Shostakovich

SHOSTAKOVICH: SUITE ON POEMS BY MICHELANGELO. Dmitry Hvorostovsky

dima

Het jaar 1975 markeerde de vijfhonderdste verjaardag van Michelangelo, dé reden voor Sjostakovitsj om de kunstenaar met een compositie te eren.
Het werd een suite gebaseerd op diens gedichten, oorspronkelijk gecomponeerd voor een basstem met piano begeleiding, waarna de componist het bewerkt heeft voor een orkest.

Het werk, dat Sjostakovitsj zelf als zijn laatste symfonie beschouwde, ademt één en al pessimisme en zwaarmoedigheid. Wat eigenlijk geen wonder mag heten: het jaar 1974, toen de Suite ontstond, was geen gemakkelijke voor de componist. In die periode was hij zwaar ziek (hij overleed amper een jaar later): behalve problemen met zijn hart leed hij ook aan zware artritis, waardoor het componeren niet al te gemakkelijk ging. En alsof het nog niet genoeg was werd hij een jaar eerder gediagnosticeerd met kanker. Geen wonder dat hij gebukt ging onder zware depressies en gevolgd werd door de gedachten aan de dood. De Suite is al meerdere keren opgenomen, zowel met piano als met orkestbegeleiding.

Nog niet zo lang geleden heeft Ondine zelf de cyclus op cd uitgebracht, gezongen door Gerald Finley, in het Middeleeuws Italiaans.

Beide versies zijn onvergelijkbaar en beiden zijn mij even dierbaar. Finley is lichter: in zijn interpretatie hoor je nog een sprankje hoop. Iets wat ver te zoeken is bij Hvorostovski: bij hem is het allemaal kommer en kwel – oftewel de ondraaglijke zwaarheid van (einde van) het bestaan.

Aan de al in 2012 opgenomen liederen van Sjostakovitsj werden drie Petrarca Sonetten van Liszt toegevoegd. De opname dateert van twee jaar later, wat misschien het waarneembare verschil in het timbre van de bariton kan verklaren. Hier klinkt hij donkerder en zijn stem lijkt aan diepte te hebben gewonnen. Het, op zich lichtvoetige en belcanteske muziek van Liszt klinkt bij Hvorostovski een beetje zwaar op de hand, wat hem in mijn ogen een minpuntje oplevert.

Maar dat puntje komt er weer bij vanwege het meer dan voortreffelijke spel van de pianist. Het klinkt alsof Ilja Hvorostovsky erdoorheen wilt slepen,  richting het zonnige Zuiden, waar het leven minder zwaar is.



DMITRI SHOSTAKOVICH
Suite on poems by Michelangelo Buonaratti op.145A
FRANZ LISZT
3 sonetti del Petrarca, S.279A (1stversion)
Dmitri Hvorostovsky (bariton), Ivari Ilja (piano)
Ondine 1277-2 • 59’

Zie ook: SHOSTAKOVICH: SUITE ON POEMS BY MICHELANGELO. Gerald Finley

Advertenties

SHOSTAKOVICH: SUITE ON POEMS BY MICHELANGELO. Gerald Finley

shost-finley

Een cd met allemaal wereldpremières en dat ook nog uit de pen van één van de beroemdste componisten! Kan dat? Ja, dat kan, maar dan moet je het woord “premières” met een korreltje zout nemen.

Suite on poems by Michelangelo Buonarroti is al meerdere keren opgenomen, zowel met piano als met orkestbegeleiding (de originele versie met opus nummer 145 was gecomponeerd voor de basstem en piano, het “A” erachter kwam bij orkestbewerking, van de hand van Sjostakovitsj zelf) zij het in de Russische vertaling van de gedichten door Avram Efros. Het nieuwe van deze opname houdt in dat de liederen gezongen worden in de taal van de dichter, het middeleeuwse Italiaans, een taal die bariton Gerald Finley ooit heeft gestudeerd.

Of het verschil nu echt wezenlijk is kan ik niet beoordelen. Voor mij klinkt het nog steeds Russisch, maar misschien ken ik de liederen gewoon te goed? Mooi is het in ieder geval wel, zeker omdat het zo prachtig gezongen wordt.

Ook de Six Romances in de versie voor orkest zijn al eerder opgenomen geweest. Rozdestvensky is Sanderling al in 1986 voor geweest. Of het allemaal iets uitmaakt? Nee. De liederen zijn waanzinnig mooi en de uitvoering… daar kom ik superlatieven voor tekort.

Ik houd van Gerald Finley, ik houd van zijn stem met zijn unieke timbre die je het gevoel geeft van een warm bad. Hij is ook een intelligente zanger, die zeer zorgvuldig met de teksten omgaat zonder ze meteen nadrukkelijk te declameren.

Dat Thomas Sanderling er een feeling mee heeft, met de composities van Sjostakovitsj, is meer dan evident. Samen met het Helsinki Philharmonic Orchestra zorgt hij voor een werkelijk sensationele lezing van de werken: zwaarmoedigheid en somberheid blijven behouden zonder dat ze te zwaar op je hart drukken.

Er staat één echte première op de cd: de Schotse ballade Annie Laurie. Die beleeft hier wel degelijk zijn eerste orkestrale uitvoering.


DMITRI SHOSTAKOVICH
Six Romances on verses by W.Religh, R.Burns and W. Shakespeare, op.62A
Annie Laurie, Scottish Ballad
Suite on poems by Michelangelo Buonarroti, op.145A
Gerald Finley (baritone)
Helsinki Philharmonic Orchestar olv Thomas Sanderling
Ondine ODE 1235-2 • 62’

Zie ook:
SHOSTAKOVICH: SUITE ON POEMS BY MICHELANGELO. Dmitry Hvorostovsky