Umberto Giordano and his Fedora

How many opera lovers know Umberto Giordano and his operas? Many know Andrea Chénier (for me one of the best and most beautiful operas ever), but that’s it. Unless you are a fan of verism, in which case there is a good chance that you have heard of Fedora. And if you do go to opera houses in countries other than the Netherlands, you may even have seen the opera. Otherwise, you are left with nothing but the CD and DVD recordings.

Admittedly, Fedora does not reach the level of Andrea Chénier, which is mainly due to the libretto. The first act has a hard time getting started and the third is a bit drab. But the music! It is so incredibly beautiful!

The play on which Arturo Colautti’s libretto is based comes from the pen of Victorien Sardou and, just like Tosca, it was written for the greatest tragédienne of the time, Sarah Bernardt. The opera therefore offers an amazing opportunity for the best singing actresses. Magda Olivero, for instance, is without doubt one of the greatest performers of the role.

Below Magda Olivero, Doro Antonioli and Aldo Protti in the third act of Fedora, recorded in the Concertgebouw in Amsterdam 1967:

And with Mario del Monaco in Monte Carlo 1969:

No wonder then that in 1970, when there was serious talk of a comeback for Maria Callas, she was proposed to sing Fedora with Domingo as Loris. Unfortunately, nothing came of it: Callas did want to return, but only as a Norma or a Violetta.

When she was sixty, Mirella Freni included Fedora in her repertoire and she gave a series of performances in Italy and Spain, finally coming to the Met in 1996. It became an enormous success. No wonder, because La Freni’s voice was extraordinary. I have never before seen her act with such intensity; it is a performance of the highest level.

Domingo also portrays a perfect Loris: tormented and oh so charming!

Ainhoa Arteta is truly delightful as the flirtatious, spirited Olga; her performance provides the necessary comic note. As the Polish pianist, Boleslao Lazinski, the real piano virtuoso appears: Jean-Yves Thibaudet. Not only can he play the piano very well, but throughout his performance he convinces as a real primadonna, it is very entertaining to watch.

The staging is conventional, with lavish, larger-than-life sets and real snow behind the stage-sized windows. It is just beautiful (DG 0732329).

In 2008, DG (4778367) recorded the opera on CD. Alberto Veronesi is a fine, lyrical conductor. He is less dramatic than his colleagues, so that the opera loses something of its ‘verism’.

Domingo is now an aging Loris, but he still sings with passion and in the third act he is simply irresistible. Angela Gheorghiu is a fine, slightly understated, Fedora and Nino Machaidze is a truly fantastic Olga.

I am Nino Machaidze!

© Wilson-Santinelli. Courtesy Zemsky/Green Artists Management

We love to make comparisons. And not in an unpretentious way! Every aspiring football talent is called the next Johan Cruijff and a somewhat deserving soprano quickly becomes a future Maria Callas. Fortunately, this lady is spared that comparison, but even 31-year-old Nino Machaidze is not allowed to be just Nino.

“People always say that I am a new Anna Netrebko. I am not. Anna is a fantastic singer and I admire her and her voice very much, but I am not her! I am Nino Machaidze. And I keep repeating it endlessly: I am Nino Machaidze!”

Her extraordinarily beautiful appearance, with her toned body and sensual mouth, has also earned her the nickname ‘Angelina Jolie of opera’. It makes her laugh heartily. “It is of course a great compliment, because Angelina Jolie is a very attractive woman. So: thank you!”

She is fully aware that her appearance plays a not insignificant role in her career, because a beautiful voice alone doesn’t get you anywhere these days.


Nino Machaidze, born in 1983 in Tbilisi, is a proud Georgian.
“My mother was a great opera lover. I remember that even in the bad times, when there were problems with the electricity or when there was not enough food, we always went to the theatre. And it was always filled!”

“For as long as I can remember I have been singing. I think I was eight years old when I started singing arias. Unlike what is common in the West, in Georgia it is natural for children to start taking singing lessons at a very early age. It is something I really agree with.”

“I was eight when I started taking singing lessons in the Tbilisi music school. When I was seventeen, I started my studies at the conservatoire. I did my training in Georgia and my technique is also Georgian. My debut, at seventeen (Norina in Don Pasquale), was in Tbilisi. Even now, as I am travelling around the world, my whole singing basis is and remains Georgian. So: yes, you can say that everything in and for me remains linked to Georgia.”

She was 21 when she was accepted into the program for young singers at La Scala. After winning the Leyla Gencer Vocal Competition in 2006, she was offered the lead role in La fille du régiment.

Below, Nino Machaidze and Antonio Gandia in La Fille du Regiment:


Her career went off like a rocket when she unexpectedly had to take over the role of Juliette in Gounod’s Romeo et Juliette in Salzburg from the pregnant Netrebko.

“I was at La Scala when the offer came. I sang Lauretta in Gianni Schicchi by Puccini and suddenly there was a lot of buzz: they wanted me in Salzburg. The funny thing is: I didn’t know anything about it, I was not even aware that this decision had been made. I was taken by surprise, because I did not know the role and I did not speak French. I had to learn everything in one month and my very first step was to find a French teacher”.

Below Machaidze as Juliette in Salzburg:

Nino Machaidze, only a few years ago one of the most promising young sopranos, has now grown into a real diva. Juliette, a role that made her the talk of the town overnight, has become her flagship. After her amazing debut in Salzburg, she also sang the role in Amsterdam at the ZaterdagMatinee as a last-minute replacement for Patrizia Ciofi.

After the performance I wrote:
“That cancellations do not always spell disaster was proven on 8 November 2008 during the performance of Romeo & Juliette by Gounod. After the cancellations of first Patrizia Ciofi and then Matthew Polenzano, the casting director managed to engage two fantastic replacements at very short notice: Nino Machaidze, who has already sung the role of Juliette in Salzburg (as Netrebko’s replacement), and Sébastien Guéze. Their infatuation splashed off the stage, and, since not only the two lead actors but also the rest of the cast were very young (and very good), the performance was very realistic; it was like a bunch of excited teenagers.”.


In 2009, Machaidze sang an unequalled Lucia di Lammermoor in Brussels, a performance that, to my great regret, has never been released on DVD. Guy Joosten’s direction was very innovative and yet anchored in tradition. He created a world in which nobody loves anybody, and in which Lucia is not only the victim, but also the instigator.

In his view she was an adolescent; a horror stories loving ‘gothic girl’,  who has a screw loose even before she goes mad for “real”. The madness scene itself was breathtaking: accompanied by the delicate sounds of the glass harmonica, Lucia rubbed her fingers over a glass that stood on the party table, creating the illusion that the sound was coming from under her hands. Nino Machaidze was a formidable Lucia: a hysterical teenager who, with a sardonic smile on her face, sang the most perfect ‘Regnava nel silenzio’.

How does Machaidze like to prepare for her performances? Beforehand, she talks as little as possible. In fact, she only talks to her husband (baritone Guido Loconsolo) or her father, who accompanies her on her trips as often as possible. “My father is really the best father in the whole world! He can’t always be with us – he still lives in Georgia – but when we are in Europe, he comes and stays with us. He and my little boy are the best of friends!”

When it comes to food, too, the soprano has her preferences, she recently confided to German magazine Concerti. “Before a performance I like to eat pasta. Preferably with olive oil and parmesan. It is good for my stomach and it gives me a lot of energy. Sometimes I take some extra vitamin C. And I never sing without a proper warming-up. I always have to be in the theatre at least two hours before the performance,  I take enough time to vocalize and so to warm up my voice in the best way. I also try to have as much rest as possible two or three days before a performance and not to do parallel productions. It is too dangerous to travel back and forth between rehearsals and performances.

Machaidze is never nervous, she said in the same interview. “There is no point in being nervous. It brings only trouble when you start worrying about everything that could go wrong. But I think that also has to do with your personal disposition. You’re like this or that…”

What does sometimes bother Machaidze is the eternal travelling that is inextricably linked to life as an opera singer. But singing brings her so much happiness that she can live with the discomfort.
“Now that I am a mother, my happiness has only increased. Being a mum is the best thing there is! And it’s not so bad to combine motherhood and a career, at least, for me. There is nothing better than being able to sing and then go back home and cuddle your baby. That feeling is indescribable.”

In 2011, at 27, she signed an exclusive contract with Sony, which – so far – has resulted in two solo albums: “Romantic Arias” with mainly Donizetti and Bellini, recorded with the orchestra and choir of the Teatro Communale di Bologna, led by the young conductor Michele Mariotti and “Arias et Scenes”, in which she already took a tentative step towards Puccini and Verdi. On the second CD, conducted by Daniele Gatti, she was assisted by the young Brazilian tenor Atalla Ayan (Rodolfo in the Amsterdam La Bohème).


Here is my gorgeous dress 💖 I feel pretty, super cool and I’m in love

Machaidze is very active on Facebook, where she shares many photos of herself and her two great ‘amores’ – her husband and her two-year-old son – with her fans. All this is accompanied by lots of hearts and kisses.

Yes, Nino Machaidze is very amiable! And she is very fond of Amsterdam. “It’s a great city. When I was here recently, I had a fantastic time. It makes me really happy that I can be here again and that I am going to perform in this wonderful opera, in your beautiful opera house. The audience here is also so warm! Can’t wait!”

Umberto Giordano en zijn Fedora

Fedora manuscript

Hoeveel operaliefhebbers kennen Umberto Giordano en zijn opera’s? Verder dan Andrea Chénier (voor mij één van de beste en mooiste opera’s ooit) komt men niet. Tenzij je een verisme-liefhebber bent want dan is de kans groot dat je ook van Fedora hebt gehoord. En als je wel eens in andere landen dan Nederland in operahuizen komt dan heb je de opera wellicht zelfs ooit gezien. Anders blijft er niets anders voor je over dan de cd en dvd opnamen.

Toegegeven, Fedora haalt het niveau van Andrea Chénier niet, wat voornamelijk aan het libretto ligt. De eerste akte komt moeilijk op gang en de derde is een beetje drakerig. Maar de muziek! Die is zo ontzettend mooi!Fedora Sarah_Bernhardt_Fédora_Sardou_Renaissance_Solar

Het toneelstuk waar het libretto van Arturo Colautti op gebaseerd is komt uit de pen van Victorien Sardou en net als Tosca geschreven werd voor de grootste tragédienne van die tijd, Sarah Bernardt. De opera biedt dan ook waanzinnig veel mogelijkheden voor de beste actrices onder de zangeressen. Zoals Magda Olivero, bij voorbeeld, zonder twijfel één van de allergrootste vertolksters van de rol.

Hieronder Magda Olivero, Doro Antonioli en Aldo Protti de derde acte van Fedora, opgenomen in het Concertgebouw in Amsterdam 1967:

En met Mario del Monaco in Monte Carlo 1969:

Geen wonder dus dat in 1970, toen er serieus sprake was van een comeback van Maria Callas, men haar voorstelde Fedora te zingen met Domingo als Loris. Daar is helaas niets van gekomen: Callas wilde wel terugkomen, maar dan alleen als een Norma of een Violetta.

fedora freni

Op haar zestigste nam Mirella Freni Fedora op haar repertoire en gaf er een serie voorstellingen mee in Italië en Spanje, om er uiteindelijk in 1996 mee naar de Met te komen. Het werd een enorm succes. Geen wonder, want La Freni was buitengewoon goed bij stem. Nooit eerder heb ik haar ook zo intens zien acteren, het is een prestatie van het hoogste niveau.

Ook Domingo zet een perfecte Loris neer: gekweld en o zo charmant!

Ainhoa Arteta is werkelijk kostelijk als de flirtzuchtige, pittige Olga; haar optreden zorgt voor de nodige komische noot. Als de Poolse pianist, Boleslao Lazinski, treedt de echte pianovirtuoos op: Jean-Yves Thibaudet. Hij kan niet alleen heel erg goed piano spelen, maar overtuigt ook in zijn hele optreden als een echte primadonna, zeer vermakelijk om te zien.

De enscenering is conventioneel, met overdadige, larger then large decors en een heuse sneeuw achter de toneelgrote ramen. Mooi. (DG 0732329)

Giordano, U: Fedora - DG: 4778367 - download | Presto Classical

In 2008 heeft DG (4778367) de opera voor cd opgenomen. Alberto Veronesi is een mooie, lyrische dirigent. Hij dirigeert minder dramatisch dan zijn collega’s, waardoor de opera iets van zijn ‘verisme’ kwijtraakt. Vergelijk het met wel of niet een snik bij Pagliacci.

Domingo is nu een Loris op leeftijd maar hij zingt nog steeds vol overgave en in de derde akte is hij gewoon onweerstaanbaar. Angela Gheorghiu is een prima, een ietwat onderkoelde Fedora en Nino Machaidze een werkelijk fantastische Olga..

Ik ben Nino Machaidze!

Nino MACHAIDZE-Nino-Wilson-Santinelli1-886x1030

© Wilson-Santinelli. Courtesy Zemsky/Green Artists Management

Vergelijken doen we graag. En dan niet met de eerste de beste: nee, we gaan meteen Olympus bestormen. Elk voetbaltalent heet de volgende Johan Cruijff en een beetje verdienstelijke sopraan is al snel de Maria Callas van de toekomst. Die vergelijking wordt haar gelukkig bespaard, maar ook de nog maar 35 jaar oude Nino Machaidze kan niet gewoon Nino zijn.

“Mensen zeggen altijd dat ik een nieuwe Anna Netrebko ben. Dat ben ik niet. Anna is een fantastische zangeres en ik bewonder haar en haar stem zeer, maar ik ben haar niet! Ik ben Nino Machaidze. En ik blijf het eindeloos herhalen: ik ben Nino Machaidze!”

Nino koud

Haar buitengewoon fraaie uiterlijk, met haar afgetrainde lijf en haar sensuele mond, heeft haar ook de bijnaam ‘Angelina Jolie van de opera’ bezorgd. Daar kan ze hartelijk om lachen. “Het is natuurlijk een groot compliment, want Angelina Jolie is een zeer aantrekkelijke vrouw. Dus: bedankt!”

Zij is er zich volledig van bewust dat haar uiterlijk een niet onbelangrijke rol speelt in haar carrière, want met een mooie stem alleen red je het tegenwoordig niet meer.



Nino Machaidze, in 1983 in Tbilisi geboren, is een trotse Georgische. “Mijn moeder was een grote opera liefhebber. Ik herinner mij dat zelfs in de slechte tijden, wanneer er problemen waren met de elektriciteit of als er weer eens niet voldoende te eten was, wij altijd naar het theater gingen. En daar was het altijd vol!”

“Zo lang ik het mij kan herinneren ben ik aan het zingen. Ik denk dat ik acht jaar oud was toen ik aria’s begon te zingen. In tegenstelling tot wat er in het Westen gewoon is, is het in Georgië vanzelfsprekend dat de kinderen al heel erg vroeg beginnen met het volgen van zanglessen. Iets, waar ik het mee eens ben.”

“Ik was acht toen ik met mijn zanglessen begon in de muziekschool van Tbilisi. Op mijn zeventiende begon ik aan de opleiding aan het conservatorium. Mijn opleiding heb ik in Georgië gedaan en mijn techniek is Georgisch. Mijn debuut, op mijn zeventiende (Norina in Don Pasquale), was in Tbilisi. Zelfs nu, nu ik de hele wereld rond- en doorreis, is en blijft mijn hele zangverleden Georgisch. Dus: ja, je kan stellen dat alles in en voor mij gelinkt blijft aan Georgië.”

Zij was 21 toen zij bij La Scala werd aangenomen voor hun opleiding voor de jonge zangers. Na het winnen van het Leyla Gencer Vocal Competition in 2006 heeft zij er de hoofdrol in La fille du régiment aangeboden gekregen.


Hieronder Nino Machaidze en Antonio Gandia in La Fille du Regiment:



Nino Juliette

Haar carrière schoot als een komeet omhoog toen zij halsoverkop de rol van Juliette in Romeo et Juliette van Gounod in Salzburg overnam van de zwangere Netrebko.

“Ik was in La Scala, toen het aanbod kwam. Ik zong Lauretta in Gianni Schicchi van Puccini en opeens was er veel “buzz”: zij wilden mij in Salzburg hebben. Het gekke is: daar wist ik zelf niets van, het besluit werd gewoon genomen. Ik werd er door overrompeld, want ik kende de rol niet en ik sprak geen Frans. Ik moest alles in één maand tijd leren en mijn allereerste stap was om een leraar Frans te zoeken”

Hieronder Machaidze als Juliette in Salzburg:

Nino Machaidze, nog maar een paar jaar geleden één van de meest belovende jonge sopranen is inmiddels tot een echte diva uitgegroeid. Juliette, een rol die haar van de ene op de andere dag tot ‘the talk of the town’ heeft gemaakt is haar paradepaardje geworden. Na haar onverwachte debuut in Salzburg heeft zij de rol ook in Amsterdam bij de ZaterdagMatinee gezongen als een last minute vervangster voor Patrizia Ciofi.

Na de voorstelling schreef ik: “Dat de afzeggingen allerminst een ramp hoeven te betekenen werd op 8 november 2008 bewezen bij de uitvoering van Romeo & Juliette van Gounod. Na de afzeggingen van eerst Patrizia Ciofi en dan Matthew Polenzano, is het de casting directeur gelukt om op korte termijn twee fantastische vervangers te engageren: Nino Machaidze, die de rol van Juliette al in Salzburg (als vervangster van Netrebko) heeft gezongen, en Sèbastien Guéze. Hun verliefdheid spatte de bühne af, en aangezien niet alleen de beide hoofdrolvertolkers maar ook de rest van de cast zeer jong (en zeer goed) was, was de realiteitsgehalte van het verhaal gewaarborgd. Stelletje opgewonden teenagers op een rij.”.


Nino Lucia

In 2009 zong Machaidze een weergaloze Lucia di Lammermoor in Brussel, een opvoering die tot mijn grote spijt nooit op dvd is uitgebracht. De regie van Guy Joosten was zeer innoverend en toch in de traditie verankerd. Hij creëerde een wereld waarin niemand houdt van niemand, en waarin Lucia niet alleen het slachtoffer, maar ook de aanstichtster is.

In zijn opvatting was zij een puberaal ‘gothic meisje’ die intens van gruwelverhalen kan genieten, en waar een steekje aan los is nog voordat  ze “echt” gek gaat worden. De waanzinscène zelf was adembenemend: begeleid door de iele klanken van glasharmonica wreef Lucia met haar vingers over een glas die op de feesttafel stond, zo de illusie wekkend dat het geluid van onder haar handen kwam. Nino Machaidze was een formidabele Lucia: een hysterische puber die met een sardonisch lachje op haar gezicht zowat de meest perfecte ‘Regnava nel silenzio’ heeft gezongen.

Hoe bereidt Machaidze zich voor op haar voorstellingen? Vooraf praat ze zo weinig mogelijk. Eigenlijk alleen met haar man (bariton Guido Loconsolo) of haar vader, die haar zo vaak mogelijk begeleidt op haar trips. “Mijn vader is werkelijk de beste vader in de hele wereld! Hij kan niet altijd bij ons zijn – hij woont nog steeds in Georgië – maar als we in Europa zijn, dan komt hij en blijft bij ons. Hij en mijn kleine jongen zijn de beste vrienden!”

Ook wat het eten betreft heeft de sopraan haar voorkeuren voordat ze de bühne op moet, zo vertrouwde ze onlangs aan het Duitse magazine Concerti toe. “Voor de voorstelling eet ik graag pasta. Het liefst met olijfolie en parmezaan. Het is goed voor mijn maag en het geeft mij veel energie. Soms neem ik nog wat extra Vitamine C. En ik zing nooit zonder een degelijke warm-up. Ik moet altijd minstens twee uur voor de voorstelling in het theater zijn, dan begin ik met vocaliseren, zo warm ik mijn stem het beste op. Ik probeer ook om twee, drie dagen vóór een voorstelling zo veel mogelijk rust te hebben en geen parallelle producties te maken. Het is te gevaarlijk om tussen de repetities en voorstellingen door heen en weer te reizen”.

Zenuwachtig is Machaidze nooit, zei ze in hetzelfde interview. “Het heeft geen zin om zenuwachtig te zijn. Het wordt pas gevaarlijk als je je zorgen gaat maken om alles wat er mis kan gaan. Maar ik denk dat dat ook met je persoonlijke aanleg te maken heeft. Je bent nu eenmaal zus of zo…”

Wat Machaidze soms wel parten speelt, is het eeuwige gereis dat onlosmakelijk met het leven als operazangeres verbonden is. Maar het zingen verschaft haar zo veel geluk dat ze met dat ongemak kan leven.

“Nu ik moeder ben, is mijn geluk alleen maar groter geworden. Mama zijn is het mooiste wat er bestaat! En het valt best mee om het moederschap en mijn carrière te combineren, althans, voor mij. Er bestaat niets mooiers dan eerst te mogen zingen en dan terug naar huis te gaan om met je kindje te knuffelen. Dat gevoel is onbeschrijfelijk.”

Nino sony

In 2011, op haar 27-ste signeerde zij een exclusief contract met Sony, wat – tot nu toe – in twee solo albums resulteerde: “Romantic Arias” met voornamelijk Donizetti en Bellini, opgenomen met het orkest en het koor van het Teatro Communale di Bologna, dat geleid werd door de jonge dirigent Michele Mariotti en “Arias et Scenes”, waarin zij al een voorzichtige stap richting Puccini en Verdi deed. Op de tweede cd, gedirigeerd door Daniele Gatti werd zij bijgestaan door de jonge Braziliaanse tenor Atalla Ayan (Rodolfo in de Amsterdamse La Bohème).


Nino rosina“Here is my gorgeous dress 💖 I feel pretty, super cool and I’m in love”

Machaidze is zeer actief op Facebook, waar ze veel foto’s van haarzelf en haar twee grote ‘amores’ – haar man en haar zoontje – deelt met haar fans. Dat alles gaat gepaard met veel hartjes en kushandjes.

Nino in Amsterdam

Ja, Nino Machaidze is zeer aimabel! En ze draagt Amsterdam een warm hart toe. “Het is een geweldige stad. Toen ik hier laatst was, heb ik mij fantastisch vermaakt. Het maakt mij dan ook oprecht gelukkig dat ik hier weer kan zijn en dat ik in deze schitterende opera in jullie mooie operahuis mag optreden. Het publiek hier is ook zo warm! Can’t wait!”