Vladimir_Lande

Suite for Orchestra van Weinberg is niet anders dan een openbaring

weinberg-17

En alweer word ik zowat knock-out geslagen door een onbekende werk van Mieczysław Weinberg. Niet zo zeer door zijn zeventiende symfonie die ik nog niet kende: die is zonder meer prachtig maar niet echt verrassend. Zijn Suite for Orchestra uit 1950 is dat wel.

Het werk is ontstaan in de voor Weinberg (en andere Sovjetcomponisten) moeilijke jaren vijftig, toen je niet zo zeker was van wat je wel/niet in je noten mocht zetten, alles kon zich immers tegen je keren.

Al in de eerste paar seconden van deel één, ‘Romance’, wordt ik gegrepen door de ongekende schoonheid van de melancholieke klank van de trompet, die in deel twee, ‘Humoresque’, plaats maakt voor vrolijke lichtvoetigheid. Het is net een springerig dansje, met een citaatje of twee uit Mahlers vierde symfonie. Deel drie, ‘Waltz’, lijkt sprekend op het overbekend walsje uit de de tweede Jazz Suite van Sjostakovitsj.

De negentien minuten durende Suite for Orchestra is niet anders dan een openbaring en de kans dat het een ‘hit’ kan worden is groot. Het verbaast mij dan zeer dat het werk zo lang verborgen is gebleven: de opname door het Siberian State Symphony Orchestra beleeft hier zijn wereldpremière.

De zeventiende symfonie, bijgenaamd Memory maakt samen met nummer 18 (War, there is no world more cruel ) en 19 (Bright May) een eenheid, een trilogie met de bijnaam ‘On the Treshhold on War’. Net als de andere twee symfonieën die al eerder door Naxos werden opgenomen heeft ook deze als thema de ‘The Great Patriottic War’, oftewel de tweede Wereldoorlog.

Had de achttiende als uitgangspunt het gedicht van Aleksandr Tvardovsky, zo is nummer zeventien gebaseerd op een gedicht van Anna Achmatova:

‘Your power and freedom
But in the treasure-house of the people memory
There will always remain
The incinerated years of war’

Net als de werken zelf is ook de uitvoering door het orkest uit Krasnoyarsk een openbaring. De dirigent Vladimir Lande heeft al in de eerdere opname laten zien hoeveel affiniteit hij met het muziek van Weinberg heeft, maar hier overtreft hij zichzelf nog.

MIECZYSŁAW WEINBERG
Suite for Orchestra (1950),Symphony No.17 ‘Memory’, Op.137
Siberian State Symphony Orchestra (Krasnoyarsk) olv Vladimir Lande
Naxos 8573565 • 64’

Voor meer Weinberg zie ook:

Kremerata Baltica speelt MIECZYSŁAW WEINBERG
MIECZYSŁAW WEINBERG: ‘THE PASSENGER’. English traslation

War – there is no word more cruel
MIECZYSŁAW WEINBERG: Complete Sonatas for Violin and Piano

War – there is no word more cruel

Weinberg 18

Mieczysław Weinberg, of althans zijn muziek, is bezig aan een versnelde inhaal manoeuvre. Na jaren van het complete negeren worden zijn werken steeds vaker geprogrammeerd en de ene na de andere compositie van de grote meester (want dat was hij, zonder meer) wordt opgenomen en op cd uitgebracht.

Veel van zijn composities staan sterk onder invloed van zijn leraar en intieme vriend, Dmitri Sjostakovitsj, maar nooit eerder heb ik de invloed zo sterk waargenomen als in zijn in 1966 gecomponeerde trompetconcert. Het ligt uiteraard ook aan de keuze van het instrument. Als geen ander is de trompet zeer geschikt om ironie, de geliefde uitdrukkingsvorm van beide componisten te kunnen verwoorden.

Geen wonder ook dat ik aan het concert voor piano, trompet en strijkers van Sjostakovitsj moet denken. Ook de orkestratie is ‘des Sjostakovitjs’: denk aan zijn ‘Lady Macbeth of Mstsensk’. Het wezenlijke verschil ligt in de verfijning en de afwikkeling van het hoofdthema. Daar waar de leraar zijn eigen grens nog instelde, stapt de leerling er overheen, de wijde wereld in.

Deel twee, Episodes doet mij sterk aan Ives denken en in het derde deel, de Fanfares zoekt Weinberg de atonaliteit op. Daarbij bedient hij zich vrijelijk van improvisaties en free jazz.

Andrew Balio behoort, denk ik (ik ken hem verder niet) tot de grootste virtuozen onder de trompettisten. Zijn melancholieke geluid in de tweede deel contrasteert sterk met zijn fantastische improvisaties in deel drie.

De 18de symfonie is, zoals de titel al aangeeft, niets minder dan een grote aanklacht tegen de oorlog. Gecomponeerd in de voor de Sovjet Unie roerige jaren tachtig maakt indruk met de niet conventionele verdeling van de delen. Het begint met een adagio en het eindigt met een adagio, maar deze keer met het pianissimo door het koor gezongen gedicht van Aleksandr Tvardovsky:

“War – there is no word more cruel.
War – there is no word more sad.
War – there is no word more holy
In the sorrow and the glory of these years.
There is and there could not be
Any other word on our lips.”

Zeer indrukwekkend.

MIECZYSŁAW WEINBERG
Symphony No.18 “War – there is no word more cruel”; Trumpet Concert
St Petersburg Chamber Choir; St Petersburg Symphony Orchestra onder leiding van Vladimir Land
Andrew Balio (trompet); Tatyana Perevyazkina (sopraan), Ekaterina Shikunova (alt), Vladimir Dobrovolsky (tenor), Zahar Shikunov (bariton)
Naxos 8573190

Mirga Gražinytė -Tyla tilt Weinbergs autobiografie tot de ongekende hoogten

MIECZYSŁAW WEINBERG: Complete Sonatas for Violin and Piano

Kremerata Baltica laat de luisteraar met open mond en naar adem happend achter

MIECZYSŁAW WEINBERG. Suite for Orchestra; Symphony No.17 ‘Memory’

Fenomenale vioolconcert van Weinberg meesterlijk gespeeld

DIE PASSAGERIN (Пассажирка)