Walter_Braunfels

Open je oren voor strijkkwartetten van Walter Braunfels

De vraag waarom Braunfels zo verschrikkelijk is vergeten ga ik niet eens stellen. Dat het alles met de nazi’s en de Joden te maken had, dat weet iedereen immers wel. Hoop ik. Maar de oorlog is al zevenenzeventig jaar voorbij en Braunfels is al bijna zeventig jaar dood. En nog steeds is zijn naam niet daar, waar het hoort te zijn: op de belangrijkste concertpodia en operabühnes.

In de jaren negentig kon je nog van een kleine revival spreken: EMI bracht zijn mysteriespel Verkündigung uit en Decca nam zijn bekendste opera Die Vögel op. Die Vögel dook dan weer eens in Los Angeles op, waar James Conlon al jaren bezig is om de ‘Verboden componisten’ ruim podium te geven. In de letterlijk zin van het woord.

Désirée Rancatore zingt de Nachtegaal in Los Angeles Opera:

Tot 1933 behoorde Braunfels, samen met Richard Strauss, Zemlinsky, Korngold en Schreker tot de meest uitgevoerde hedendaagse  componisten.  In 1933 werd hij ontslagen van zijn post als directeur van de Muziek Academie in Keulen en nadat hij ‘entartet’ werd verklaard leefde Braunfels in totale afzondering in de omgeving  van de Bodensee (in zijn biografie wordt het mooi omschreven als ‘innerlijke emigratie’).

Na de oorlog ging Braunfels – op speciaal verzoek van de toenmalige kanselier Adenauer – naar Keulen terug. De aandacht die hij kreeg bleef bij een paar uitvoeringen van zijn werken. Gedesillusioneerd keerde hij terug naar de Bodensee.

Het medium kamermuziek was voor hem totaal nieuw. In de brieven uit die tijd toonde hij zich bijzonder gelukkig met het voor hem nieuw ontdekte idioom: ”Er is niets leukers, dan het werken aan een strijkkwartet” schreef  hij.

Voor zijn eerste kwartet, gecomponeerd in 1944 gebruikte hij Verkündigung als zijn voornaamste inspiratiebron en in alle vier de delen citeert hij er rijkelijk uit.

Het  tweede strijkkwartet is iets lichtvoetiger. De eerste twee delen zijn behoorlijk vrolijk en dansant, het vierde met zijn Oosteuropees-Joodse thema’s doet mij sterk aan Sjostakovitsj denken. Niet echt vernieuwend, maar buitengewoon leuk en inspirerend.

Er bestaat nog een derde strijkkwartet, geschreven in 1947. Die kwam ik alleen op YouTube tegen:

Ooit schreef ik dat Braunfels’ muziek twee keer is gestorven. De eerste keer toen zijn composities door de Nazi’s ‘entartet’(gedegenereerd) werden verklaard. En de tweede keer toen de naoorlogse muziekpausen alles wat tonaal was en naar romantiek riekte als ‘bedorven’ bestempelden. Inmiddels zijn we een paar jaar verder, hun esthetiek (of eigenlijk het gebrek er aan) is al lang in de stoffige archieven opgeborgen en Braunfels is niet zo onbekend meer. Dat hoop ik althans want echt uitgevoerd wordt hij nog maar zelden.

Gelukkig bestaan er nog labels zoals Capriccio, CPO en Oehms die ons met de o zo gruwelijk minder bekende of simpelweg vergeten schatten kennis laten maken.


String Quartets no 1 & 2
Auryn Quartet
CPO 999406-2 

An absolutely perfect recording of Walter Braunfels‘ Verkündigung

verkund
Religion, there is nothing wrong with it. Provided that it is well- dosed, it can be a source of a lot of happiness (and salvation). People can draw hope from it and the pure belief in miracles may also cause miracles. Although it is not very tangible.

verkun-claudel                                                Paul Claudel

The French poet and playwright Paul Claudel (1868 – 1955) was a deeply religious man and almost all of his works were inspired by his Catholic faith. The same is true of ‘The message to Mary’, on which the Verkündigung by Braunfels is based

Violaine is engaged to Jacobëus but she rejects him: by her act of charity (out of pity she kissed a man with leprosy) she herself becomes infected. Jakobëus marries Violaine’s sister Mara and, when their child dies after birth, Violaine miraculously brings it back to life. This mystical story full of love, tragedy and sacrifice smells strongly of incense and is not averse to primary sentiments.

Thus also Walter Braunfels’ score: narrative and dark, because even the miracles leave little to hope for. An unadulterated mystery play, with a lot of attention to martyrdom, but larded with the most beautiful notes that seem to have descended straight from heaven.

verkund-braunfels                                                                     Walter Braunfels

Verkündigung was my first introduction to the composer Braunfels. In 1994 the work was released by EMI (now Warner). A publication that has shaken my worldview. Because I didn’t get it: how could such an unadulterated masterpiece remain unknown for so long? Why was it never performed? Since then Braunfels (together with Korngold, Zemlinsky and Schreker) is at the top of my list of my beloved composers.

That EMI recording, including John Bröcheler as Jakobëus, is certainly fantastic, but the new edition by BR Klassiek proves that it can even be bettered!

This performance, directed by Ulf Schirmer, was recorded live in Munich in 2014. Juliane Banse (Violaine) is totally absorbed in her role. She sings softly, swaying and lovingly. Perfect goodness. Janina Baechle is a good Mara and Hanna Schwarz and Robert Holl shine as the parents.

Adrian Eröd is a much better Jakobëus than Bröcheler: his voice is lighter and higher, more loving also, which gives more clarity to his character.


Walter Braunfels
Verkündigung
Robert Holl, Hanna Schwarz, Julian Banse, Janina Baechle, Adrian Eröd, Matthias Klink, Mauro Peter e.a.
BR Klassik 900311

Aanstekelijke uitvoering van pianowerken van Braunfels

https://i.ndcd.net/13/Item/500/530885.jpg

Ooit schreef ik dat Braunfels’ muziek twee keer is gestorven. De eerste keer toen zijn composities door de Nazi’s ‘entartet’(gedegenereerd) werden verklaard. En de tweede keer toen de naoorlogse muziekpausen alles wat tonaal was en naar romantiek riekte als ‘bedorven’ bestempelden. Inmiddels zijn we een paar jaar verder en Braunfels is niet zo onbekend meer. Dat hoop ik althans want echt uitgevoerd wordt hij nog steeds zelden.

Gelukkig bestaan er nog labels zoals Capriccio die zich over zijn muziek ontfermen. Nu heeft de Duitse firma me verblijd en verrast met de opname van zijn werken voor piano solo, piano vierhandig en voor twee piano’s, die kende ik nog niet!

Er zijn maar weinig mensen die weten dat Braunfels zijn muziekcarrière als pianist is begonnen. Dat is hij in feite zijn hele leven gebleven. In 1949 speelde hij Beethovens Diabelli-variaties op een radio-uitzending. Zijn afscheid van de bühne nam hij in 1952 met o.a. Beethovens pianosonate nr. 32 op. 111. De composities op deze cd zijn eigenlijk niet meer dan, inderdaad, Bagatellen, zoals de titel van de laatste werkjes luidt, maar wat een heerlijke Bagatellen!

Het duo Tatjana Blome en Holger Groschopp speelt aanstekelijk en zeer geïnspireerd. Het plezier spat er van af!


WALTER BRAUNFELS
Piano Music
Variations on an Old French Song for 2 Pianos, Op. 46
Little Pieces for Piano 4 Hands, Op. 24
Bagatelles for Piano, Op. 5
Tatjana Blome, Holger Groschopp
Onderkant formulierCapriccio C5361

Volmaakte Verkündigung van Walter Braunfels

verkund

Religie, daar is niets mis mee. Mits goed gedoseerd kan zij ook voor veel geluk (en zaligheid) zorgen. Mensen kunnen er hoop uit putten en het pure geloof in wonderen kan zelf ook wonderen veroorzaken. Al is het niet tastbaar.

verkun-claudel

Paul Claudel

De Franse dichter en toneelschrijver Paul Claudel (1868 – 1955) was een diepgelovige man en vrijwel al zijn werken werden door zijn katholieke geloof geïnspireerd. Zo ook ‘De boodschap aan Maria’, waar de Verkündigung van Braunfels op is gebaseerd.

Violaine is verloofd met Jakobäus maar wijst hem af: door haar liefdadigheidsdaad (zij heeft een leproze man gekust) is zij zelf besmet geraakt. Jakobäus trouwt met Violaine’s zuster Mara en als hun kind na de geboorte sterft laat Violaine het herleven. Of eigenlijk: opnieuw geboren worden. Het mystieke verhaal vol liefde, tragiek en opoffering ruikt sterk naar wierook en is niet wars van primaire sentimenten.

Zo is het partituur van Walter Braunfels ook. Narratief en donker, want zelfs de wonderen laten weinig hoop achter. Een onvervalst mysteriespel, met veel aandacht voor het martelaarschap, maar dan wel gelardeerd met de mooiste noten die regelrecht uit de hemel lijken te zijn neergedaald.

verkund-braunfels

Walter Braunfels

Verkundigung betekende mijn eerste kennismaking met de componist Braunfels. In 1994 werd het werk door EMI (nu Warner) uitgebracht. Een uitgave die mijn wereldbeeld aan het wankelen heeft gebracht. Want snappen deed ik het niet: hoe kon zo’n onvervalst meesterwerk zo lang onbekend blijven? Waarom werd het nooit uitgevoerd? Sindsdien stond Braunfels (samen met Korngold, Zemlinsky en Schreker) bovenaan mijn lijstje van mijn geliefde componisten.

Die EMI opname, met onder anderen John Bröcheler als Jakobäus was zonder meer fantastisch, maar dat het nóg beter kan bewijst de nieuwe uitgave van BR Klassiek.

De door Ulf Schirmer gedirigeerde uitvoering werd in 2014 in München live opgenomen. Juliane Banse (Violaine) gaat totaal in haar rol op. Zij zingt zacht, wiegend en liefhebbend. Volmaakte goedheid. Janina Baechle is een goede Mara en Hanna Schwarz en Robert Holl schitteren als hun ouders.

Adrian Eröd is een veel betere Jakobäus dan Bröcheler: zijn stem is lichter en hoger, liefdevoller ook, waardoor zijn karakter aan duidelijkheid wint.


Walter Braufels
Verkündigung
Robert Holl, Hanna Schwarz, Juliane Banse, Janina Baechle, Adrian Eröd, Matthias Klink, Mauro Peter e.a.
Chor des Bayerischen Rindfunks; Münchner Rundfunkorchester olv Ulf Schirmer
BR Klassik 900311

Voor meer Braunfels zie ook:

WALTER BRAUNFELS. Liederen, deel 1

Meer WALTER BRAUNFELS op Capriccio. En op CPO.

TUSSEN TWEE WERELDEN

Een beetje (meer) over Walter Braunfels