THE RAKE’S PROGRESS in Amsterdam

 

Paul Appleby (Tom Rakewell0, Nick Shadow (Kyle Ketelsen), figuranten

Foto: Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Stravinsky’s ‘The Rake’s Progress’ behoort tot de meest opgevoerde opera’s die gecomponeerd werden in de twintigste eeuw. Deels ligt het aan de aanstekelijke, toegankelijke muziek, deels aan het grote publiek aansprekend moralistisch verhaal. Met een goede regisseur – en een nog betere vormgever kun je zeker zijn van een daverend succes.

Ook in het Amsterdamse Muziektheater kon men van een daverend succes spreken. Het publiek was uitzinnig, men kwam niet meer bij van het lachen, men vrat het rauw. John Lanting zou tevreden zijn geweest.

Ik vond het maar niets en daarin ben ik, vrees ik, één van de zeer weinigen. Ik behoor – denk ik – tot de één van de drie, vooruit vier, mensen (meer gelijkgestemden kwam ik niet tegen) die er niet van hebben genoten…
Waarom niet? Omdat het verhaal – en de muziek van Stravinsky – onrecht werd aangedaan.

De zangers waren goed (al kon het beter), maar het orkest speelde middelmatig (de dirigent gaf niet goed aan, volgens mij) en de productie was verschrikkelijk over de top, waarbij de regisseur totaal voorbij was gegaan aan de clou van het verhaal. Alle angels waren er uit en van het woord ‘tragikomisch’, want dat is het werk in het echt, werd het eerste deel van het woord weggepoetst.

Het begon al door de rol van Baba de Turk aan een countertenor in travestie te vertrouwen. Dat klopt niet. Stravinsky heeft het niet zo bedoeld. In zijn opera hoort Baba gezongen te worden door een mezzosopraan en ik denk dat Stravinsky toch echt wist wat hij wilde!

 

Andrew Watts (Baba the Turk) en Paul Appleby (Tom Rakewell)

Andrew Watts (Baba the Turk), Paul Appelby (Tom) Foto: Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Het eerste wat ik dacht toen hij/zij opkwam was: was Conchita Wurst niet beschikbaar? Het effect zou hetzelfde zijn geweest..  het zingen wellicht ook. Nu: het publiek vrat het! De lachsalvo’s volgden elkaar in rap tempo op en toen de diva met haar tieten ging zwaaien (dat doen queers immers altijd, toch?) kwamen de mensen niet meer bij. Lachuh! Dat is heel erg verkeerd, want Baba is niet om te lachen. In feite is zij een tragische figuur die nu door de regisseur om zeep werd geholpen. Ik noem het karaktermoord.

Geen cliché werd ons bespaard, dus maakte de diva haar entree met een hondje. Een Pekinees! Hoe verzin je dat! En wat deed het kind daar? Wie was zij überhaupt? Was zij het kind van Baba? Was zij haar jonge alter ego? Best, mogelijk, best mogelijk ……

Over andere ‘vondsten’ doe ik er het zwijgend toe, maar het veilen van het meisje (nog steeds op de bühne aanwezig) kon ik echt niet grappig vinden

Koor van De Nationale Opera, met op de voorgrond Julia Bullock (Anne)

Foto: Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Muzikaal viel er veel meer te genieten, maar ook daar kan ik maar niet echt enthousiast over worden.

 

Paul Appleby (Tom Rakewell) en Kyle Ketelsen (Nick Shadow)

Paul Appelby en Kyle Ketelson Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Paul Appelby (Tom Rakewell) kon mij goed overtuigen. In zijn interpretatie was Tom een naïeve, suffige domkop die maar niet zo goed snapte wat hem overkwam. Het is alleen jammer dat hij de sulligheid tot het eind heeft gehanteerd, want in de laatste scène wilde ik meer emoties in zijn stem kunnen horen, meer ‘madness’. Maar ik denk dat de akoestiek van het Muziektheater hier (ook) parten heeft gespeeld. Het was alles behalve optimaal.

 

Julia Bullock (Anne)

Julia Bullock (Anne) Foto: Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Julia Bullock (Anne Truelove) is een verrukkelijke sopraan met een mooie, lieve stem, zeer ontroerend in zijn lyriek. Haar smeekbedes waren hartbrekend. Helaas is haar instrument aan de kleine kant waardoor niet alle nuances goed hoorbaar waren.

 

Paul Appleby (Tom Rakewell) en Kyle Ketelsen (Nick Shadow)

Paul Appelby (Tom) & Kyle Ketelosn (Nick) Foto: Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Kyle Ketelsen (Nick Shadow) kon mij niet helemaal overtuigen. Voor een echte duivel miste hij eenmaal de gevaarlijke aantrekkelijkheid, dat – niet zo kleine – ‘iets’ wat maakt dat je je aan zo’n iemand totaal kunt overgeven en daar ook nog eens blij om wordt. Wat overigens ook in het libretto staat. Zijn bariton is rond en warm maar ik wil in die rol wat meer kruid horen, meer peper. Dat McBurney hem als een ambtenaar heeft uitgedost wilde ook niet helpen.

 

rakes_progress_142

Julia Bullock, David Piitsinger, Kyle Ketelson & Paul Appelby Foto: Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

David Pittsinger (Truelove) was voor mij de echte ster van de avond. Zijn stem is groot en resonerend waardoor hij niet alleen goed hoorbaar was maar ook al de nuances in zijn zang fantastisch wist over te brengen.

 

Voorgrond: Alan Oke (Sellem (veilingmeester)) en Koor van de Nationale Opera

Alan Oke (veilingmeester) en Koor van de Nationale Opera Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

Allen Oke zette een fenomenale veilingmeester neer, waarbij hij en passant ook les in acteren ten beste gaf.

Hilary Summers was een aardige maar niet echt overtuigende Mother the Goose. Haar interpretatie paste beter bij een moeder dan bij een bordeelmamma.

Evan Hughes (Keeper of the Madhouse/Nick Shadow II) wist mij met zijn grootse en een kruidige bariton zeer te imponeren wat mij een verzuchting heeft ontlokt: zong hij maar de duivel!

Over Andrew Watts (Baba The Turk) kan ik kort zijn: het was een gruwelijke vergissing. Ik reken het de arme countertenor niet aan, tenslotte deed hij wat de regisseur van hem verlangde. Dat de rol niet voor zijn stemtype was geschreven waardoor zijn tessitura niet toereikend was? Peanuts, toch? Moet kunnen…..

Ook over het koor kan ik kort zijn: geweldig! Alleen voor hun prestaties is het beslist de moeite waard om de opera te bezoeken!

Het orkest speelde goed, maar de echte bezieling ontbrak. Het was allemaal een beetje braaf, een beetje gewoontjes. Zeker vóór de pauze, want daarna, toen er wat minder te lachen viel, werd ook de orkestklank beter. Overigens: ik denk niet dat het aan de musici van het Nederlands Kamerorkest lag, (denk alleen al aan de schitterende trompetsolo van Ad Welleman!), de schuldige was ongetwijfeld Ivor Bolton. Er kwam zo ontzettend weinig inspiratie van hem af! Stravinsky – of je er van houdt of niet – is ‘all about ritme’ en laat dat nou hetgene te zijn wat ik het meest miste.

 

rakes_progress_133

Andrew Watts, Kyle Ketelson, Julia Bullock, Paul Appelby & David Pittsinger Copyright (c) DNO/Monika Rittershaus

De moraal van het verhaal (denk aan Don Giovanni! Stravinsky kende heus zijn klassiekers!) werd door de protagonisten vóór de bühne gezongen en dus voor de bezitters van slechte(re) kaartjes waarschijnlijk niet te zien. Net als minstens een derde van de hele opera.

Was er werkelijk niemand die de regisseur op de verschillen – ook in de akoestiek, maar niet alleen – tussen Aix-en-Provence en de Stopera kon attenderen?

Trailer van de productie:

Igor Stravinsky
The Rake’s Progress
Paul Appelby, Julia Bullock, Kyle Ketelsen, David Pittsinger, Hilary Summers, Andrew Watts, Allan Oke, Evan Hughes
Koor van De Nationale Opera en het Nederlands Kamerorkest het olv Ivor Bolton
Regie: Simon McBurney

Discografie: IGOR STRAVINSKY: THE RAKE’S PROGRESS. Discografie

 

 

 

 

11 comments

  1. Tom en Anne vond ik beide NIET overtuigend. Deze stemmen waren te klein en niet ideaal gefocussed voor het Muziektheater. Veel van hun ongetwijfeld fraaie zang is mij op het eerste balcon ontgaan. Winfried M. de vroegere koordirigent van DNO fluisterde mij ooit toe; ‘dit theater is niet gebouwd voor kleine stemmen’. Ik zou hieraan willen toevoegen, dat het ook niet gebouwd is voor halvegare travestieten.
    De enige die qua geluid het ideaal benaderde was naar mijn smaak de bariton Kyle Ketelsen als Nick Shadow. De directie van DNO zou iedere regisseur moeten verbieden om solisten te laten zingen buiten het podium. Akoestisch een ramp en voor de zichtlijnen desastreus.

    Liked by 1 persoon

  2. Interessant om te lezen. Dank voor uw bevindingen.
    De recensies zijn dit keer heel verschillend van aard. Frans Straatman (Place de l’Opera) en Mischa Spel (NRC) zijn veel enthousiaster.
    Overigens vind ik het niet zo’n punt als de goedkopere plaatsen soms wat minder bedeeld zijn in zicht- of verstaanbaarheid. Daar zijn het goedkopere plaatsen voor. Een regisseur moet gewoon het hele toneel kunnen gebruiken.
    Het voor de orkestbak of in de zaal zingen pakt soms heel goed uit (Ring) en soms minder, zoals dit keer.

    Liked by 1 persoon

  3. Bedankt voor uw reactie John. Het was nu anders dan bij de Ring: daar speelde de actie zich op het (sort of) voortoneel dat diep in de zaal doordrong, maar het was op een verhoging. Bij Rake’s gebruikte men gewoon de zaal, vlak voor de neus van de mensen op de eerste rij. Het is een (zowel visueel als akoestisch) een ramp, je hoort immers alleen maar enorm lawaai als er net voor je neus word gezongen. Ik had een goede plaats; rij zeven in het midden, net op een hoekje en zelfs voor mij vormde de actie geen een geheel. Ga je? Ik denk dat je nu het beste op het balkon kunt gaan zitten…

    Verder, zoals ik al aangaf, vrijwel iedereen die ik sprak vond het geweldig, voor mij was het over de top. Waarbij aan het clou van het verhaal voorbij was gegaan. Maar dat heb ik ook opgeschreven.

    Mocht je gaan: laat je mij weten wat je er van vond? Dat hoor ik graag!

    Like

  4. Ik ken de opera redelijk goed, maar dit kwam totaal niet over. Het lag helemaal aan de dirigent, vind ik. Ik was ook niet erg onder de induk van de zangers en helemaal niet over Baba the Turk. De regie vond ik suf. Kortom teleurstellend. Bedankt voor je recensie Basia, ik ben het helemaal met je eens.

    Liked by 1 persoon

  5. Vlak voor de live voorstelling luisterde ik nog eens naar de prachtige opname met o.a. Philip Langridge. En daarom verheugde ik me weer extra op een uitvoering van deze opera. Wij zaten op het tweede balkon iets rechts van het midden. Daar kon ik helaas geen woord verstaan van de door Anne Truelove en Tom Rakewell gezongen teksten. Misschien niet voor iedereen belangrijk, maar voor mij wel. Ook de vader was niet te verstaan als hij over de “catwalk” voor de orkestbak liep. Ik werd lichtelijk onwel van de videoprojecties en heb daarom stukken alleen geluisterd. Ik merkte dat ik moeite had om wakker te blijven. Dit lag volgens mij zeker niet alleen aan de zangers, maar vooral aan de dirigent. Ik sluit me helemaal aan bij Basia, het klonk braafjes en zonder bezieling. Hoe het na de pauze was, weet ik niet. Heb besloten om naar huis te gaan om een boek te lezen. De opkomst van Baba de Turk was het sein om de aftocht te blazen!

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s