Il_Viaggio_a_Reims

Il Viaggio a Reims: EU avant la lettre ?

Coronation of Charles X of France by François Gérard, circa 1827

Was it ever Rossini’s real intention? To perform it and then throw it away?
Rossini considered his opera Il viaggio a Reims an occasional piece, created for the coronation of Charles the X in 1825. The opera was first  performed in Paris, with Giuditta Pasta as Corinna. It was a great success, but the composer pulled the plug after only three performances.

He reused much of the music in Le Comte Ory, the rest disappeared into  various drawers in different countries (how appropriate, don’t you think?) and was only recovered in the late 1970s.



CLAUDIO ABBADO:
Pesaro 1984




The first “modern” performance of Il viaggio took place in Pesaro, in 1984. Claudio Abbado conducted an absolute star-studded cast, which had been brought together just for this occasion… In alphabetical order: Francisco Araiza, Lella Cuberli, Enzo Dara, Cecilia Gasdia, Eduardo Gimenez, William Matteuzzi, Leo Nucci, Ruggero Raimondi, Samuel Ramey, Katia
Ricciarelli and Lucia Valentini Terrani.




Youtube also offers the entire recording from Pesaro – on screen! – :






And Berlin 1992



Eight years later, Abbado conducted the opera in Berlin with mostly the same singers. Both performances were recorded live and both are very good. Personally, I prefer Cheryl Studer (Madama Cortese) on Sony (53336) to Katia Ricciarelli (DG 4777435), but that is entirely personal.






Encore from Berlin 1992





BARCELONA 2003


A visually arresting performance of Il viaggio was recorded at Barcelona’s Gran Teatre del Liceu in 2003 (Arthouse Musik 107 135). The action is set in a spa resort at the beginning of the 20th century, and the guests in bathing suits are being pampered by a variety of masseurs, nurses and beauticians. Everyone wears clothes with their country’s colours and the director has Corinna, dressed in an EU flag, solve every problem between them. Obvious? Definitely, but also very entertaining.


It’s just a shame that the singing is not that great. Apart from veteran Enzo Dara (Il Barone di Trombonok) and Josep Bros (Belfiore), the cast is mediocre, with the low point being the totally miscast Maria Bayo (Madama Cortese) and Simón Orfila (Lord Sydney). The latter looks very attractive in his swimming costume, but barely manages to sing a clean note.

https://www.operaonvideo.com/il-viaggio-a-reims-barcelona-2003-bayo-cantarero-bros-orfila-dara/



PARIS 2005



Valery Gergiev is not easily associated with Rossini’s music. Yet it was he who conducted a highly spectacular Il viaggio at the Théâtre du Châtelet in 2005, presenting young Russian singers to international audiences.


The orchestra sits at the back of the stage, forming, together with the conductor, a part of the
dazzling show which really takes place everywhere, even among (and with) the audience. Props and colourful costumes also play an important role, and there is even a real horse.
The singers are mostly young and, apart from Daniil Shtoda (Count Libenskof), unknown. It is clear that they still have a lot to learn, including proper pronunciation, but their performance is really very nice (Opus Arte OA 0967 D).


Below is an excerpt:

Antwerp:

Herinneringen aan een zeer geslaagde Il Viaggio a Reims in Antwerpen

Herinneringen aan een zeer geslaagde Il Viaggio a Reims in Antwerpen

Wanneer heeft u voor het laatst zo gelachen dat de tranen over uw wangen rolden en u niet meer wist hoe snel u in de pauze de toiletten moest bereiken, want uw buik en uw blaas (en eigenlijk uw hele lichaam) hadden ook mee gedaan? Het toilet: laat ik hier maar mee beginnen, want in de nieuwe en meer dan schitterende productie van Il Viaggio a Reims van Rossini in Antwerpen is dat kleine kamertje verheven tot één van de ‘hoofdrollen’.

Wij bevinden ons in een vliegtuig, dat wegens technische problemen niet kan opstijgen. Het geëmailleerde gezelschap van prominenten uit alle Europese landen plus het ‘klootjesvolk’ (wij zitten in een dubbeldekker, met boven de economie en onder de superplus class) is gevangen in een claustrofobische omgeving, waar ze niet uit kunnen ontsnappen. Nee, het is geen drama. Het is een satire.

Of het ook de bedoeling van Rossini was? Wellicht wel, maar daar komen wij nooit achter. Zelf beschouwde hij het als een ‘gelegenheidsstuk’, gemaakt ter – inderdaad, de gelegenheid – van de kroning van Charles X in 1825. De opera kende een groot succes, maar al na drie voorstellingen trok Rossini de stekker er uit. Veel van de muziek hergebruikte hij in Le Comte Ory, de rest verdween in verschillende laden in verschillende landen (hoe toepasselijk, vindt u niet?) en werd pas eind jaren zeventig van de vorige eeuw teruggevonden.

Terug naar het toilet: die is zowat continu bezet. Het wordt ook voor alles en nog wat gebruikt: er wordt er in gesnoven, gespoten, gerookt, gedronken en de liefde bedreven. En mocht de nood hoog zijn (en dat is, met al die wodka en champagne), dan nog steeds moet je geduld opbrengen, want bezet is bezet.

De ‘nood’, die heeft overigens een ongekend mooie choreografie, in de maat van de muziek opgeleverd. En omdat het programmaboekje geen aparte vermelding maakt voor de choreografie, neem ik aan dat de regisseur Marianne Clèmont daar zelf verantwoordelijk voor is. Brava!

In een interview zei zij dat ze de clichés over de landen en nationaliteiten zoveel mogelijk wilde vermijden. Een zowat onmogelijke taak, zeker met een opera als Il Viaggio, die de vooroordelen (heerlijk om het nog eens mee te maken) tot kunst heeft verheven. Maar het moet gezegd: het lukte haar wonderwel goed!

De productie zit vol geestige vondsten en de werkelijk geniale grappen zijn niet te beschrijven. En verwacht geen ‘theater van de lach’ want subtiliteit regeert er, ondanks de soms grove (en pijnlijke!) verwijzingen. Van mij mag het. Afijn.. genoeg over de regie en de productie. U moet mij geloven dat het werkelijk geweldig was.

De première en de meeste voorstellingen werden/worden gedirigeerd door de oude (83!) Rossini specialist, Alberto Zedda. Op de door mij bezochte middag stond een jonge Japanse dirigent, Ryuichiro Sonoda op de bok. Hij heeft een buitengewone liefde voor Rossini opgevat en heeft zich in hem en zijn muziek gespecialiseerd. Hij heeft al het een en ander (ook Il Viaggio) in Pesaro gedirigeerd.

De fascinatie was hoorbaar. Hij behandelde de partituur zo ontzettend liefdevol dat je niet anders dan verliefd op de score moest worden, mocht je het nog niet zijn geweest. Volgens Zedda is Il Viaggio de meest Rossiniaanse partituur die er bestaat en daar zijn de kenners en liefhebbers het mee eens.

De uitvoering kon gewoon niet beter. Alle, en dan bedoel ik alle, voornamelijk (zeer) jonge zangers waren voortreffelijk. De meesten zongen hun rol voor het eerst, wat een prestatie. Serena Farnocchia (Madama Cortese) werd verontschuldigd voor haar keelaandoening, nou – ik vraag mij af hoe zij zonder de keelaandoening zou klinken.

Beide sopranen (Elena Gorshunova en Elena Tsallagova) waren aan elkaar gewaagd, en hun coloratuurduel, met de citaten uit de Toverfluit, was niet te versmaden. De mezzo Anna Goryachova was een onweerstaanbare Marchesa Melibea – wat een charisma!

Ook de heren mochten er zijn. Om te beginnen de werkelijk fenomenale Carlo Lepore (don Profondo). Zijn “cataloog” aria ‘Medaglie incomparabili’ was voor mij één van de hoogtepunten. Robert McPherson als Cavalier Belfiore  en Josef Wagner als Lord Sidney waren meer dan goed en al de kleine en de kleinste rollen waren om te smullen.

Daar kan een mens dagenlang op teren en ik spreek uit ervaring: ik ben met een glimlach naar bed gegaan en ben met een glimlach wakker geworden.

Bezocht op 27 december 2011 in Antwerpen

alle foto materiaal © Annemie Augustijns

Minidiscografie van Il Viaggio a Reims