Documantaires

COMING HOME. Israel Philharmonic Orchestra

 For English translation: scroll down

israel-80

Op 24 december 2011 werd het Israel Philharmonic Orchestra vijfenzeventig jaar oud. Het verjaardagsfeest werd uitbundig gevierd met een concert waar je alleen maar van kan watertanden. De feestelijkheden vonden plaats in het Hangar 11 in Tel Aviv, een meer dan een prachtige locatie gesitueerd in de oude haven van de stad

israel

Allereerst was er Zubin Mehta. De van oorsprong Indiase dirigent heeft zijn hart en ziel aan het orkest heeft verpand en als dank werd hij in 1981 door het orkest met “levenslang” beloond als hun artistiek directeur. Zijn uitvoering van de achtste symfonie van Beethoven  stond als een huis, maar de bijdragen van de solisten hebben het puur orkestrale overschaduwd.

evgeny-kissin

Evgeny Kissin schitterde in het eerste piano concert van Chopin. De klank was onmiskenbaar Pools, de romantiek volop aanwezig en de toeschouwers hadden tranen in hun ogen. En ik, gezeten op mijn gemakkelijke bank ik Amsterdam vond het beeld verdacht wazig worden.

De beide violisten, Julian Rachlin en Vadim Repin waren op hun eigen manier geniaal en aan elkaar gewaagd. Tegenover Rachlins een beetje dik aangezette, volbloed romantische klank stond een slanke toon van Repin. Nu is de door Repin gespeelde Poème van Chausson van een iets ander kaliber dan Introduction et Rondo Capriccioso van Saint-Saëns, maar de Sarabande uit de tweede Partita van Bach was in Rachlins handen als was zo kneedbaar.

israel-huberman

Bronislaw Huberman

En dan is er de documentaire, over de beginjaren van het orkest. Wat je te zien krijgt is van een onschatbare waarde. Bronisław Huberman en zijn idealistisch plan, waarmee hij niet alleen één van de beste orkestra’s ter wereld heeft gecreëerd maar ook honderden levens heeft gered. Arturo Toscanini in actie. Jonge Bernstein spelend voor het jonge leger. Ontroerende familieverhalen…..

Trailer:

Ik denk niet dat de documentaire ooit op onze TV komt. Ga naar de winkel en koop de dvd. Ga er rustig voor zitten, neem er de tijd voor, geniet er van en laat je ontroeren.

Israel Philharmonic at 75
Solisten: Julian Rachlin, Vadim Repin (viool), Evgeny Kissin (piano)
Werken van Bach, Beethoven, Chopin, Chausson en Saint-Saëns
Euroarts 2059094 • 95’(concert) + 52’(documentaire)

Een van de mooiste opnamen van het Sinfonia Concertante van Mozart, met Itzhak Perlman en Pinchas Zukerman; opgenomen tijdens het Huberman Festival in 1982. Het Israel Philharmonic staat onder leiding van Zubin Mehta.

 

ENGLISH

Israel Philharmonic

The Israel Philharmonic Orchestra turned 75 years old on december 24, 2011. The anniversary was celebrated abundantly with a concert that was enough to make anyone’s mouth water. The festivities took place in Hangar 11 in Tel Aviv, an exceptionally beautiful location situated in the old port of the city.

First of all, there was Zubin Mehta. The conductor of Indian origin has devoted heart and soul to the orchestra, for which he was rewarded by being named Music Director for Life in 1981. His performance of Beethoven’s Eighth was rock solid, but the contributions of the soloists surpassed the orchestral virtuosity.

Evgeny Kissin was brilliant in Chopin’s First Piano Concerto. The sound, unmistakably Polish and highly romantic brought the audience to tears. As for me, on my comfortable couch in Amsterdam, my TV screen got suspiciously hazy.

Both violinists, Julian Rachlin and Vadim Repin were genial in their own way, and a match for each other. In contrast to Rachlin’s slightly emphatic, full-blooded, romantic sound,  Repin’s tone was more transparent. I need to add that Chausson’s Poème played by Repin is in a different league than Saint-Saëns‘ Introduction et Rondo Capriccioso, but the Sarabande from Bach’s second Partita was as wax in Rachlin’s hands.

In addition there is a documentary on the early years of the orchestra. What we get to see here is invaluable. Bronisław Huberman and his idealistic plan, with which he not only created one of the greatest orchestras in the world but saved hundreds of lives as well. Arturo Toscanini in action. A young Bernstein performing for the young army. Moving family histories….

I doubt this documentary will ever be shown on Dutch TV. So go to the store and buy the dvd. Put your feet up, take the time for it, enjoy, and be moved.

English translation: Remko Jas

Zie ook: International Arthur Rubinstein Piano Master Competition. Wedstrijd met menselijk gezicht

 

Advertenties

OPERA FANATIC: road movie met opera sterren

operafanatic

In 2008 bracht Arthaus Musik een bijzondere, onbeschaamde documentaire uit: Opera Fanatic. De excentrieke Stefan Zucker trok door Italië om diva’s van weleer een bezoek te brengen.

“We leven in een tijd van Barbiepop-operazangeressen, die er goed uitzien, mooi bewegen, maar met een gebrek aan uitstraling. Wat we nodig hebben zijn zangeressen met haren onder de oksels!”

Het is maar één van de eigenzinnige uitspraken van Stefan Zucker, een operafanaat van de eerste uur, en, volgens eigen zeggen de ‘hoogste tenorale stem ooit’. Of het waar is? Ik zou het niet weten, maar zijn fluisterstem klinkt ronduit lachwekkend. Zou hij wellicht ook een echte castraat zijn?

operafanatic-zucker

Hij is ook een zeer irritant mannetje die op zoek is naar roddels en sensatie, maar dankzij hem komen we op bezoek bij de grote diva’s van weleer: Anita Cerquetti, Fedora Barbieri, Giulietta Simionato, Magda Olivero, Leyla Gencer, Marcella Pobbe …

operafanatic-pobbe

Marcella Pobbe

 

operafanatic-barberi

Fedora Barbieri

Niet alle dames hebben er zin in om met hem te praten of zijn onbeschaamde vragen (eerlijk is eerlijk: daar kan ik toch wel echt van genieten) te beantwoorden, maar met een paar grappa’s op gaat het ze opeens van een leien dakje. Hij verleidt ze tot de meest opmerkelijke uitspraken en we worden getrakteerd op beeld- en geluidsfragmenten van hun optredens.

De film is in 1999 door Jan Schmidt-Garre gemaakt en heeft ondertussen behoorlijk wat prijzen op verschillende filmfestivals gewonnen. Terecht. Het is een beetje een road movie geworden, maar dan met operasterren in de hoofdrollen.

Tot mijn grote schande en schaamte moet ik bekennen dat het de eerste keer was dat ik van Carla Gavazzi heb gehoord, maar inmiddels heb ik de schade ruimschots ingehaald.

operafanatic-gavazzi

Carla Gavazzi

Wat een stem, wat een zangeres! En voor mij beslist de beste Santuzza (Cavalleria Rusticana) ooit:

 

Zeer, zeer aanbevolen!!!!!!!!!!!

Trailer van Opera Fanatic:

Opera Fanatic
Regie: Jan Schmidt-Garre.
Arthaus Musik (101 813)

ALEXANDRE THARAUD. Le temps dérobé

Tharaud

Bij het opzoeken van zijn biografische gegevens schrik ik even. Met zijn 47 jaar is Alexandre Tharaud ouder dan ik dacht.

Het is de schuld van zijn zeer jeugdige uitstraling. En van zijn optreden in Amour van Michael Hanneke. Een film waarin hij de rol van een jonge pianist, leerling van de hoofdpersoon vertolkt.

Zijn acteren is zeer natuurlijk, vanzelfsprekend eigenlijk, maar in die richting koestert hij geen ambities Zijn muzikale achtergrond (zijn grootvader was violist, moeder danseres en vader een operettezanger) laat zich niet verloochenen.

Maar een rol goed kunnen spelen komt hem goed van pas in de film die Raphaëlle Aellig Régnier over hem heeft gemaakt.

De documentaire laat ons de mens achter de pianist zien. We maken hem mee in zijn meest intieme en eenzame momenten, vlak voordat hij op moet. Het is zijn tijd van bezinning, waarbij niemand hem mag storen. Zijn kleedkamer is voor hem een soort vacuüm tussen de bühne en het echte leven. Een plek waar hij alleen moet zijn met zichzelf. En met de spiegel, waarin hij de persoon ziet die zo meteen gaat optreden.

Als bonus krijgen we de complete uitvoering van Mozart’s KV 466. De uitvoering is zonder meer prachtig, maar ik mis een zekere magie, die de uitvoeringen van een Gieseking, Haskil of Perahia zo uitzonderlijk maken.

Het kan ook aan Berbard Labadie en zijn Violons du Roy liggen die de ouderwetse bekwaamheid aan de moderne nuchterheid paren.

ALEXANDRE THARAUD
LE TEMPS DÉROBÉ
Een film van
Bonus: Mozart Pianoconcerto No.23 KV 466
Alexandre Tharaud; Les Violons du Roy olv Bernard Labadie
Erato 0825646220977 • 93’

PABLO HERAS-CASADO

 

pablo-burkhard-scheibe

foto: Burkhard Scheibe

Voor sommige mensen gelden andere normen dan voor gewone stervelingen en alles wat ze aanraken verandert in goud, zonder dat ze zich er in verslikken.

Pablo Heras–Casado is zo’n homo universalis. De jonge Spanjaard (Granada 1977) werd door het prestigieuze ‘Musical America’s’ in december 2013 verkozen tot de “2014 Conductor of the Year”. Terecht? Voorbarig? Gegeven op de groei?

 

pablo

Heras–Casado beheerst alle genres van de klassieke muziek: van barok tot modern en van kamermuziek tot opera. Hij dirigeert de grootste symfonieorkesten ter wereld, maar net zo lief staat hij voor het Freiburger Barochokester en het Ensemble Intercontemporain.

De dirigent is dan ook druk. Heel erg druk. Vandaag is hij bij wijze van spreken nog in New York, morgen in Amsterdam en overmorgen in Freiburg. Of Madrid, Wenen, Barcelona, Brussel… Als je zijn agenda bekijkt, begint het je te duizelen.

Hij doet niet aan Skype, heeft een hekel aan e-mails en de telefoonverbinding laat het twee keer afweten. Maar drie keer is scheepsrecht en daar zitten we nu: ik in Amsterdam en hij in Neumarkt, waar hij op dat moment met zijn “Fabulous Freiburger BarockOrchester” en zijn “dreamteam” met Isabelle Faust, Alexander Melnikov en Jean-Guihen Queyras op Schumann-tour is. Daarna komt Carmen in Sint-Petersburg, een concert met allemaal modernen in New York en Die Zauberflöte (de succesvolle Amsterdamse productie van Simon McBurney) tijdens het Festival d’Aix-en-Provence.

Zijn loopbaan is hij begonnen als zanger en zijn roots liggen in de oude muziek. Wat deed hem besluiten om te gaan dirigeren? En, aangezien hij van alle markten thuis is: heeft hij een voorkeur voor een bepaalde stijl? Periode? Genre?

“Zingen is altijd prominent in mijn leven is geweest, zo is het ook begonnen. Het was (en is nog steeds) de allerbelangrijkste factor in mijn leven en in mijn loopbaan.
Waarom ik begonnen ben met het dirigeren? Omdat ik mijn ideeën, mijn energie naar buiten wilde brengen. Behalve zingen speel ik ook piano en viool, maar dirigeren gaf mij de mogelijkheid om echt naar buiten toe te treden en mijn stempel op een werk te kunnen zetten. Zo kon ik ook mijn stem beter laten horen, dat was ook wat ik perse wilde. Het besluit nam ik toen ik 14, 15 was, ik was dan ook een zeer nieuwsgierig knaapje.”

“Ik heb geen voorkeuren. Ik ben een musicus, zo voel ik mij en ik wil – en ik hoop, dat ik het kan – alle muziek omarmen. Ik kan niet zeggen dat Schumann, een componist die nu dagelijks op mijn menu staat en die ik aanbid, een grotere componist is dan bij voorbeeld de Victoria. Of Praetorius.

“Ik houd van alles, ik ben echt een alleseter en ik wil aan alles ruiken. Ik vertel je geen nieuwe dingen als ik zeg dat ik het meeste houd van wat ik nu aan het doen ben. Op dit moment is het Sjostakowitsj, ik ben oprecht van hem gaan houden en vooralsnog kan ik niet genoeg van hem krijgen.”

pablo-heras-casado-2014-01-11

foto: ZaterdagMatinee

Je debuteerde in de Met met “Rigoletto”, het was een herneming en het orkest en het koor hebben het werk al met iemand anders ingestudeerd, wellicht met een totaal ander tempo. Mij lijkt het heel erg moeilijk…

“Ik heb heel weinig repetities, ja. Eigenlijk alleen maar één orkestrepetitie en dan de twee generales. En een speciale repetitie met de zangers. Maar het was geenszins moeilijk. We hebben het hier over een wereldorkest en Rigoletto behoort tot het standaardrepertoire: dat moet kunnen. En vergeet niet dat elke voorstelling eigenlijk anders verloopt! Zelfs al hebben we de première al gehad, dan nog steeds kun je de boel naar je hand zetten, wat best fijn is.”

Tegenwoordig hoor je veel zangers klagen dat, doordat de orkesten zo hard spelen, ze in de problemen komen als ze zacht willen zingen. In een interview haalde Samir Pirgu, een jonge Albanese tenor, een uitspraak van Harnoncourt aan, waarin de laatste zei dat het voor orkesten eigenlijk moeilijk is om piano te spelen. Forte en fortessimo zij veel makkelijker.

”Het is inderdaad een probleem, de orkesten spelen vaak te hard. En veel dirigenten hebben totaal geen benul van zangers en hun mogelijkheden. Ik denk dat het voor mij anders is, onder andere ook omdat ik zelf als zanger ben begonnen.”

“Je ontkomt niet aan een conflict dat opgelost moet worden, zeker als je aan een groot project werkt en dat is opera altijd. Ook de samenwerking met een regisseur heeft diplomatie nodig. Toch denk ik dat je alle problemen en geschillen middels dialoog kan oplossen, er moet altijd een manier zijn om nader tot elkaar te komen. Maar je moet wel openminded zijn en dat ben ik wel, ik sta voor alles open.”

pablo-domingo

In het kader van het Verdi-jaar nam je samen met Plácido Domingo een cd met diens baritonaria’s op. Hoe ben je bij dat project betrokken geraakt?

“Het was de maestro zelf die mij voor het project heeft gevraagd. Het was werkelijk waanzinnig om op die manier de prachtige muziek van Verdi te kunnen ontdekken. Wij hadden er veel tijd voor en die tijd hadden wij ook ruimschoots genomen. Het was de kans van mijn leven om Verdi aan de hand van Domingo te leren kennen.”

Trailer van Making of:

 

“Voor Archiv, de label waar ik nu de “ambassadeur” voor ben geworden ga ik veel oude muziek opnemen, veel onbekende werken, ook veel premières. Onder andere muziek van alle Praetoriussen.”

“Ik vind het heel erg spannend, het is ook een enorme uitdaging. Zoals ik al zei, ik houd er van om uitgedaagd te worden en om alles proeven. Zo voelde ook het allereerste project dat ik voor Archiv deed, El Maestro Farinelli

 

pablo-farinelli

 

 Ik vind de titel eigenlijk misleidend. De cd heet Il Maestro Farinelli en er staan maar twee gezongen nummers op en dat, terwijl Farinelli toch echt een zanger was? Je zou toch wat meer vocaal vuurwerk verwachten?

“Het is een beetje ingewikkeld. Natuurlijk was Farinelli de grootste zanger van zijn tijd! Maar het gaat om het verbinden. Farinelli heeft overal gezongen: in verschillende Italiaanse steden (Milaan, Florence, Venetie), maar ook in München, Wenen, Londen. Hij had een contract getekent met de Londense groep van Nicola Porpora, in de tijd de meest beduchte rivaal van Händel, maar zijn verbintenis met Spanje was van een andere, ook zeer emotionele aard.
In 1737 heeft hij zijn Londense contract verbroken om – persoonlijk gevraagd door de koningin Elisabeth Farnese – voor haar manisch-depressieve echtgenoot, Filips V te komen zingen. Iedere avond bracht hij de koning een serenade (hij zong voor hem “Alto Giovane” van Porpora) en een wonder geschiedde: de koning genas. Farinelli bleef in Spanje en tot diens dood in 1745 bleef hij de koning toezingen.”

“Maar zijn verdienste was natuurlijk veel groter. Niet alleen heeft hij de koning van zijn melancholie genezen, maar hij heeft een verbinding tot stand gebracht tussen de Italiaanse en de Spaanse – en de Duitse – muziek. Het enorme repertoire, de diversiteit aan werken en componisten, de enorme muzikale boost, dat hebben we allemaal aan hem te danken. Je kan zeggen dat Farinelli een factotum was tussen de Italiaanse en Spaanse muziek.”

“Ik wilde graag vergeten componisten op de kaart zetten, vandaar ook José de Nebra, hij was tenslotte de vader van de Spaanse opera en van de zarzuela. Onvoorstelbaar dat de prachtige muziek bijna nooit meer wordt uitgevoerd! Of neem ‘Armida ouverture van Tommaso Traetta: de muziek is aanstekelijk mooi! Natuurlijk zijn dat niet allemaal louter meesterwerken, maar: moet dat?”

trailer van zijn Farinelli-cd

 

In de NTR documentaire die de Nederlandse TV over jou heeft gemaakt, kom je zeer energiek over. Dank je het aan al de ontelbare dubbele espresso’s, die je achter elkaar achterover slaat? Zijn ze bedoeld om je wakker te houden?

Lachend: “Ik houd echt van espresso, ik houd van de smaak en de geur. En – ja, ik heb het ook nodig, het houdt mij alert. Het is ook een soort routine geworden, zonder ga ik niet op, ik heb mijn espresso nodig. Ik drink het inderdaad veel, maar ik drink het niet de hele dag, hoor! En zeker ’s avonds niet meer, dan geef ik de voorkeur aan iets anders”.

De NTR-documentaire over Pablo Heras-Casado is terug te kijken op de website van NTR Podium.

Meer Pablo Heras-Casado: DEBUUT HERAS-CASADO BIJ ZATERDAGMATINEE