het zo dat ik, behalve een echte fan ook een kritische luisteraar ben en ik doe mijn best om mijn ratio en mijn anima elkaar niet voor de voeten te laten lopen. Of het mij lukt moet u, mijn lezer, het beoordelen.

Hoofdschuddend lees ik wat sommige van mijn collega’s over Domingo schrijven. Het wordt hem kwalijk genomen dat hij baritonrollen zingt terwijl hij geen echte bariton is. Nee, dat is hij niet (hoor ik iets over Ramon Vinay?), maar wat mij het meeste stoort is dat dezelfde critici Domingo vroeger nooit als de echte tenor hebben beschouwd. Alles, en zeker een menselijke stem is meestal een kwestie van smaak. Maar hoe je je kritiek opbouwt (of juist niet), is meer dan dat, het gaat ook om het fatsoen.

En nu terug naar waar het over gaat: cd met de bariton-Verdi aria’s door de tenor/bariton Plácido Domingo.

Domingo heeft een Verdi-curriculum waar je u tegen zegt, zo hij heeft in de meeste van opera’s van Verdi live geschitterd. Maar er is meer, hij heeft namelijk ook al zijn belangrijke tenoraria’s opgenomen.

Het is een beetje een onwerkelijke ervaring om hem nu in dezelfde opera’s zijn rivalen of vaders te horen zingen. Zijn voordeel: hij kent de opera’s door en door. Uw voordeel als luisteraar: een totaal andere benadering van die rollen dan u gewend bent. Hij begrijpt de andere kant ook!

Dat zijn Simon Boccanegra de meeste indruk maakt is niet verwonderlijk: die rol heeft hij al een paar jaar op zijn repertoire staan en heeft hem overal ter wereld (nee, niet in Nederland, op de een of andere manier telt Nederland als “de wereld” niet meer) vertolkt.

Domingo zingt ‘Plebe! Patrizi’ uit Simon Boccanegra (Met 2010):

’Ecco la spada’ is van zo’n intensiteit dat ik naar adem moet happen. Hierin wordt hij bijgestaan door (onder anderen) Angel Joy Blue, een sopraan die hem ook in Ziggo Dome in Amsterdam ter zijde stond. Van die dame gaan we nog meer horen.

Zijn vader Germont (La Traviata) en Rigoletto verraden ook een zekere ervaring op de bühne: in ‘Cortigiani, vil razza dannata’ klinkt hij niet minder dan hartverscheurend.

Ook Luna (Il Trovatore) heeft hij zich inmiddels eigen gemaakt. ‘Il balen’ klinkt nu al indrukwekkend, maar in ‘Qual suono’, met de meer dan uitstekende bijdrage van het koor uit Valencia laat hij zich helemaal gaan en het resultaat is verbluffend

Het Orquesta de la Comunitat Valenciana onder leiding van Pablo Heras-Casado klinkt zeer bekwaam en geeft de ster alle ruimte om te schitteren, wat hij ook ruimschoots doet.

The making of:

Aria’s uit Macbeth, Rigoletto, La Traviata, Simon Boccanegra, Ernani, Il Trovatore, Con Carlo, La Forza del destino
Plácido Domingo
Orquesta de la Comunitat Valenciana olv Pablo Heras-Casado
Sony 88883733122

 Lees ook het interview met Pablo Heras-Casado: PABLO HERAS-CASADO

Angel Blue: meet the star!


Angel Blue kende ik van haar optreden met Plácido Domingo in Ziggo Dome in juni 2013. Toen was ik al gecharmeerd van haar innemende persoonlijkheid en haar oorstrelende optreden. Van haar gaan we meer horen, dacht ik. En inderdaad, nu is er haar eerste solo-cd.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik er met een wat bang voorgevoel aan begon. Want bestaat er een grotere proef van het echte kunnen van een artiest dan een liedrecital, met enkel een pianist als steun en toeverlaat, zonder kostuums, rekwisieten, decors en belichting? Het is de naakte waarheid.

Maar luisterend naar de cd, in maart 2014 in het kader van de Rosenblatt Recitals in Londen opgenomen, valt mijn mond open van verbazing. Het moet gezegd worden: Blue laat een onvervalst staaltje bekwaamheid en professionaliteit horen. Daar zeg je u tegen.

Haar bijna onmenselijk mooi en open geluid maakt een mens blij. Haar frasering is perfect en haar taalgevoel uitstekend. Tel daarbij op dat ze in alles wat ze zingt haar hele ziel legt en je hebt een album waar je hart sneller van gaat kloppen. Dat er af en toe iets misgaat, is dan makkelijk vergeven.

De liederen zijn zeer gemêleerd en laten haar mooie stem en haar interpretatievermogen volledig uitkomen. Haar timbre is zeer Amerikaans, althans, voor zover je van een landsgebonden timbre kan spreken.

De Amerikaanse liederen ontbreken dan ook niet in haar recitalprogramma. De drie liederen van Jake Hegggie (waarom geen liedteksten? Heeft dat iets met rechten te maken?) riepen bij mij de sfeer op van William Bolcom en zijn ‘Song of Black Max’. En het zeer tot de verbeelding sprekende ‘Valley Girl in Love’ van Bruce Adolphe schreeuwde om meer. Platenmaatschappijen: waar blijft A Thousand Years of Love, de hele cyclus die Adolphe in 1999 voor Sylvia McNair componeerde?

Het mooiste vind ik de sopraan echter in Rachmaninoff. Haar zeer verstild geïnterpreteerde ‘Zdes’khorosho’ is van een ongekende schoonheid.

Ook ‘Oh! Quand je dors’ van Liszt is schitterend. Blue laat Diana Damrau daarin ver achter zich. En dan hebben we het nog niet gehad over de liederen van Richard Strauss. Haar prachtige hoge noten en warme geluid maken haar een bijna ideale Strauss-vertolkster.

Blue’s vader was een christelijke pastor en haar Joodse moeder lerares op een Joodse middelbare school. ’s Zondags bezocht ze de kerk, ‘s zaterdags de synagoge. Naar eigen zeggen heeft die achtergrond haar gevormd tot wie zij is en is ze nog altijd diepgelovig. Haar als toegift gezongen ‘Ride on, King Jesus’ komt dan ook recht uit haar hart.

Blue wordt niet minder dan congeniaal begeleid door Iain Burnside. In zijn fantastische pianospel vormt hij een echte eenheid met de zangeres.
Hieronder Angel Blue in een fragment van Richard Strauss, opgenomen in 2013:

Joy alone
Liederen van Gershwin, Heggie, Liszt, Luna, Adolphe, Cymbala, Rachmaninoff en Strauss
Angel Blue (sopraan) en Iain Burnside (piano).

PLÁCIDO DOMINGO in Ziggo Dome, Amsterdam 2013