Phoenix

Rising like a phoenix from the ashes: Różycki’s Violin Concerto

Ludomir Różycki: who still knows this composer? I fear that even in Poland he is no longer more than just a name, although I cannot swear to it. And if he is mentioned anywhere in the music history books, it is because of his ballet Pan Twardowski. And yet he composed so much more!

Together with (among others) Mieczyslaw Karlowicz, Karol Szymanowski and Grzegorz Fitelberg, Różycki was part of the group ‘Młoda Polska’ (Young Poland). The movement, which lasted for roughly thirty years (1890 – 1920) and featured decadence, neo-romanticism, symbolism, impressionism and art nouveau, was not exclusively a Polish phenomenon. Just think of the Italian Novecento. Parabellum. Zeitgeist.

Różycki started working on his violin concerto in the summer of 1944, the summer of the Warsaw Uprising. When the situation became too dangerous, Różycki fled Warsaw with his family members. He hid his unfinished manuscript in a suitcase and buried it in his garden. Różycki’s house did not survive the uprising and the composer started working in Katowice after the war. He never thought about his violin concerto again. It was gone. Lost. It was only years, really years later that construction workers found the score in the ruins of his house. Polish National Library included it in its archive and … and nothing else happened.

But the miracles are not over yet. In 2018, violinist Janusz Wawrowski discovered the score and was just about stunned. He knew immediately that he had struck gold, that he had found a real musical wonder. Not that it was perfect. When you are pulled out from under the ashes, you are likely to be a bit battered. The score was missing 87 opening bars, but in collaboration with pianist and composer Ryszard Bryla, Wawrowski managed to reconstruct the concerto.



The concerto was recorded by Warner Classics (0190295191702) and when I put the CD on, it was my turn to be stunned, indeed I was knocked for six. So extraordinarily beautiful, so full of unadulterated emotion. It is unimaginable that this treasure has lain hidden underground (and after that in the library) for so many years.

Różycki’s concerto is coupled with Tchaikovsky’s. Not very surprising, since both concertos have so much in common. The performance by Janusz Wawrowski and the Royal Philharmonic Orchestra, conducted by Grzegorz Nowak, is just like the concertos themselves: divinely beautiful.

Als een feniks uit de as herrijzen: het vioolconcerto van Różycki

Ludomir Różycki: wie kent de componist nog wel? Ik vrees dat hij zelfs in Polen niet meer dan een naam is, al kan ik er geen eed op doen. En als hij nog ergens in de muziekgeschiedenisboeken wordt gememoreerd dan is het vanwege zijn ballet Pan Twardowski. En dat terwijl hij zo veel meer heeft gecomponeerd!

Samen met (o.a.) Mieczyslaw Karlowicz, Karol Szymanowski en Grzegorz Fitelberg maakte Różycki deel van de groep ‘Młoda Polska’ (Jong Polen). De beweging die ruwweg dertig jaar lang duurde (1890 – 1920) en die decadentie, neoromantiek, symbolisme, impressionisme en art nouveau in zijn vaandel had was geen Pools fenomeen. Denk alleen maar aan de Italiaanse Novecento. Parabellum. Zeitgeist

Aan zijn vioolconcert is Różycki in de zomer van 1944 begonnen, de zomer van de Opstand van Warschau. Toen de situatie te gevaarlijk werd is Różycki samen met zijn familieleden Warschau ontvlucht. Zijn onaffe manuscript heeft hij in een koffer verstopt en in zijn tuin begraven. Różycki’s huis overleefde de opstand niet en de componist is na de oorlog in Katowice aan het werk gegaan. Aan zijn vioolconcert dacht hij niet meer. Het was weg. Verloren. Het was pas jaren, echt jaren later dat de bouwvakkers in de ruïnes van zijn huis de partituur hadden gevonden. Poolse Nationale Bibliotheek heeft het in zijn archief opgenomen en … en er gebeurde verder niets.

Maar de wonderen zijn de wereld nog niet uit. In 2018 heeft de violist Janusz Wawrowski de partituur ontdekt en werd zowat knock-out geslagen. Hij wist meteen dat hij goud in zijn handen had, een wereldwonder. Niet dat het volmaakt was. Als je van onder de as tevoorschijn wordt gehaald dan ben je een beetje gehavend. Aan de partituur ontbraken 87 openingsmaten, maar in samenwerking met pianist en componist Ryszard Bryła is het Wawrowski gelukt om het concert te reconstrueren.\

Het concert werd door Warner Classics (0190295191702) opgenomen en toen ik de cd heb opgezet werd nu ik knock-out geslagen. Zo waanzinnig mooi, zo vol onvervalste emoties. Onvoorstelbaar gewoon dat deze schat jarenlang onder de grond (en in de bibliotheek) verborgen is geweest.

Het concert van Różycki is gekoppeld aan die van Tsjaikovski. Zo gek nog niet, beide concerten hebben veel gemeen. De uitvoering door Janusz Wawrowski en het Royal Philharmonic Orchestra olv Grzegorz Nowak is net als de concerten zelf: goddelijk mooi