‘DAS GEHEGE’ van Wolfgang Rihm: een moderne versie van ‘SALOME’? ZaterdagMatinee december 2011

Gehege-en-Salome affiche

Hoeveel moord, doodslag, demonen, op wraak zinnende goden en furies kan een mens in de drie laatste donkere maanden van het jaar verwerken? Veel, als het aan de programmeurs van De Nationale Opera en de ZaterdagMatinee in 2011 lag.

Al vanaf het begin van het seizoen was het moord en doodslag in Amsterdam. Bij de Nationale Opera werdt er eerst zowat iedereen aan allerlei goden opgeofferd. Dan kwam Elektra met haar bijl zwaaien en daarna sloeg Orest in de nieuwste opera van Manfred Trojahn– met de hulp van zijn zus, dat wel – met de boormachine om zich heen.

Let op, het is geen waardeoordeel! Ik ben gek op Elektra en de productie bij DNO was meer dan prachtig. Ook de muziek van Manfred Trojahn vond ik goed, helaas werd zijn opera door de in mijn ogen idiote regie om zeep geholpen.

Vroeger konden we nog troost uit de ZaterdagMatinee putten. Maar dit jaar droeg ook De Matinee bij aan het programmageweld en op zaterdag 10 december 2011 mochten we kennis maken met Das Gehege van Wolfgang Rihm, een soort monodrama  uit 2004.

Gehege Rihm

Wolfgang Rihm tijdens een repetitie (foto akg-images / Marion Kalter)

Rihm componeerde het werk op verzoek van Kent Nagano als aanvulling op – of een moderne versie van – de opera Salome. Waarom????? Daarom, denk ik, een andere reden kan ik er niet voor bedenken.

Gelukkig duurde het maar een drie kwartier, want er was geen lol aan te beleven. Ik vond de muziek verschrikkelijk gedateerd – Schönberg heeft het al honderd jaar geleden in zijn Erwartung gedaan, maar dan duizend keer beter.

Gehege en salome hellen_kwon

Hellen Kwon

Er was een lichtpuntje: Hellen Kwon. Zij zong ‘de vrouw’ die  zo gefascineerd wordt door een adelaar, dat zij hem aan het eind vermorzelt. Haar vertolking van de hondsmoeilijke partituur was werkelijk adembenemend en daar neem ik mijn pet voor af.

Na de pauze kregen we Salome. Nu hoort u mij niet echt klagen, want Salome behoort tot mijn lievelingsopera’s. Maar om mijzelf te citeren: hoeveel moord, doodslag, demonen, op wraak zinnende goden en furies kan een mens in de drie laatste donkere maanden voor het eind van jaar verwerken?

Stephan Rügamer was een prachtige, gloedvolle Narraboth. Met zijn stem maakte hij zijn fascinatie voor Salome meer dan duidelijk.

Susan Bullock was een fatsoenlijke Salome, maar niet meer dan dat. Haar stem miste het Lolita-achtige van een vroegrijp meisje, een meisje dat ook nog eens om hulp smeekt die zij niet krijgt. Natuurlijk niet, want alle hulpverleners hebben alleen de mond vol met woorden. Werkelijk helpen doen zij niet.

Net zo min als dirigenten die zo van zichzelf en van hun eigen geluid houden dat ze niet eens meer aan de zangers denken. Ziehier meteen mijn kritiek op Edo de Waart. Het orkest speelde zonder meer prachtig, maar zo waanzinnig hard dat de plafonds van het Concertgebouw er zelfs van trilden. Kom er als zanger maar eens bovenuit!

Gehege Michael-Volle-Winfried-Hösl

Michael Volle (foto: Winfried Hösl)

Toch lukte het Michael Volle (Jochanaan) wonderwel goed. Wat een persoonlijkheid, wat een geluid en wat een voordracht. Daar word je inderdaad verliefd op.

Ook Roman Sadnik (Herodes) was buitengewoon goed. Ook van hem kon ik mijn ogen (en oren!) niet afhouden.

Maar nu is het genoeg. Laat de operaheldinnen maar lekker sterven, hoort erbij, maar mag het, alsjeblieft, tbc zijn? En waar blijft het vergeten belcanto?

Wolgang Rihm
Das Gehege
Hellen Kwon – sopraan

Richard Strauss
Salome
Susan Bullock, Michael Volle, Roman Sadnik e.a.
Radio Filharmonisch Orkest olv Edo de Waart

Bezocht op 10 december 2011 in Het Concertgebouw – Amsterdam.

 

5 comments

  1. ‘Das Gehege’ heb ik nu zopas in de Munt gezien (samen met ‘Il Prigoniero’ van Dallapicola)
    en het is toch ook niet echt mijn genre, ook al viel de muziek nog enigzins mee. Er is een zekere afwisseling. Vocaal gaat het van sommige lyrische (en zelfs melodische) passages tot bijna (of helemaal!) geschreeuwde uitroepen in de hoogte. Ik vraag me af of zulk een rol vaak zingen goed is voor de stem… En dan zoveel vrouwelijke hysterie! Goed, die is er natuurlijk ook bv in ‘Elektra’ maar dat is dan toch nog een meer menselijk verhaal! Dus alleszins wel hulde aan de vertolkster (Angeles Blancas Gulin) die zich er totaal, vokaal en scenisch tegenaan smeet – na ook al op heel ontroerende wijze de moeder van de gevangene gezongen te hebben.

    Het was eens interessant (en indrukwekend) om eens te horen, maar of ik er in de toekomst nog naartoe ga, hangt toch af van het werk waar ze het aan koppelen…

    Liked by 1 persoon

  2. dank voor je reactie Stefan. IK heb Das Gehege één keer gezien en toen gezworen: never ever again. Ik houd best van Rihm, maar dit werk kon me absoluut niet bekoren>

    In tegenstelling tot IL Prigioniero. Ooitin Amsterdam gezien, bij De Nationale Opera en toen was ik er bijzonder onder de indruk.

    Like

    1. Ja, ‘Il Prigoniero’ is natuurlijk een veel lyrischer werk, al vind ik het muzikaal toch een beetje monotoon. Dramatisch hangt er natuurlijk een haast ondraaglijke spanning tussen de (valse) hoop die de gevangene koestert en die op het einde bruusk omslaat in totale wanhoop.(De hoop was zijn laatste marteling); Dat alles enorm dramatisch in de Munt gebracht door bariton Georg Nigl.

      Over deze double-bill ook nog zeggen dat ik mijn hart vasthield over de enscenering van Andrea Breth, na haar afschuwelijke Traviata in de Munt en de al niet betere berichten uit Amsterdam over haar Macberh.
      Maar dat viel nog goed mee: veel somberheid (zoals beide werken ook zijn) en gepaste kooien (gevangenis, dierentuin). Alleen het aan en uitknipperen van het licht bij elke (kleine) sceneverandering ging op de duur op de zenuwen werken…

      Liked by 1 persoon

  3. Fijn te lezen…. Zelf heb ik een ‘eed gezworen’ om nooit meer naar de ensceneringen van Breth te gaan. Staat bij mij op een index, samen met Konwitschny (vroeger viel hij nog wel eens mee, u is het totaal bezopen) en Bieito…

    Like

  4. Ge ziet, Breth kan toch meevallen,
    Konwitschny vind ik vrijwel altijd (heel) interessant, Herheim ook (kwestie van smaak zeker…). Van Beito hou ik niet (meestal schandaalzoeker), al viel zijn ‘Tannhaüser’ in de Vlaamse Opera nog mee.
    Ik ben in principe tegen het zweren van ‘definitieve’ eden…

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s